KENT YAPI KÜLTÜRÜ VE SANATI…

06:46:48 | 2019-04-05
Sedat IRMAK
Sedat IRMAK      muhabirsedat@hotmail.com

Diyarbakır, Osmanlı döneminde tüm bölge illerine nazaran sosyal, ekonomik, dini, siyasi bağlantılarını gösterecek önemli ayrıntılara sahiptir. Özellikle Osmanlı İmparatorluğu döneminde yapılan yapılarda ise, süsleme sanatı başlı başına bir sanat kolu olarak gelişmiştir.

Anadolu’da İslam kültürüyle en erken karşılaşan yerlerden biri olan Diyarbakır’da 1300 yıllık bu süreçte mimari süslemelerin dönemden döneme farklı nitelikler taşıyarak geliştiği gözlenmektedir. Bu süslemeler kentin sanat anlayışındaki üslupsal gelişim ve değişimleri yansıtması bakımından değer taşımaktadır.

Diyarbakır’la ilgili ilk tarihi eserler, gezginlerin kaleme aldığı anlatımlardır. Kentteki mimari eserleri konu alan ilk önemli çalışmalar yabancı araştırmalar tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu açıdan sözü edilecek öncelikli eser 1910’da basılan “Amida”dır. Max Van Berchem ile Josef Strzygowsk tarafından hazırlanan eser, kentteki mimari yapılar hakkında bilgi vermektedir. Berchem’in 1909 tarihinde yayımlanan “Arabische Inshriften aus Armenien und Diyarbekr” isimli yapıtı, mimari üzerinde yer alan kitabeleri içerik ve biçim özellikleri yönüyle incelemektedir.

Diyarbakır’la ilgili sözü edilmesi gereken önemli diğer bir kaynak Albert Gabriel’in 1940 yılında basılan “Voyages Archeologiques Dans la Turque Orientale”  isimli yapıtıdır.

Gabriel, 4 ay gibi kısa bir sürede Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun önemli merkezlerini inceleyerek başta Diyarbakır olmak üzere pek çok merkez hakkında tarihi ve mimari bilgiler vermiştir. Kültür tarihçisi Claude Cahen'in 1935 tarihli “Le Diyarbekr au temps des Premiers Urtukides” isimli eseri Diyarbakır’ın Artuklu dönemindeki kültürel tarihi hakkında kayda değer bilgiler içermektedir.   

1930’lardan sonra Diyarbakır’ın gerek mimari gerekse tarihi yapısını aydınlatma amaçlarını taşıyan Şevket Beysanoğlu, Kazım Baykal, Süleyman Savcı, Basri Konyar, Adil Tekin gibi araştırmacıların yayınları Diyarbakırı bu yönlerden ele alan sonraki çalışmalar için de öncelikli kaynaklar olmuşlardır. 

-- Adversting 6 --

 




ETİKET :  

Tümü