İslam mimarisinde farklı coğrafyalarda değişik zaman dilimlerinde ortaya konulan süsleme anlayışları, bu sanatın çeşitliliğini yansıtması açısından önem taşımaktadır.

 İslam’ın ortaya çıktığı Arabistan’da mimari süsleme geleneğinin pek gelişmediği bilinmektedir. En kutsal yapı olan Kâbe, süslemesiz, basit bir dörtgen prizmadır. Din dışı mimari konusundaki bilgiler daha sınırlıdır. El sanatları ile uğraşmanın onurlu bir meslek sayılmadığı Arabistan’da bu işlerin Musevîlere bırakıldığı bilinmektedir.

Araplar ancak Arabistan dışında karşılaştıkları kültürlerle etkileşimleri sonucu mimari süsleme konusunda bir gelişim ortaya koymuşlardır. Çok kısır bir çöl ortamında gelişen formlar zamanla Helenistik motiflerin etkisi altına girmiştir. Akant ve palmetin yanında çok az geometrik süslemenin yer aldığı bu gelenek kısa zaman sonra etkilerin farklılaşmasıyla gelişmiştir.  Böylece her bölgede temeli çok eskilere dayanan bir gelişim gerçekleşmiştir.

İslam sanatının Emevi ve Abbasi dönemlerini kapsayan 661-1258 yılları arasındaki yaklaşık 600 yıllık dönem erken İslam devri olarak isimlendirilir. Bu dönemde Akdeniz ve İran’ın zengin sanat gelenekleriyle karşılaşan Müslümanlar, inancın, siyasi gücün, sosyal tutumun imgeler aracılığı ile anlamlandırıldığı bu dünyadan etkilenmişlerdir.  Kullanılan formlar, İslam’ın yeni yaratıları olmayıp daha önceki kültürlere aittir. Bu durum eskiye ait biçim sözlüğünü İslamlaştırmak suretiyle, fethedilen dünya ile anlamlı bir ilişki kurmak için gösterilen bilinçli bir çabadır.

Erken İslam sanatının süsleme alanındaki en büyük başarısı eski kültürlerin terminolojisini kullanarak, ancak ondan farklı bir görüntü oluşturması ve süslemenin İslam kültürünün kimliğini koruyacak tarzda ele alınmasıdır. İslam sanatı Helenistik, Bizans, Sasani gibi büyük sanat geleneklerine ait görsel sözlüklerin içinden kendi yapısına uygun formları seçerek bunları kendi özgünlüğünü zedelemeden kullanmasını bilmiştir.

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol