Suriye ve Irak’ta Büyük Selçuklular’ın  bir kolu olarak hüküm süren Atabegler (Zengiler) döneminde (XII-XIII.yüzyıl) mimari süsleme, bölgenin geleneksel malzemesi taş üzerine uygulanmıştır. Büyük Selçuklu sanatındaki tuğla, terrakota, alçı ve çiniden oluşan süslemeler yerini taş bordürler, mukarnaslar ve çok renkli mermer işçiliğine bırakmıştır. Bu dönem için karakteristik olan bu bölgesel üslup, Eyyubi ve Artuklu mimarisinde de devam ettirilmiştir. Bu özellikler Anadolu Selçuklu yapılarında da etkili olmuştur.

Kuzey Afrika, Mısır, Hicaz, Yemen ve Ortadoğu’da 1171-1462 yılları arasında hüküm süren Eyyubi döneminde sanat bulunduğu yerlere göre Fatimi, Mağrip, Selçuklu, Artuklu ve Zengi üsluplarından etkilenmiştir. Bu döneme ait eserlerin az sayıda olması, mevcut olanların da onarım ve eklemelerle orijinal özelliğini kaybetmiş olması mimari süsleme konusunda fikir edinmemizi güçleştirmektedir. Dış cephelerde Fatimi geleneğinin devamı olarak istiridye motifi yoğunluktadır. Anadolu, Orta Asya ve İran’la bağlantılı alçı süslemeler ve mukarnasa ağırlık verilmiştir.

Eyyubi mimari süslemesinin en önemli özelliklerinden biri çok renkli mermer kakmalarla süslenen mihrablardır. Bu tür kaplamalar Suriye Zengî sanatı etkilerini göstermektedir.

Türk ve Çerkez olmak üzere iki kol halinde Mısır’da hüküm süren Memluk döneminde (1250-1517), mimari süslemede her şeyden önce renk unsuruna önem verildiği görülmektedir. Mimaride çok renklilik taş ve tuğlanın tabii renklerinin yanı sıra renkli sıvaların da kullanımıyla oluşturulmuştur. Dış duvarlar koyu grinin, siyahın ve kırmızının hakim olduğu aşırı olmayan bir polikromiyle zenginleşmiştir. Kemerler de farklı şekil ve renkte taşların birbirine geçirilmesi sonucu meydana gelen görüntüleriyle dikkat çekmektedir. Mukarnas yoğun olarak kullanılmıştır. Çok renkli mermer kaplamalı mihrablar Eyyubi ve Zengi örneklerini tekrarlamaktadır.

Memlukların mimari süslemesi bölgede önceki dönemlerin sanatı ile haçlıların Akdeniz mimarisine kazandırdığı Gotik etkilerin sentezi niteliğindedir. Dış cephelerde profilli nişler, gotik pencereler, mukarnaslı friz ve kavsaralar, renkli mermer mozaikleri ile İslam süslemeciliğine yeni bir yön verilmiştir.

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol