TBMM Başkanı Cemil Çiçek, yeni anayasa çalışmalarına ilişkin, ''Sizin iradeniz, talebiniz hilafına biz birşey yapmayız, yapamayız, yapmamalıyız. Onun için size geldik soruyoruz. Diyoruz ki, nasıl bir Anayasa istiyorsunuz?'' dedi.

Cemil Çiçek, aralarında TOBB'un da bulunduğu sivil toplum örgütlerince oluşturulan Anayasa Platformu'nun, Diyarbakır'daki, ''Türkiye Konuşuyor Toplantısı'na katıldı.

Bu toplantılara konuşmak için değil, dinlemek için geldiklerini ve ''yeni bir Anayasa yapıyoruz'' dediklerini belirten Çiçek, ''Anayasa yazmıyoruz, yapıyoruz'' diye konuştu.

Bir toplumsal sözleşme yaptıklarını vurgulayan Çiçek, şöyle devam etti:

''Anayasalar için böyle bir ifade kullanılır. Sözleşmenin de şartları olur. Taraflar ne yapacak? ne edecek? yükümlülüklerini ne zaman yerine getirecek? sözleşmelerde bunlarda yazılır. Bu sözleşmenin şartlarını biz değil, siz belirlemelisiniz. Siz ne istiyorsanız onu söyleyin. Çünkü anayasalar vatandaşın devletten beklentileridir. Devletten ne bekliyorsunuz? ne istiyorsunuz? bugün burada bunu açık bir şekilde söylemelisiniz.''

Çiçek, her fikir, her düşünce, her talebin mutlak bir şekilde değerlendirileceğini vurgulayarak, ''Bundan en ufak bir şüphesi olmasın, olmaması lazım'' dedi.

''Aksi halde bir komisyon oluşturup, Ankara'da kapalı salonlarda biz bir anayasa taslağı hazırlar sonrada size getirirdik'' diyen Çiçek, şunları söyledi:

''Geçmişte öyle oldu. Ama buna herkes itiraz etti. 'Böyle anayasa olmaz, böyle anayasa yapılmaz' denildi. 'İçerisinde vatandaşın olmadığı, vatandaşın düşüncesinin sorulmadığı ne beklediğinin sorulmadığı anayasa bizim anayasamız olamaz' diye. Sizin iradeniz, talebiniz hilafına biz birşey yapmayız, yapamayız, yapmamalıyız. Onun için size geldik soruyoruz. Diyoruz ki, nasıl bir anayasa istiyorsunuz?.''

Çiçek, bugünkünden daha iyi bir Anayasa yapmaları gerektiğini vurgulayarak, şöyle dedi:

''Hak ve özgürlükler yönüyle, daha ileri bir demokrasi için, daha çağdaş bir demokrasi için, halkına daha fazla hizmet üreten bir devlet sistemini kurabilmek adına yeni bir Anayasa yapmamız lazım. Halkın isteklerini karşılayan, bugün Anayasadan kaynaklanan sorunların hiç olmazsa önemli bir kısmını ortadan kaldıracak yeni bir Anayasa yapmamız lazım. Yani sorunların kaynaklarının nedeni olan bir Anayasa değil, siyaset kurumuna sorunların çözümü için yetki veren imkan veren fırsat veren, alan açan bir Anayasa yapmamız gerekmektedir.''

'Yapmak mecburiyetindeyiz'

Başka açılardan da yeni bir anayasaya ihtiyaç olduğunu dile getiren Çiçek, ''Bu Anayasa yürürlüğe gireli 30 sene oldu. Daha yapıldığı günden beri bu Anayasaya toplumun her kesiminden itiraz var'' dedi.

Çiçek, yaşanan birçok sorunun temelinde mevcut anayasanın olduğunu belirterek, ''Her sorun Anayasadan kaynaklanmıyor ama önemli gerginlikler, gerilimler, sıkıntılar bu Anayasadan kaynaklanıyor. Bu Anayasadan kaynaklandığı içindir ki, 30 sene içerisinde 17 defa değiştik. Çatısı, bacası, penceresi değişti... Bu anayasa ile Türkiye yoluna devam edemez. Etmesi mümkün değil. O nedenle 4 siyasi partimiz doğru bir kararla vatandaşımızın isteğine uygun olarak bu defa bu işi yapalım dedi. Yapmak mecburiyetindeyiz.''

Çiçek, yeni bir Anayasayı yapamadıkları takdirde, siyaset kurumunun çok şey kaybedeceğinin herkesin farkında olması gerektiğini vurguladı.

Yeni bir anayasa yapmak gibi vatandaşlara karşı bir sorumlulukları olduğuna dikkati çeken Çiçek, sözlerini şöyle sürdürdü:

''Bir başka açıdan daha sorumluluğumuz var. Biz diyoruz ki, bir kısım geçmiş uygulamalardan, sorun çözme, yol ve yöntemlerinden hep beraber şikayet ettik, bunun acılarını çektik çekiyoruz. O halde Türkiye'nin sorunlarını siyaset kurumu çözecekse ve siyaset kurumunun önünde de bir Anayasa yapmak gibi sorumluluk varsa, bunun gereğini yapmalıdır. Aksi takdirde bugünkü gazetelere de bakın 'yeni bir Anayasa yapılamaz diyor. Yapamaz bunlar' diyor. Bunları mahcup etmek adına, belli sayıda cuntacının hazırladığı Anayasa yerine, bu milletin temsilcilerinin, vekillerinin bir Anayasa yapabileceğini dünya aleme göstermek adına bu bizim boynumuzun borcudur.''

'Bu defa bu mayayı tutturmalıyız...'

Çiçek, fikir, katkı, destek, teşvik beklediklerini ifade ederek, şunları söyledi:

''Yapın diye taahhüt istiyoruz, yapamadığımızda da bizi cezalandırmanızı istiyoruz. Gereğini yapın o zaman. Çünkü siyaset kurumu ülkenin sorununu çözemezse, gece baskıncılarına iş çıkar. Onlara fırsat vermemek adına bu defa bakın milletin siyasetten seçtikleri de, meslek örgütleri STK'lar olarak seçtikleri de burada. Unla şeker var, yağ var, eğer bu defa beceremezsek bu bizim beceriksizliğimizdendir. Kimsede kusur aramaya gerek yok. Bu defa bu mayayı tutturmalıyız, bu defa bu engeli aşmalıyız. Bu defa milletimize güven veren bir işi birlikte yapabilmeliyiz. Birlikte iş yapabilme kültürünü, geleneğini, örneğini milletimize armağan etmeliyiz. Biz içinizde baskı olmasın, daha demokratik daha özgürce olsun diye içinizde fazla kalmıyoruz.''

TOBB Başkanı Hisarcıklıoğlu

TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu, yeni anayasa çalışmalarıyla ilgili, ''İnşallah sürecin sonunda çocuklarımıza daha özgür, daha zengin ve kendilerine daha fazla güvenen bir Türkiye bırakmış olacağız'' dedi.

Türkiye'nin binlerce yıllık medeniyet, ilim, irfan şehri Diyarbakır'da olduklarını ve Anayasa platformunu oluşturan tüm kurumlar olarak, Peygamberlere ve sahabelere ev sahipliği yapan bereketli şehirde bulunduklarını söyledi.

Hisarcıklıoğlu, dünyanın en büyük şehir surlarına sahip Diyarbakır'ın surlarının Çin Seddinden sonra uzaydan görülebilen tek insan eseri olduğunu kaydetti.

Anayasa platformu adına 3 farklı dini, 7 farklı mezhebi barındıran medeniyet eşiği Diyarbakır'ı ve Diyarbakırlıları en kalbi duyguları ile selamladığını ifade eden Hisarcıklıoğlu, şöyle dedi:

''Yıllardır söylüyoruz Türkiye'nin yeni bir Anayasa'ya ihtiyacı var. Çünkü, bu milletin çok büyük hedefleri, idealleri var. İyi bir ekonomi diyoruz, lider ülke olacağız diyoruz. Ama idealler artık mevcut kalıba sığmıyor. Bu elbise bu bedene dar geliyor. Büyük hedeflerimize bu Anayasa taşımıyor. Bizler sivil toplum ve meslek kuruluşları olarak biraraya geldik. Şimdi elimizde büyük bir fırsat var. Seçimler öncesi mecliste bulunan bütün siyasi partilerimiz yeni Anayasa diye bize vaatte bulundular. Toplumun tüm kesimleriyle, mecliste grubu bulunan siyasi partilerimiz aynı noktaya geldi. Yani bugün hep beraber diyoruz ki yeni Anayasa istiyoruz. Meclisimiz de yeni Anayasa istiyor. Bu çerçevede, bu ideal doğrultusunda hep beraber biraraya geldik. Biz bu dar gelen elbiseyi değiştirmeliyiz. Ama bu sefer terzi halk olsun diyoruz. Artık Anayasa'yı bu halk yapsın istiyoruz. Uzmanların mutabakatı yerine halkın mutabakatıyla Anayasa yapılsın diyoruz. 74 milyonun Anayasası olacaksa, vatandaş ne düşünüyor? Hepimizin bilmesi lazım. Meclisimiz bize bu fırsatı verdi. Başta TBMM Başkanımız olmak üzere mecliste grubu bulunan tüm siyasi partiler biraraya gelerek ortak irade beyan ettiler. Bizleri umutlandıran, cesaret veren bütün partilerin eşit katılımı ile beraber bu Anayasa Uzlaşma Komisyonunu oluşturdular.''

'Türkiye'nin tamamı burada'

Hisarcıklıoğlu, Anayasa Platformu olarak, ''Türkiye Konuşuyor''u düzenlediklerini kaydetti.

Bugün Diyarbakır'a, Diyarbakırlıya, bu bölgeye sormaya geldiklerini belirten Hisarcıklıoğlu, şöyle devam etti:

''Bizler diyoruz ki yeni Anayasa'nın bireyi esas alan, her türlü ayırımcılığı dışlayan eşitlik idealini toplumsal hayatın her alanında gerçekleştirmeye çalışan bireylere evrensel standartlara uygun olarak temel hak ve özgürlüklerden yararlanmasını sağlayan bir Anayasa olsun diyoruz. Bugün düşüncelerimizi açıklama günüdür. Hazreti Mevlana'nın dediği gibi, 'İnsanlarla bir oldun mu, bir madensin... Bir ulu deniz. Kendi başına kaldın mı, bir damlasın, bir danesin...'  işte menfaati, görüşü farklı STK'lar olarak hepimiz bir aradayız. Türkiye'nin tamamı burada. Aynı duyguları, aynı Türkiye idealini paylaşıyoruz. Diyarbakırımızın yetiştirdiği Cahit Sıtkı Tarancı diyor ki, 'memleket isterim gök mavi, dal yeşil, tarla sarı olsun. Kuşların, çiçeklerin diyarı olsun. Memleket isterim ne başka dert, ne gönülde hasret olsun. Kardeş kavgasına bir nihayet olsun.'  İşte biz böyle bir memleket sevdasıyla biraraya geldik. Bu platform herkese açık. İnşallah sürecin sonunda çocuklarımıza daha özgür, daha zengin ve kendilerine daha fazla güvenen bir Türkiye bırakmış olacağız. Onun için ne düşünüyorsanız hiçbir şeyden korkmadan konuşun.''

Anaya Uzlaşma Komisyonu üyeleri

Anayasa Uzlaşma Komisyonu üyesi Eski TBMM Başkanı ve AK Parti Karabük Milletvekili Mehmet Ali Şahin de, 89 yıl önce Cumhuriyet'in ilan edildiğini ve bu süre içerisinde 1921 Anayasasının da Cumhuriyet Anayasası sayılması halinde 4 Anayasa hazırlandığını bildirdi.

Anayasaların sorunları çözmek için yapıldığını ve bu sürede problemlerin azalacağı yerde arttığını savunan Şahin, ''Problem çözmesi gereken anayasalar problem yaratmıştır. Özellikle son iki anayasaya bakıldığında bunlar bir önceki döneme tepki ürünü olarak ortaya çıkmıştır. Merkezinde insan yoktur. İnsan devlete hizmet için vardır anlayışının hakim olduğu anayasalardır. Şimdi halka biz TBMM olarak ve TBMM'de grubu olan siyasi partiler olarak yeni bir anayasa yapmak istiyoruz ey halkım ne diyorsunuz? Sizin önerileriniz doğrultusunda insan merkezli bir anayasa yapıyoruz. İnşallah başarılı oluruz. 4 ay önce bu çalışmalar başladı ve dördüncü toplantıyı yapıyoruz burada. İnşallah dört dörtlük bir anayasa olur'' diye konuştu.

Anayasa Uzlaşma Komisyonu üyesi CHP Konya Milletvekili Atilla Kart ise Türkiye'de nefret ve ayrışma ortamının yaratıldığı bir dönemde Türkiye'nin yeni bir Anayasa ihtiyacının gün geçtikçe kendini daha çok gösterdiğini vurguladı.

Toplum olarak bir ortak yapıyı oluşturmamız gerektiğini anlatan Kart, ''Anayasa Türkiye'nin sorunlarını çözmek için tek başına bir sihirli değnek değildir. 12 Eylül 1980, 6 Aralık 1983'de çıkan ve halen yürürlükte olan ihtilal kanunlarının öncelikle değiştirilmesi şarttır. Yüzde 10 seçim barajının değişmesi sorumluluktur. Türkiye bu ayıptan artık kurtulmalıdır'' dedi.

Anayasa Uzlaşma Komisyonu üyesi MHP Genel Başkan Yardımcısı ve Konya Milletvekili Faruk Bal da, anayasa yapmanın zor olduğunu anlatarak, ''Ötekileştirmeler ortadan kaldırılsın. Bin yıl boyunca bu topraklara terimizi döktük, aynı acıyı paylaştık, aynı sevinçleri paylaştık. Dolayısıyla bu tür sebepler birbirimizi kucaklayacağımız noktaya getirir. Her 3 Türk ve Kürt ailesinin birbirleri ile akrabalıkları var. Sorunlar yok mu? Elbette vardır. Ama bu sorunları gelecek nesillere aktarmadan çözmeliyiz. İşte bugün bunun için buradayız'' dedi.

Milletvekili Altan Tan

Anayasa Uzlaşma Komisyonu üyesi BDP Diyarbakır Milletvekili Altan Tan da, Türkiye'nin başından beri çözemediği, evrensel hukuk standartlarına uymayan yapısal sorunları olduğu için yeni Anayasa yapma ihtiyacı duyduğunu belirtti.

''Gidenin peşine düşme, tuttuğunu da bırakma'' atasözünü hatırlatan Tan, ''Gidenler gitmiştir. Ama bugünü ve geleceğimizi kurtarma mecburiyeti vardır. Bugün de sorunlarımızı doğru anlamak başta da Kürt sorunu başta olmak üzere, din ve devlet işleri, laiklik anlayışının sorgulanması, milletin dini inançlarına saygı, başörtüsü meselesinden, Cem evlerinin açılmasına kadar eğer problemlerimizi çağdaş dünyanın değerleri ile harmanlayarak bilgi ve dinamiklerimizle örtüştürürsek, bir milli mutabakat hazırlayamazsak, Allah korusun geçmiş yüzyılı kaçırdığımız gibi gelecek yüzyılı da kaçırırız. Bu bize acıdan başka birşey vermez'' dedi.

Diyarbakır Valisi Mustafa Toprak ise, Diyarbakır'ın sevgi ve gönül şehri olduğunu ve bu sevgiyi gönüllerden gönüllere aktarmanın altyapısını da kurmak gerektiğini vurguladı.

Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Osman Baydemir de, Parlamento çatısı altında grubu bulunan partilerin yeni anayasa yapmalarının mümkün olduğunu söyledi.

Türk İş Konfederasyonu Genel Başkanı Mustafa Kumlu, yeni anayasaya vatandaş eli değmesini istediklerini ve bu çalışmalar sonucunda, yeni anayasanın devlet ve millet arasındaki bir mutabakat belgesini haline geleceğini umut ettiklerini kaydetti.

Hak İş Sendikası Genel Başkanı Mahmut Arslan da, Hak İş'in yeni anayasaya her zaman destek verdiğini ve vermeye devam edeceğini bildirdi.

Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu Bendevi Palandöken, Türkiye'nin tüm değerlerinin ortak değerler olduğunu belirtti.

TÜRMOB Genel Başkanı Nail Sanlı ise, birbirinden farklı sivil toplum kuruluşlarının herşeyi bir kenara bırakarak yeni bir anayasa için biraraya geldiklerini ve yeni anayasa ısrarlarını içeren bir rapor verdiklerini ve birlikte çözüme kavuşacaklarına inandıklarını söyledi.

TÜMSİAD Genel Başkanı Hasan Sert, yapılan çalışmanın olağanüstü birşey olduğunu ve bu kararı alan iradeye teşekkür ettiklerini ifade etti.

Türkonfed Başkanı Erdem Çenesiz de, Diyarbakır'ın bu çalışmada çok önemli bir yer olacağına inandığını kaydetti.Toplantı daha sonra basına kapalı olarak devam etti.