Diyarbakır, ilk dönemlerden itibaren dini ve etnik açıdan kozmopolit bir yapı sergilemektedir. Bu özelliğini günümüzde de kısmen devam ettiren kentte İslam öncesi dönemde yaygın olan dinler Şemsîlik, Hıristiyanlık ve Musevilik’tir. 

Kendi içinde Gregoryanlar, Yahudiler(Süryani-i Kadim), Ortodokslar, Melkitler, Ortodoks Süryaniler ve Nasturiler gibi çeşitli mezheplere ayrılan Hıristiyanlık, Diyarbakır ve çevresine Roma döneminde yayılmaya başlamıştır. 313 Milano Fermanı ile Roma İmparatorluğunun resmi dini haline gelerek devlet desteğini de gören bu yeni din, imparatorluk sınırları içinde rahatça yayılmaya başlamıştır. 

Arami kökenli ilk Hıristiyan topluluk olan Süryaniler, M.S. 38’de Hz. İsa’nın Havarilerinden Aziz Petrus ve Thomas’ın telkinleri ile bu dini benimsemişlerdir. Suriyeli anlamına gelen “Süryani” adını taşıyan bu mezhebe mensup olanlara Hıristiyanlığı kabul eden ilk topluluklardan sayıldıkları için “Süryani-i Kadim” de denilmektedir.

Türkiye Süryanileri, Süryani-i Kadim, Katolik Süryaniler ve Protestan Süryaniler olarak üç gruba ayrılmaktadır. Bunlardan Süryani-i Kadim patrikliği Diyarbakır’ı merkez olarak kullanmış, patrikler Diyarbakır ve Mardin’de ikamet etmişlerdir. 81 Süryani kültürünün özellikle 4-5. yüzyıllar arasında Diyarbakır ve çevresinde egemen olduğu tahmin edilmektedir. İslam öncesi dönemde Amid, Meyyafarikin ve Eğil’in Süryani kültürünün merkezi olduğu belirtilmektedir.  İslam döneminde de varlıklarını koruyan Süryanilerin günümüzde Diyarbakır kent merkezindeki sayıları oldukça azalmıştır. İlçe ve köylerde ise Süryaniler’den kimsenin kalmadığı bilinmektedir.

Diyarbakır’da Yahudilik’in eski dönemlerden itibaren var olduğu belirtilmektedir. Kürt Yahudileri, Yahudiler’in Asur ülkesinden sürgün edildikleri dönemden itibaren Diyarbakır’da yaşadıkları inancına sahiptirler. Bu dîni topluluğun kentteki varlığı ve sayısı hakkındaki bilgileri Yahudi gezginlerin açıklamalarından öğrenmekteyiz. Bu gezginlere göre “1888’de Diyarbakır’da 450 Yahudi, 1893’te ise 100 Yahudi aile yaşamaktaydı. 20.yüzyılın başlarında ise 500 Yahudi’nin varlığı bilinmektedir. Birinci Dünya Savaşı sırasında Yahudilerin büyük çoğunluğu Kudüs, Filistin, Bağdat, Musul gibi kentlere göç etmiştir.

 

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.