Sur'da yok olan anıtsal değerlerimiz-5

Türkiye Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan Kültür Envanterinde şimdi tamamına yakını yıkılan mahallelerde yıllar önce Diyarbakır Müze Müdürlüğü tarafından çalışma başlatıldı.

10:35:52 | 2019-02-12
-- Adversting 5 --

Ahmet SÜMBÜL

Türkiye Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan Kültür Envanterinde şimdi tamamına yakını yıkılan mahallelerde yıllar önce Diyarbakır Müze Müdürlüğü tarafından çalışma başlatıldı. Arkeologlar Esma Bedirhanoğlu, Fatma Kaya, sanat tarihçileri Fatma Timur, Zafer Han, Birgül Savaş, Kadri Avcı ve mimar Orhan Balsak tarafından hazırlanan raporda, anıtsal değerdeki evlerin yıkımdan önceki mevcut durumları belgelendi ve kayıt altına alındı. Fatihpaşa Mahallesi'nde kayıt altına alınan anıtsal yapıların bir kısmı şunlar:

Adres: Fatihpaşa Mahallesi. Paşa Hamamı Sokak. No:12

Koruma derecesi: Anıtsal

Orijinal kullanımı: Konut

Mülk sahibi: Hamza Gülmez

Yapının ayrıntılı tanımı: Kesme bazalt taştan inşa edilmiştir. Tek cepheden oluşan yapı, bodrum+zemin katlıdır. Zemin kat üzerine, sonradan iki katlı betonarme bir yapı eklenmiştir.

Yapıya, doğuya bakan lentolu bir kapı ile giriş sağlanmaktadır. Yapının, sadece güney kanadı dış cephesi orijinalliğini korumuştur. Bodrumun avluya açılan iki penceresi bulunmaktadır.

Zemin kata basamaklarla çıkılmaktadır. Bu katta, sivri kemer açıklıklı bir eyvan ve iki yanında, avluya açılan, yuvarlak kemerli pencere açıklıklarına sahip birer mekan yer almaktadır. Bu mekanlar, betonarmeye çevrilmiştir. Yapının tavanları, ahşap kirişlidir. Avlu zemini betonarmedir.

109 dokuz yıllık anıtsal yapı

Adres: Fatihpaşa Mahallesi. Altay Sokak. No:11

Koruma derecesi: Anıtsal

Orijinal kullanımı: Konut

Mülk sahibi: Ağa Kabadayı

Yapının ayrıntılı tanımı: Yapı, kesme bazalt taştan inşa edilmiştir. Yapının, doğu ve güney kanadı bodrum+zemin kattan oluşmaktadır.

Yapının güney kanadında yer alan basık kemerli bir kapıdan sonra küçük bir koridorla avluya geçilmektedir. Avludan koridora geçiş, yuvarlak kemerli bir girişle sağlanmaktadır. Koridorun batısında, sivri kemerli mutfak ve mutfağın batı duvarında bir ocak nişi yer almaktadır. Birinci katta, sivri kemerli, iç kısmı cas malzeme ile bezemeli bir eyvan ve eyvanın batısında, avluya açılan yuvarlak kemerli üç pencere açıklığına sahip bir mekan yer almaktadır.

Eyvan kemerinin yanında 1910 tarihi yazılıdır. Yapının güney doğu köşesinde bulunan bodrum, ahşap kirişli ve avluya açılan üç pencerelidir. Zemin katta bir mekan bulunmaktadır. Mekana, avludan basamaklarla, lale bezemeli, basık kemer açıklıklı bir kapıdan girilmektedir.

Yapıların tamamının avlusu bazalt taşla döşeli

Adres: Fatihpaşa Mahallesi. Bıyıklı Mehmet Paşa Sokak. No: 150

Koruma derecesi: Anıtsal

Orijinal kullanımı: Konut

Mülk sahibi: Hatip Günçağ

Yapının ayrıntılı tanımı: Yapı, bazalt taştan inşa edilmiştir. Yapı, ortada bir avlu ve avlunun güney ve doğusunda olmak üzere iki cepheden oluşmaktadır. Güney cephe, bodrum+zemin, doğu cephe ise zemin+1 katlıdır.

Yapı, doğu ve güney olmak üzere iki cepheden oluşmaktadır. Doğu cephe zemin + 1 katlı ve zemin kat, sivri kemerli girişe sahip bir mekandan oluşmaktadır. Mekanın içine betonarme eklentiler yapılmıştır.

Mekanın sokağa bakan cumbası bozulmuştur. Yapının güney cephe bodrumuna avludan giriş sağlanmaktadır. Avluya bakan beş küçük penceresi bulunmaktadır. Zemin kata avludan merdivenle çıkılmakta ve giriş orijinalde kemerli bir kapıdan sağlanmaktadır.  Avlu zemini bazalt taş döşelidir.

Adres: Fatihpaşa Mahallesi. İç Kurşunlu Sokak. No:1

Koruma derecesi: Anıtsal

Orijinal kullanımı: Konut

Mülk sahibi: Cemil Doğanay

Yapının ayrıntılı tanımı: Yapı, kesme bazalt taştan inşa edilmiş, zemin +1 katlı inşa edilmiştir. Yapının avlusunda betonarme eklentiler yer almaktadır. Mekanların iç kısmı ve dış cephe duvarları sıvanarak boyanmıştır. Mekanlar betonarme duvarlarla bölünmüştür.

Doğuya bakan basık kemerli bir kapıdan avluya geçilmektedir. Özgün doku avlunun sadece güney kanadında bulunmaktadır. Güney kanadın zemin katında yuvarlak kemerli bir eyvan, eyvanın arka ve batı kısmında birer mekan yer almaktadır. Ancak mekanlar beton duvarlarla bölünmüştür. Birinci kata, avluda bulunan betonarme merdivenle çıkılmaktadır.

Kesme bazalt taştan inşa edilmiş

Adres: Fatihpaşa Mah. Kurşunlu Sok. No:11

Koruma derecesi: Anıtsal

Orijinal kullanımı: Konut

Mülk sahibi: Tarhan Gürhan

Yapının ayrıntılı tanımı: Kesme bazalt taştan inşa edilmiş, bodrum + zemin katlıdır. Yapıya, batıdan düz bir kapıyla girilmektedir. Avlu zemini, bazalt taş döşelidir. Avlunun içinde, kapatılmış sekizgen planlı bir havuz yer almaktadır. Kuzey kanadın bodrum girişi, avlunun kuzeybatı köşesinden sağlanmaktadır. Bodrumun, avluya bakan üç küçük penceresi vardır, tavan bazalt taş kemerlerle desteklenmiş; ancak tavanın bir kısmı çökmüş durumdadır. Zemin katta yer alan sivri kemerli eyvana, avludan üç

basamaklı merdivenle geçilmektedir. Eyvanın doğusunda, avluya açılan lento taşlı üç pencereye sahip bir mekan bulunmaktadır. Bodrumun avluya açılan beş penceresi mevcuttur. Ancak kapı ve pencereler, moloz taşlarla kapatılmıştır. Bu kanadın zemin katına, avludan üç basamaklı merdivenle çıkılıp cas malzeme ile üçgen bezemeli basık kemerli bir kapıdan giriş sağlanmaktadır.

Adres: Fatihpaşa Mahallesi. Sabuncu Sok. No:13

Koruma derecesi: Anıtsal

Orijinal kullanımı: Konut

Mülk sahibi: Mehmet Saçmacı

Yapının ayrıntılı tanımı: Yapı, düzgün kesme bazalt taştan, zemin + 1 kattan inşa edilmiştir.

Yapıya batıya bakan basık kemerli bir kapıdan girilmektedir. Zemin katta basit pencereli iki mekan yer almaktadır. Birinci katta, biri basık kemer kapılı, diğeri basit kapılı iki mekan bulunmaktadır. Mekan pencereleri dikdörtgen formludur.

Havuzlu anıtsal yapılar

Adres: Fatihpaşa Mahallesi. Altay Sokak. No:45

Koruma derecesi: Anıtsal

Orijinal kullanımı: Konut

Mülk sahibi: M.Hacı Demir-Bayram Demir

Yapının ayrıntılı tanımı: Kesme bazalt taştan inşa edilen konut, bodrum + zemin + 1 kattan oluşmaktadır. Avlunun güney kanadı zemin + 1, kuzey kanadı bodrum + zemin kattan oluşmaktadır.

Güney kanattan basık kemerli kapıdan sivri kemerli bir eyvana geçilmektedir. Eyvan da avluya açılmaktadır. Avlunun güney kanadının zemin katında; avluya açılan giriş kapısı, bir eyvan ve bir mekan yeralmaktadır.

Mekanın avluya bakan dört basık kemerli penceresi vardır. Ancak mekanın kapısı kapatılarak pencerelerden biri kapıya dönüştürülmüş, diğer pencerelerde betonla kapatılmıştır..

Bodrumda, arka arkaya duran iki kemer yer almaktadır. Ancak bodrum duvarla bölünmüş, diğer girişi kuzey doğu köşeden verilmiştir.

Zemin kat girişi yuvarlak kemerli kapıdan sağlanmaktadır. Bu kapının her iki yanında iki kaş kemerli küçük nişler mevcuttur. Mekanın sağında ve solunda avluya bakan ikişer lentolu pencere yapısı bulunmaktadır. Zemin katın üzerinde, sonradan yapılan betonarme bir kat daha mevcuttur.

Avlu ortasında kapatılan bir havuz izi görülmektedir.

Her evde bodrum ve eyvan bulunurdu

Adres: Fatihpaşa Mahallesi. Karakol Geçidi Sokak. No:3

Koruma derecesi: Anıtsal

Orijinal kullanımı: Konut

Mülk sahibi: Hülya Doğrual

Yapının ayrıntılı tanımı:  Zemin+1 katlı ve kesme bazalt taştan inşa edilmiştir. Yapının avlusuna, avlu duvarı üzerinde bulunan basık kemerli kapı ile giriş sağlanır. Yapı, avlusu bazalt taş döşelidir. Avlunun ortasında havuz kondurulmuştur. Avlunun doğusu bodrum + zemin katlı, batısı ise zemin + 1 katlıdır. Doğu cephe zemin katında, yanlarda duvara ortada sütun üzerine oturan iki sivri kemer açıklıklı bir eyvan bulunmaktadır. Eyvanın kemer hatları ve kemer araları cas ile süslenmiştir. Eyvana çıkan merdiven korkulukları, bodrum kat ve üst kat pencerelerinde özgün süslemeli demir parmaklıklar yerleştirilmiştir. Batı cephenin zemin katında ve birinci katın güney kısmında özgün dokuya rastlanmaktadır. (Sürecek)

 

-- Adversting 6 --

 




ETİKET :   Sur anıtsal değerlerimiz

Tümü