Kalkınma Bakanı Cevdet Yılmaz, iki temel hedeflerinin olduğu yeni teşvik sistemi üzerindeki çalışmaların devam ettiğini belirterek, ''Birincisi cari açığı azaltmak, ikincisi ise bölgesel dengesizliği gidermektir. Bunun için stratejik sektörlere yöresi ve bölgesi ne olursa olsun cari açığı azaltmak için desteklemeler vereceğiz. Bunun yanında bölgesel gelişme açısında bazı sınıflandırmalar dahilinde bazı teşvikler sağlayacağız'' dedi.

Van'da temaslarda bulunan Kalkınma Bakanı Cevdet Yılmaz, basın mensuplarıyla Rescate Otel'de kahvaltıda bir araya geldi.

Dün Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı (DAKA) Yönetim Kurulu ile Deprem Sonrası Kalkınma Programı Genişletilmiş Toplantılarına katıldığını ifade eden Yılmaz, toplantılarda kamu ve sivil toplum örgütlerinin temsilcilerini dinlediğini bildirdi.

Deprem yaralarının sarılmaya devam edildiğini ifade eden Yılmaz, kalıcı konutların inşaatlarının zor kış şartlarına rağmen sürdüğünü bildirdi. Van'ın yeniden yapılanması için bütün imkanların seferber edildiğini dile getiren Yılmaz, AFAD'a bugüne kadar 2,3 milyar lira kaynak aktarıldığını söyledi.

Deprem sonrası başta TOKİ ve diğer kurumların yapacağı işlerle inşaat sektörü başta olmak üzere bir canlanmanın olduğunu dile getiren Yılmaz, baharla birlikte önemli bir istihdam imkanın oluşacağını kaydetti.

Bu çalışmaların yanında sürdürebilir kalkınma için önemli adımların atılacağını ifade eden Yılmaz, bölgenin bir taraftan geçmişten yoksulluk anlamında sorunları olmasının yanında ciddi potansiyelleri ve fırsatları bünyesinde barındırdığını vurguladı.

Van Gölü Havzası

Başta Van Gölü olmak üzere doğal güzellikleri ve tarihi dokusuyla Van Gölü Havzası'nı bir turizm cazibe merkezi haline gelmesi gerektiğine işaret eden Yılmaz, şunları kaydetti:

''Depremden önce Van'a baktığımız zaman Van havaalanını kullanan yolcu sayısı bir milyon civarına ulaşmıştı. Muazzam bir hareketlilik başlamıştı. Bu da ciddi bir turizm potansiyeli olduğunu gösteriyor. Bir takım huzursuzluklara ve olumsuzluklara rağmen bu hareketlilik başlamıştı. Depremden sonra özellikle turizm sektöründe atılacak adımlar ve yapılacak yatırımlarla ciddi bir hareketlilik oluşturabileceğimizi düşünüyorum. Dünkü toplantılarda dinlediğim katılımcılar da bunun altını çizdiler.''

Komşu ülkelerle ticaret

Bu bölge için ticaretin olmazsa olmaz bir unsur olduğuna işaret eden Yılmaz, konuşmasına şöyle devam etti:

''Burası sınır bölgesi. İran ile diğer komşu ülkeler var. Mutlaka komşu ülkelerle ticareti artırmamız gerekiyor. Daha fazla kanallar açmamız gerekiyor. Bu anlamda Van Kapıköy-Razi sınır kapısı dediğimiz İran ile demiryolu bağlantısı olan bir kapımız var. Bu kapıyı karayolu taşımacılığına açmak için çalışmalarımız olmuştu. Hafif araçlara açıldı. İran tarafındaki alt yapılar halledildiğinde ağır taşıtlara açılmış olacak. Hakkari'de ise Esendere-Sero sınır kapısının modernizasyonu yapılacak. Orada bazı yeni kapıların açılması söz konusu. Bunlar bu bölgenin gelişmesi açısında olmazsa olmaz çalışmalardır. Komşu ülkelerle ticaret yapmadan, etkileşim artırmadan bu bölgelerimizin arzu ettiğimiz ölçüde gelişmesi mümkün değil. Azerbaycan, Irak dahil buralarda mutlaka ticareti artırmamız gerekiyor.''

Bölgenin en önemli sektörün tarım ve hayvancılık olduğunun altını çizen Bakan Yılmaz, Doğu ve Güneydoğu Anadolu'nun küçükbaş hayvancılıkta Türkiye'nin yüzde 50 potansiyelini barındırdığını bildirdi. Bölgedeki istihdama da tarım ve hayvancılığın katkı sağladığını dile getiren Yılmaz, burada büyük ölçekli ve profesyonel, rekabetçi şartlara uyum sağlayan modern işletmelerin kurulmasının önemine işaret etti.

Van Tekstil Kent Projesi

Tekstil ve konfeksiyon gibi emek yoğun sanayi sektörünün Türkiye'deki gelişmiş illerde rekabet avantajını belli ölçüde yitirdiğini ifade eden Yılmaz, bu bölgenin genç nüfus ve ekonomik şartları göz önüne alınarak bu sektörlere bir ortam olduğunu kaydetti.

Bu anlamda kendilerinin de desteklediği ve Van Valiliğinin hazırladığı Tekstil Kent Projesi'ne dikkati çeken Yılmaz, şunları söyledi:

''Van Tekstil kent projesi, henüz detayları netleşmedi ancak belli bir konsepti oluştu. Yatırımcının maliyetini azaltan uygun yatırım fiziki koşullar sağlayacağız. Gerekirse bir takım atölyeler ve binalar yapacağız. Yatırımcı da daha düşük sabit maliyetle gelip burada yatırımını yapacaktır. Bu tür sektörlerde rekabetçi üretim yapabilmek için Bangladeş, Hindistan, Mısır'a giden firmalar var. Oraya gideceklerine bu bölgeye gelsinler. Aynı zamanda istihdama önemli katkıda bulunmuş olurlar.''

Bu anlamda Muş, Malatya ve Batman gibi illerde eski tekel binalarını bazı üreticilere tahsis ettiklerini dile getiren Yılmaz, tekstil gibi emek yoğun sektör firmalarına hazır fiziki imkan sunulduğunda yatırım yapmaya geldiklerini somut olarak gördüklerini vurguladı.

Bölgeye yatırım

Bu bölgenin ekonomik gelişimi açısından Kalkınma Bakanlığının hem değişik kamu kurumları hem de iş dünyası ile istişare içinde bu konular üzerinde analizler yaptığını anlatan Yılmaz, bu bağlamda Ankara'da belli ölçekte işadamlarını davet ederek bir toplantı yapacağını bildirdi.

Yılmaz, kısa bir süre içerisinde yapmayı planladığı bu toplantıda iş dünyasını bu sektörlerde yapabileceği işler ve beklentilerini öğrenerek hangi şartlar oluşursa yatırım yapacaklarını tartışacaklarını kaydetti.

Bakan Yılmaz, bütün bu çalışmaları, en sonunda Ekonomi Koordinasyonu Kuruluna bir ekonomik gelişme ve kalkınma programı olarak sunacaklarını ifade ederek, ondan sonra bu çalışmaları bir eylem planı mantığı içinde uygulamaya geçireceklerini kaydetti.

Bakan Yılmaz, Van'ın yapılacak yeni çalışmalarla depremden önceki durumuna göre daha iyi olacağını ifade ederek, şunları söyledi:

''Bu çalışmalarla önemli bir alt yapı ortamı oluşturulacak. Yürekten inanıyorum bu bölge depremden önceden daha iyi bir duruma gelecek. Çünkü bunun alt yapısı ve potansiyeli var. Deprem öncesi başlamış bir süreç var. Deprem sonrası buraya daha fazla ilgi gösteriliyor. Van ve bu bölgede daha hızlı bir şekilde kalkınma sürecine girecek. Bunları bütüncül bir programa oturtmaya çalışacağız. Bizim bu çalışmalarımız orta ve uzun vadeli kalkınma perspektifi içinde yapılacak işler. Ama bu kış şartlarının geçmesiyle yatırımların canlanmasıyla bu bölge çok daha hızlı bir şekilde ekonomik kalkınma sürecine girecektir.''

Yeni teşvik sistemi

Bakan Yılmaz, bir soru üzerine yeni teşvik sistemi üzerindeki çalışmaların devam ettiğini bildirdi. Teşvik sisteminde iki temel hedeflerinin olduğunu dile getiren Yılmaz, şunları kaydetti:

''Birincisi cari açığı azaltmak, ikincisi ise bölgesel dengesizliği gidermektir. Bunun için stratejik sektörlere yöresi ve bölgesi ne olursa olsun cari açığı azaltmak için desteklemeler vereceğiz. Bunun yanında bölgesel gelişme açısında bazı sınıflandırmalar dahilinde bazı teşvikler sağlayacağız.''

Dönüşler hızlandı

Bir soru üzerine Van Valisi Münir Karaloğlu, depremden önce Van merkez nüfusunun 451 bin olduğunu belirterek, şuanda nüfusu kesin olarak bilemediklerini söyledi. Depremden sonra göç edenlerin önemli bir kısmının döndüğünü dile getiren Karaloğlu, ''Geçen 1,5 ay öncesine göre daha hareketli bir nüfus var. Depremden sonra yaklaşık 75 bin öğrencimiz başka illere nakil oldu. Son birkaç hafta içinde 10 bini geri döndü. Dönüşler devam ediyor. Şuan otobüslerde ve uçaklarda yer bulmak zor. Depremden sonra şehri 300 bin kişinin terk ettiği söylentileri doğru değil. Depremden sonra Telekomünikasyon Üst Kurulundan aldığımız bilgilere göre 22 Ekim ile Aralık ayı arasında telefonlardan alınan sinyallere göre yüzde 28 oranında bir düşüş vardı'' dedi.