Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki neredeyse tüm kentlerinde bulunan ve bölgenin özelliklerine göre inşa edilen tarihi evler, mimarileriyle göz kamaştırıyor. Günün şartlarına göre yapılan bu tarihi evler, bazı dönemler gözden düşse de, bazıları bakımsızlıktan yıkılmaya terk edilse de, turizmdeki hareketlilikle birlikte, yeniden ayığa kalkmasını başarıyor.

Diyarbakır’daki bu evler, merkez Sur İlçesi’nde bulunuyor.  İlçedeki evlerin büyük bölümü halen ayakta duruyor ve bazıları turizm amaçlı kullanılıyor. Ancak 2015’de, 6 mahalledeki hendek çatışmaları sırasında aralarında tarihi ve dini mekanlarında bulunduğu neredeyse tüm yapılar yıkıldı. Diyarbakır’ın tarihi İlçesi’ndeki bu evlerle, ‘Taşlar ve Düşler-Diyarbakır isimli Kitap’ şu şekilde anlatılıyor.

Sur içindeki Diyarbakır, dikkatli incelendiğinde yoğunlaşma ve sıkışık yapısıyla dikkatinizi çeker. Bu sıkışık yoğunlaşma içindeki yapılanmada, tarihin bütün derinliğini görmeniz mümkün.

 Bu yapılarda  Diyarbakır'ın üstünde bulunduğu coğrafya'da yaşayan bütün kültürlerin izini görmeniz mümkün olduğu gibi, Diyarbekir evleri için, bütün bu kültürlerin bir sentezi olduğunu da söylemek mümkündür. Bu sentezin bir sonucu olan "avlulu" plan anlayışı yöredeki medrese, han, camii vs gibi yapılarda görüldüğü gibi Diyarbekir evlerinde de görülür.

Diyarbekir sokakları bu sıkışık yapıdan dolayı, kullanışlı olacak kadar darlıktadır. Bu sokaklara dizilen evler genel olarak düzensiz olarak birbirlerinden ayrılır. Bu düzensiz yerleşim, ne kadar düzensiz olursa olsun, evleri çevreleyen avlu duvarları birbirleriyle olabildiğince dik açıyla buluşur.

Diyarbekir evlerinin biçimlenişinde, "yazları çok sıcak, kışları çok soğuk" geçen yöre ikliminin etkisi de büyüktür. Bu yüzden eski Diyarbekir evleri "yazlık", "kışlık" ve "mevsimlik" isimlerle adlandırılarak yapılırlardı.

 "Yazlık bölüm, en özenli ve en süslü odaların yer aldığı kısımdır. Daima kuzeye bakan, kuzey rüzgarlarına açık eyvanların altında, " soğukluk" denilen ve bazen içerisinde küçük bir taş havuz da bulunan odalar yer alır. Yazları, dışarıda gölgede 45-50 dereceyi bulan sıcaklık, yöreye özgü bu odada 20-25 dereceye düşer"

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol