Yeşilyurt ilçesine bağlı Kuşçu beldesinde 1001 ve 1002 nolu sandıklarda kullanılan oyların sayımının ardından Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) adayı rakiplerini geride bırakarak seçimi kazandı. İki sandıkta MHP toplam 373 oy alırken, Büyük Birlik Partisi (BBP) 266 oyda kaldı.

Almus ilçesine bağlı Bağtaşı beldesinde ise AK Parti açık ara üstünlük sağladı. Dört sandıkta kullanılan oyların sayımına göre AK Parti toplam 722 oy alırken, CHP 19, Yeniden Refah Partisi 13 ve Saadet Partisi 5 oy aldı. Resmi olmayan sonuçlara göre AK Parti, Bağtaşı’nda belediye başkanlığını kazandı.

Reşadiye ilçesine bağlı Çevrecik beldesinde seçim yarışı AK Parti ile CHP arasında geçti. Yedi sandıkta yapılan sayım sonucunda CHP toplam 877 oy alırken, AK Parti 803 oyda kaldı. Resmi olmayan sonuçlara göre CHP, Çevrecik beldesinde seçimi kazanan parti oldu.

Reşadiye ilçesine bağlı Yolüstü beldesinde ise AK Parti üstünlüğü dikkat çekti. Yedi sandıkta yapılan sayım sonucunda AK Parti toplam 911 oy alırken, Anahtar Parti 208 oyda kaldı. Diğer partiler ise sınırlı sayıda oy aldı. Resmi olmayan sonuçlara göre AK Parti, Yolüstü beldesinde belediye başkanlığını kazandı.

Tokat’ta gerçekleştirilen ara seçimlerde AK Parti Bağtaşı ve Yolüstü beldelerinde, CHP Çevrecik beldesinde, MHP ise Kuşçu beldesinde belediye başkanlığını kazanan parti oldu. Resmi sonuçların ilçe seçim kurullarının kesinleştirme işlemlerinin ardından açıklanması bekleniyor.

Uzun yıllar süren çatışmalı dönemin ardından barışın inşasının önemine dikkat çeken Öcalan, bu süreçte toplumun tüm kesimlerinin sorumluluk üstlenmesi gerektiğini ifade etti. Gençler ve kadınların toplumsal ve siyasal alandaki rolüne vurgu yapan Öcalan, yeniden inşa ve kurumsallaşma çalışmalarının önemine değindi. Konuşmasında Kürtlerin tarihsel süreç boyunca karşı karşıya kaldığı baskı politikalarına da değinen Öcalan, Kürtlerin bölgesel gelişmeler açısından önemli bir aktör haline geldiğini belirtti.

Sürece yönelik sosyal medyada yürütülen tartışmalara da değinen Öcalan, barış ve çözüm çabalarının desteklenmesi gerektiğini söyledi. Öcalan ayrıca, Abdullah Öcalan’ın son dönemde attığı adımların stratejik nitelikte olduğunu ifade ederek, önümüzdeki dönemde devlet heyeti ile yeni görüşmeler yapılabileceğini ve yasal düzenlemelere ilişkin adımların gündeme gelebileceğini dile getirdi.

Toplantı, katılımcıların sorularının yanıtlandığı bölümün ardından sona erdi.

Sıfır Atık Forumu'na 5 bini aşkın katılımcının iştirak ettiğini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, sözlerine şöyle devam etti:

"Sözlerimin hemen başında iki gün önce idrak ettiğimiz Dünya Çevre Günü'nüzü ve yine yedi gün boyunca çeşitli etkinliklerle dolu dolu geçirdiğimiz İstanbul Sıfır Atık Haftası'nı canı gönülden tebrik ediyorum. Hem çocuklarımızın hem de ziyaretçilerin çevre ve geri dönüşüm alanlarında farkındalığını artıran Sıfır Atık Festivali ve sergimizin de aynı şekilde hayırlar getirmesini temenni ediyorum. 183 ülkeden 120'yi aşkın bakanı, 200'ün üzerinde belediye başkanını, 500'den fazla uluslararası paydaşı bir araya getiren bu platformu son derece kıymetli bulduğumu özellikle ifade etmek istiyorum. Gençlik teşkilatlarından özel sektöre, sivil toplum kuruluşlarından politika yapıcılara, akademisyenlerden karar vericilere 5 bini aşkın katılımcının iştirak ettiği bu forum, Türkiye'nin çevre diplomasisinde ulaştığı yüksek seviyenin açık bir göstergesidir. Forumun bir diğer özelliği de yalnızca teorik düzeydeki tartışmalara değil, somut uygulanabilir ve ölçülebilir çözüm önerilerine odaklanmasıdır. Gerek kapsamı, gerek metodu, gerekse mahiyeti itibarıyla Sıfır Atık Forumu’nun var olan potansiyeli kuvveden fiile çıkaracağına, düşünceyi eylemle buluşturacağına yürekten inanıyorum. Kasım ayında Antalya'da ev sahipliği yapacağımız COP-31 Taraflar Konferansı'na giden yolda forumun üstlendiği misyon çok ama çok değerlidir. Forumun temasının 'Antalya’ya giden yol iklim eylemi olarak sıfır atık' şeklinde belirlenmesi son derece doğru ve isabetli olmuştur. Foruma fikirleriyle, eleştirileriyle, tespitleriyle katkı yapan herkese şahsım ve milletim adına bir kez daha şükranlarımı iletiyorum. Forumun irade beyanları olan ortak deklarasyon ve ortak sonuç bildirgesinin de çevre ve iklim alanında atılacak yeni adımlar için şimdiden hayırlı sonuçlara vesile olmasını temenni ediyorum."

"MİLYARLARCA YILLIK DÜNYA TARİHİNDE İKLİM HER ÇAĞDA DEĞİŞİME UĞRAMIŞTIR"

İklimin her çağda değişime uğradığını belirten Erdoğan, "İklim meselesi tıpkı savaş ve küresel salgın gibi insanlığın tamamını tehdit eden ciddi bir sorundur. Özelikle sanayi devrimiyle birlikte hava kirliliğinden gıda kirliliğine, hatta gıda kıtlığına, atık yönetiminden doğal afetlere iklim ve üretim kaynaklı problemlerin kelebek etkisi ile birbirini etkilediği inkar edilemez hakikattir. Bu problemlerin etkisi enerjiden ulaşıma, sağlıktan tarım ve hayvancılığa çok geniş bir alanda her geçen yıl daha da fazla hissedilmektedir. Fakat şu gerçeği de burada açıkça ifade etmemiz gerekiyor. Milyarlarca yıllık dünya tarihinde iklim her çağda değişime uğramıştır. Buradaki asıl mesele bu değişimin krize yol açmadan yönetilebilmesidir. Dolayısıyla bu sorunu iklim değişikliğinden ziyade iklim krizi olarak ele almamız, inanıyorum ki daha gerçekçi olacaktır. Bunu yalnızca isimlendirme düzeyinde kalan sathi bir anlaşmazlığı tekrar su yüzüne çıkarmak için söylemiyorum. Meseleyi doğru adlandırmanın rasyonel çözümleri beraberinde getireceğini vurgulamak adına özellikle dile getiriyorum" ifadelerini kullandı.

"BİR YIL İÇİNDE ÜRETİLEN GIDANIN 3'TE BİRİ, YANİ 1,3 MİLYAR TONU İSRAF EDİLMEKTEDİR"

Bir yılda üretilen gıdanın 3’te birinin israf edildiğine dikkat çeken Erdoğan, "Şu hususu da dikkatinize sunmakta fayda görüyorum; yapay zeka ve yeni teknolojilerin üretimi hızlandırdığı, bilinçsiz tüketim alışkanlıklarının tabiatı hırpaladığı, modernitenin tahrip edici etkilerinin hem zihinlerde hem davranışlarda ortaya çıktığı bir dönemi yaşıyoruz. Dünyanın bir kısmı refah ve zenginlik içinde yaşarken, ciddi bir yekün teşkil eden diğer bölümü açlık, yoksulluk ve hastalıklarla mücadele ediyor. İklim krizinin derinleşmesinde en büyük payı olan ülkeler, aynı zamanda bu krizden en az etkilenen ülkelerden oluşuyor. Bir tarafta milyonlarca insan, yiyecek bir lokma ekmek, içecek bir yudum su bulmak için çetin şartlarla boğuşurken, diğer tarafta lüks ve israf tüm hoyratlığıyla devam ediyor. Birleşmiş Milletler'in Dünya Gıda Programı Raporu'na göre dünyanın farklı bölgelerinde 43 milyon çocuk açlığın pençesinde kıvranmaktadır. Bir yıl içinde üretilen gıdanın 3'te biri, yani 1,3 milyar tonu israf edilmektedir. Her sene 3 milyondan fazla çocuk açlıkla bağlantılı hastalıklar neticesinde henüz ömrünün baharındayken hayata veda etmektedir. Öte yandan atık sorunu da küresel çapta önemli bir tehdit unsuru olarak karşımızda durmaktadır" diye konuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Eşim Emine Erdoğan'ın forumun açılışında gündeme getirdiği Pasifik Okyanusu'nun kuzeyinde tonlarca atık ve plastikten oluşan 1,6 milyon kilometrekare büyüklüğündeki çöpten kıta sorunun hangi vahim boyutlara vardığını ortaya koyan gerçekten ürkütücü bir örnektir. Elimizdeki veriler bu sorunun azalacağına daha da derinleşeceğini gösteriyor. 2023'te 2,1 milyar ton olan katı atık miktarının eğer önlem alınmazsa 2050'de 3,8 milyar tona yükselmesi bekleniyor. Türkiye olarak tabiatı hem Rabbimizin bizlere emaneti hem de gelecek nesillere teslim edilmesi gereken bir miras olarak görüyor, çevre, iklim ve atık yönetimi noktasında gerekli adımları titizlikle atıyoruz. Yeşil dönüşüm, döngüsel ekonomi ve sürdürülebilir kalkınmayı temel alan bir yaklaşımla hareket ediyor, iklim krizinin etkilerini asgari seviyeye indirmek için yoğun çaba harcıyoruz" ifadelerini kullandı.

"2017'DE YÜZDE 13 OLAN GERİ KAZANIM ORANIMIZ, 2025'TE YÜZDE 37,53'E, YANİ NEREDEYSE 3 KATINA ÇIKTI"

Geri kazanım oranının 2053'te yüzde 70'e çıkarılacağını ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, "2017'de eşim Emine Erdoğan'ın öncülüğünde başlatılan Sıfır Atık Hareketi, bugün hamdolsun Birleşmiş Milletler nezdinde kabul gören küresel bir çevre seferberliğine dönüştü. 2022'de Türkiye'nin ana sunucu, 105 ülkenin de ortak sunucu olduğu oylamada 30 Mart'ın Uluslararası Sıfır Atık Günü olarak ilan edilmesi, bu yöndeki samimi çabaların en kıymetli meyvesi oldu. Sıfır Atık Hareketi'yle hayata geçirilen proje ve uygulamalarla ekonomimize tam 365 milyar lira katkı sağladık. 90 milyon ton atığı geri kazandırdık. 613 milyon ağacın kesilmesini engelledik. 36 milyon ağacın karbon salınımına denk gelen 180 milyon ton sera gazı salınımının önüne geçtik. 2 trilyon litre su, 270 milyar kilovatsaat enerji, 60 milyar litre petrol ve 390 milyon metreküp atık depolama alanı tasarrufu temin ettik. 2017'de yüzde 13 olan geri kazanım oranımız, 2025'te yüzde 37,53'e, yani neredeyse 3 katına çıktı. Bu oranı 2035'te yüzde 60'a, 2053'te ise inşallah yüzde 70'e çıkaracağız. 2053 net sıfır emisyon hedefimiz doğrultusunda çalışmalarımızı kararlılıkla sürdüreceğiz. Rabbim yar ve yardımcımız olsun diyorum. Bu düşüncelerle 2017 yılında çevre hassasiyetinin ve gelecek nesillere yönelik derin bir mesuliyet bilincinin simgesi olarak başlayan Sıfır Atık Hareketi'ni 9 yıl gibi kısa sürede global bir çevre ve iklim mücadelesine dönüştüren, başta harekete ilham veren ve öncülük edenler olmak üzere tüm emek sahiplerine yürekten teşekkür ediyorum" dedi.

'TÜRKİYE BELİRSİZLİK FIRTINASINA SÜRÜKLENİYOR'

Adaletsizliğin toplumu çürüttüğünü vurgulayarak sözlerine başlayan Figen Çalıkuşu şöyle devam etti: “Türkiye belirsizlik fırtınasına sürükleniyor. Yaralarımız derin. Bir mahkemenin verdiği kararı başka mahkeme tanımıyor. Selahattin Demirtaş, Osman Kavala hala tutsaksa, KHK’lıların hakları hala verilmiyorsa, takipsizlik kararı verilen KHK’lar hala işine dönemiyorlarsa, Cumartesi Anneleri 31 yıldır hiç yılmadan kaybolan yakınlarını arıyorsa, ülkede çocuklarımız öğretmenlerini, anne babalarını akranlarını öldürebiliyorsa, adalet bakanı çıkıp da 6 yıldır devletin içine çöreklenen uçların kanlı elleriyle üzeri kapatılmış genç bir kadın evladınız Gülistan Dokun’nun soruşturmasını açarken katilleri aramızda geziyorsa hala Narin yavrumuzu orada bırakan hukukun devletinin ruhu da rahmetli olmuş demektir.”

‘DEMOKRASİDEN TAMAMEN UZAKLAŞTI’

Panel devamında söz alan Anayasa Hukukçusu Sevtap Yokuş, Türkiye’nin cumhuriyet döneminin başından 2002 yılına kadar tam anlamıyla demokratik bir ülke olmadığını vurgulayarak, “AKP'nin gelişiyle birlikte ve ilk dönem AB uyum yasaları konusunda adımların da atılmasıyla bunun bir umut olacağını düşündük. Özellikle 2004 yılında ‘iç hukuk ve AİHM kararları birbirleriyle çakışıyorsa AİHM kararları bağlayıcıdır.’ Türkiye hükümetinin aldığı karardan sonra artık demokrasi yolunda ilerlendiğini düşündük ancak bugün gelinen noktada nasıl yanıldığımızı görebiliyorum. 2017 yılında başkanlık rejimine geçişle birlikte artık demokrasiden tamamen uzaklaşıldı. Dünyada başkanlık sistemiyle yönetilen ve demokrasi sayılabilecek sadece ABD örneği var. Yarı başkanlık sistemine örnek olarak da sadece Fransa örnek olarak gösterilebilir” dedi.

'DARBELERİN GERÇEKLEŞMESİNDE YARGININ ETKİSİ VAR'

Haşim Kılıç ise 1990 yılından beri HSK içinde olduğunu uzun yıllar askeri vesayetin zorluğunu çok gördüğünden bahsederek şöyle devam etti: “2010 yılında referandum döneminde yeni bir anayasa için çok heyecanlandık. Ancak şimdi çok özür dileyerek söylüyorum, askeri vesayet dönemi adaletini çok özlüyorum. 2010'dan sonra parti kapatılmadı ama bu, demokratik bir ortamda yaşadığımız anlamına gelmiyor. Darbelerin gerçekleşmesinde yargının tarafsız olmamasının çok büyük bir etkisi var.”

Kazada yaralananların Sason ilçesinde hayatını kaybeden bir yakınlarının taziyesine katılmak üzere Muş’tan yola çıktıkları öğrenildi. Olayla ilgili inceleme başlatıldı.

Geçtiğimiz günlerde ABD’nin başkenti Washington DC’de taraflar arasında yürütülen müzakerelerin dördüncü turunun ardından yeni bir ateşkesin duyurulmasına rağmen Lübnan’ın çeşitli bölgelerine saldırılarını sürdüren İsrail ordusu, bugün başkent Beyrut’un güneyindeki banliyö bölgelerini hava saldırılarıyla hedef aldı.

ABD, İsrail’den Lübnan’a saldırılar düzenlememesini talep etmişti. İranlı yetkililer ise Beyrut’a yönelik saldırıların Orta Doğu'daki savaşı yeniden başlatacağı uyarısında bulunmuştu.

Kızlarını bulamayan ailenin ihbarı üzerine bölgeye 112 Acil Sağlık ve jandarma ekipleri sevk edildi.

Yapılan aramada evin önündeki havuzda Özel'in cansız bedenine ulaşıldı.

Diyarbakır Adli Tıp Kurumu’na götürülen cenaze, otopsinin ardından aileye teslim edildi.

Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından Özel'in ölümüne ilişkin soruşturma başlatıldı.

Soruşturma kapsamında çocuğun anne ve babasının ifadesine başvuruldu.

Koç Holding’in otomotiv şirketlerinden Otokoç’un İstanbul Maltepe’deki genel merkez binasına sabah saatlerinde yüzü maskeli 2 kişi tarafından düzenlenen silahlı saldırının ardından saldırıyı gerçekleştirenler gözaltına alındı.

Tek aday olan Mustafa Destici yeniden genel başkanlığa seçildi. Kullanılan 892 oyun tamamı geçerli sayıldı.

ANKA-DER yöneticilerinden Emine Oğuz'un moderatörlüğünde gerçekleşen üçüncü oturuma TİHV Genel Başkanı Metin Bakkalcı, Eğitim Sen Genel Sekreteri Zülküf Güneş ve İHD Genel Sekreteri Osman İşçi konuşmacı olarak katıldı. "İnsan hakları kapsamında dil ve anadil eğitimi" ile "Çocukların kendilerini tanımasında ve psikolojilerinde anadili hakkının yeri" başlıklarının tartışıldığı oturumda ilk olarak Metin Bakkalcı konuştu.

Türkiye'de Kürtçe konuşma nedeniyle yapılan yargılamalara dikkat çeken Bakkalcı, kendisinin de daha önce Türkiye Barış Meclisi Sözcüsü iken Kürtçe konuştuğu gerekçesiyle yargılandığını belirtti. Bakkalcı, anadilde eğitim hakkının ifade özgürlüğüne içkin olduğunu ifade ederek, "Dil dediğimiz şey sadece iletişim meselesi değildir. Kendimizi onun üzerinden var ediyoruz ve ilerliyoruz. UNESCO'nun verilerine göre dünya nüfusunun yüzde 40'ı anadilde eğitim hakkından mahrumdur. Anadilde eğitim hakkı, anadilde sağlık hakkı nasıl tartışılabilir?" diye konuştu.

DÜNYADA ANADİLDE EĞİTİM HAKKI

Ardından söz alan Eğitim Sen Genel Sekreteri Zülküf Güneş, Kürtçe'nin Zazakî lehçesinde konuşmasını gerçekleştirdi. Güneş, Eğitim Sen'in anadilde eğitim mücadelesine değindi. Kürtçe eğitim hakkı nedeniyle birçok dava açıldığını kaydeden Güneş, "AİHM bu davalarla ilgili olarak Türkiye'yi mahkûm etti. Eğitim Sen olarak 21 Şubat'ta uluslararası bir sempozyum düzenledik. Dünyanın çeşitli yerlerinde anadilde eğitim hakkı çalışması yürütenler katıldı ve deneyimlerini paylaştı. Dünyanın birçok yerinde anadilde eğitim hakkının nasıl engellendiği ve çözüm deneyimleri tartışıldı" dedi.

RAHMİ KOÇ'A TEPKİ

Rahmi Koç'un Kürt kadınlara yönelik cinsiyetçi ve ırkçı ifadelerine teki gösteren Güneş, "Kürtçe hastanelerde de yasaklıdır ve bu durum Kürtlerin hastanelerde kendilerini ifade edememelerine neden olmaktadır. Bu nedenle Rahmi Koç'u ve bu anlayışı da kınıyorum" dedi.

'BARIŞ SÜRECİNDE PERSPEKTİF HAK TEMELLİ OLMALI'

Son olarak konuşan İHD Genel Sekreteri Osman İşçi de anadilin kullanılamaması ile ilgili meselelerin hak ihlali olduğunu belirtti. İşçi, "İnsan hakları bütüncül bir meseledir. Anadil ihtiyacı, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nin tüm maddelerine dahildir. Ayrımcılığa uğradığınızda eğitiminiz nitelikli olmayabilir. Bir alandaki ihlal başka bir alanı etkileyebiliyor. Eğitim hakkı ihlali, sağlık hakkı ihlaline neden olabilir. Ulus devlet sistemi çoğunlukçu bakıyor ancak bizim çoğulcu bakmamız gerekiyor. Bugün yürüyen 'Barış Süreci'nde perspektif, usul ve esasta hak temelli olması gerekiyor" diye belirtti.

Çalıştay'ın son oturumunda Dilşad Özel'in moderatörlüğünde "Kürtçe'nin statüsü ve Kürtçe eğitim konusunda siyasi yaklaşımlar" başlığı tartışıldı. Son oturumda DEM Parti Şirnex Milletvekili Nevroz Uysal Aslan, Yazar Sadık Varlı, Tarihçi Yazar Mehmet Bayrak ve ANKA-DER Eşbaşkanı Feride Akturan'ın konuştu.

'KÜRT MESELESİ ORTADAN KALKMAZ'

Çalıştaya katılan DEM Parti Wan Milletvekili Sinan Çiftçi oturum öncesi kısa bir konuşma yaptı. Rahmi Koç'un ifadelerine tepki Gösteren Çiftçi, "Buna karşı büyük bir tepki gelişti bu devam etmeli. Özür dilemesi yeterli değildir. Dil, bir halkın geçmişi ve geleceğidir. Kürtçe, dört parça Kürdistan'da en çok Bakur'da asimile edildi. Bunun cevabı çok önemlidir, bunun üzerinde durulmalıdır. Devlet iyi bilsin ki Kürtçe ortadan kalksa da Kürt meselesi ortadan kalkmaz. Cezayir'de, İrlanda'da, Bask'da bunun örneklerini gördü" dedi.

'EN BÜYÜK ENGEL KAFAMIZIN İÇİNDEKİ KARAKOLLARDIR'

Ardından söz alan Sadık Varlı, Kürtçe'nin hikayeler, ninniler ve dengbêjlerle bugünlere ulaştığını söyledi. Kürtçe konuşulmasının önündeki toplumsal engellere değinen Varlı, "Biz dilimize sahip çıkmazsak devletten çözüm bekleyemeyiz. Kürtçe'nin ilerleyebilmesi için bu engellerin ortadan kalkması lazım. En büyük engel, kafamızın içindeki karakollardır. Önce onları yıkmamız lazım. Bu engeller kaldırılmazsa Kürtçe, yok olmaya doğru gider" diye konuştu.

'ÇOK DİLLİLİK TEMEL BİR KONUDUR'

Ardından konuşan Nevroz Uysal Aslan, Kürtçe üzerindeki yasakların siyasetle doğrudan bağlantılı olduğunu dile getirdi. Lozan Antlaşması'ndan bu yana Kürt kimliğinin inkarının devam ettiğini belirten Nevroz Uysal Aslan, "Bugün Kürtler eskisi gibi tamamen yok sayılmıyor ancak Kürtçenin hakları hâlâ hukuki güvenceye kavuşmuş değil. Mevcut anayasanın 72'nci maddesi anadilleri yok sayıyor. Türklük bütün halklara dayatıldı. Kürdistan'da köylerin ve yerleşim yerlerinin isimleri değiştirilerek Türkçe dayatıldı. Çok dillilik bizim için temel bir konudur" dedi.

'PARTİLERİN KAPATILMA GEREKÇESİ YAPILDI'

Bugüne kadar birçok siyasi partinin Kürtçe anadil mücadelesi nedeniyle kapatıldığına işaret eden Nevroz Uysal Aslan, "Türkiye'deki bütün halkların Türk olduğu ileri sürülüyor ve Kürtçe için yürüttüğümüz mücadele devletin bölünmesiyle ilişkilendirilerek suçlama konusu yapılıyor. Kapatılma davası süren HDP'ye yönelik suçlamalarda da Kürtçe çalışmaları ve Kürtçe mücadelesi kapatma gerekçeleri arasında sayılıyor. İlk Meclis'te Kürtçe konuşuluyordu. Ancak Lozan'dan ve 1924 Anayasası'ndan sonra Kürtçe yasaklandı. 1991'e kadar Kürtçeye dair bütün çalışmalar yasak kapsamındaydı ve Kürtçe ‘X dili’ olarak adlandırılıyordu" diye konuştu.

'MUHATAP PARLAMENTODUR'

Kürtçenin statü kazanması için anayasal değişikliklere ihtiyaç olduğunun altını çizen Nevroz Uysal Aslan konuşmasını şöyle tamamladı: "Bunun muhatabı parlamentodur. Bunun için Kürtçeyi temel gündemlerden biri haline getirecek bir mücadeleye ihtiyaç var. Kürtçenin statüsüne ilişkin talepler konusunda yalnızca parlamentoda değil, komisyonumuz aracılığıyla UNESCO ve uluslararası kurumlara yapılan başvurular ve yazışmalar da sürüyor. Ayrıca Kürtçenin statüsü için ulusal birlik de temel bir ihtiyaçtır. Kürtçenin statüsü hem Demokratik Ulus sisteminin bir parçasıdır hem de çözümün önemli bir unsurudur. Halkımızın özgürlük mücadelesi ve demokratik toplum mücadelesi doğrudan Kürtçenin statüsüyle bağlantılıdır. Demokratik entegrasyon açısından da dil önemli bir başlıktır. Meclis komisyonunun hazırladığı raporda Kürt dil hakları doğrudan ifade edilmedi, yalnızca genel haklar kapsamında değerlendirildi. Biz de buna ilişkin görüş ve eleştirilerimizi sunduk. Parlamentodaki mücadelemiz de Kürtçe eğitim hakkı için devam edecek.”

Mehmet Bayrak, Kürtçe'nin yasaklanma ve devlet politikalarının kavranabilmesi için yakın yakın tarihin iyi anlaşılması gerektiğini belirtti. Bayrak, "Şark Islahat Planını bilmeyen biri, Kürt meselesini asla anlayamaz. Kürtçe'nin bütün resmi dairelerde, sokakta konuşulması yasaklanıyor. Apê Musa'nın anlattığı, Kürtler'in yerine göre parasına, malına el konulmasının nedeni budur" dedi.

'BİLİŞSEL PARÇALANMAYA NEDEN OLUYOR'

Son olarak konuşan ANKA-DER Eşbaşkanı Feride Akturan da 90'lardan bu yana Kürtçe eğitim hakkı mücadelesine dair değerlendirmelerde bulundu. Anadilde eğitim hakkının sağlanmaması çocukların bilişsel olarak parçalanmasına neden olduğunu belirten Feride Akturan, "Ne kendi dillerini tam olarak öğrenebiliyor ne de kendilerine dayatılan dili. Çocukların yüzde 85'i anadillerinde konuşamıyor" diye kaydetti.

Konuşmaların ardından çalıştay soru-cevap ve katılanların değerlendirmeleri ile sonlandı. Çalıştaya dair hazırlanacak olan sonuç bildirgesi yarın yayımlanacak.

Açıklamada “Jin, jiyan, azadî”, “Susmuyoruz, korkmuyoruz, itaat etmiyoruz” sloganları atılırken, kadınlara yönelik suçların üzerinin kapatılmasına ve cezasızlık politikalarına tepki gösterildi.

Kadınlar, gerçek bir barışın ancak kadınlara yönelik suçlarla yüzleşme ve faillerin yargılanmasıyla mümkün olacağını vurguladı.

Açıklama metnini Roza Kahya ve Newroz Ünverdi okudu.

“GÜLİSTAN DOKU DOSYASI YILLARDIR ÖRTÜLÜYOR”

Konuşmalarda Newroz Ünverdi, Gülistan Doku dosyasının yıllardır aydınlatılmadığını belirterek bunun bireysel değil sistematik bir sorun olduğunu söyledi.

Ünverdi, kadınlara yönelik şiddetin münferit değil yapısal olduğunu vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:

“6 yıl boyunca üzeri örtülen Gülistan Doku cinayetinin açığa çıkardığı suç ilişkileri, sistematik erkek-devlet şiddeti ve bunun savaş politikalarıyla ilişkisine karşı birbirimizi duymak, ortak bir ses çıkarmak, ‘burada kadınlara karşı bu suçlarla gerçek bir yüzleşme barışın temelidir’ demek için bu yola çıktık. Dün burada Dersim Kadın Platformu’yla, kentteki sendikalarla, kurumlarla, öğrencilerle buluştuk. Son on yılda barış sürecinin bitmesi ve artan baskılarla neler yaşadıklarını dinledik.”

Ünverdi ayrıca kadınların sürekli bir şiddet ve baskı altında yaşadığını, kadın cinayetleri ve şüpheli kadın ölümlerinin aydınlatılmadığını belirterek adalet çağrısında bulundu.

“CEZASIZLIK YENİ SUÇLARIN ÖNÜNÜ AÇIYOR”

Açıklamada, kadınlara yönelik suçlarda faillerin korunmasının ve cezasızlığın sürmesinin yeni suçları teşvik ettiği ifade edildi.

Üniversitelerde yaşandığı iddia edilen bazı vakalar ve soruşturmaların sonuçsuz bırakıldığı belirtilerek, kadınların yaşam hakkının tehdit altında olduğu vurgulandı.

KADINLARDAN RAHMİ KOÇ’UN SÖZLERİNE TEPKİ

Kadınlar ayrıca İzmir’de bir hastane açılışında iş insanı Rahmi Koç’un Kürt kadınlarına yönelik sözlerine de tepki gösterdi.

Meliha Çömert, sözlerin kabul edilemez olduğunu belirterek şunları söyledi:

“Bu sözleri söyleyen kişi bir bunaktır. Bu insana ne diyeceğimi bilmiyorum. Bu sözleri kadınlara yakıştırması doğru değil. Kürt kadınlar yıllardan beri özgürlük mücadelesi veriyor. Bu sözleri söyleyen kişi Kürt kadınlarına kurban olsun.”

Işıl Çömert ise kadınlara yönelik eşitlikçi ve ayrımcı olmayan bir dilin önemine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:

“Etkin bir süreç yürütülmesi ve kadınlar için, Kürt kadınlar için doğru, eşitlikçi, ayrımcı olmayan, hukuka aykırı olmayan ifadeler kullanılması için mücadelemizi sürdüreceğiz.”

Şükran Yılmaz da sözleri eleştirerek şu değerlendirmeyi yaptı:

“İyi bir şey yapmadı. Kendi kişiliği açısından da kötü oldu. Milletimizin ne çektiğini, yaşlılarımızın, kadınlarımızın ve gençlerimizin ne yaşadığını bilmiyor. Kendisini kınıyorum ve bu sözleri de kabul etmiyorum.”

“KADINLAR MÜCADELEYİ SÜRDÜRECEK”

Kadınlar, kadın cinayetleri ve şüpheli kadın ölümlerinin aydınlatılması gerektiğini vurgulayarak, ayrımcı söylemlere karşı mücadeleyi sürdüreceklerini ifade etti.

Gerçek barışın ancak eşitlikçi bir yaklaşım ve kadınlara yönelik şiddetin son bulmasıyla mümkün olacağı belirtilen açıklama, sloganlarla sona erdi.

İhbar üzerine olay yerine sağlık ve jandarma ekipleri sevk edildi.

Viranşehir Devlet Hastanesi'ne kaldırılan Caymaz, müdahaleye rağmen kurtarılamadı.

Sarı, söz konusu toplantıya ilişkin sorulan bir soruya cevap verdiği konuşmasının bir bölümünde şu ifadeleri kullandı: "Muhtemelen iptal edilecek. Çünkü usulsüz bir seçim. Seçim şekil koşullarına uygun değil. Kaç gün önce, hangi gündemle duyurdun. Her şeyin bir usulü, şekli var. Ayrıca genel başkanın bilgisi dahilinde olmayan bir grup seçimi yapılabilir mi? Grup başkanı genel başkana bağlı olarak çalışılır. 'Ben yaptım oldu' deyince olur mu?"

Sarı, Salı günü yapılacak CHP Meclis grup toplantısına ilişki ise şu ifadeleri kullandı: "Kemal bey gelecek ve grup toplantısı yapacak. Özgür bey de gelsin yönetsin, arkasında dursun.”

İktidarın "Terörsüz Türkiye" olarak adlandırdığı sürece ilişkin son duruma dair bilgi veren Sancar, "sürecin tıkandığına" yönelik iddialara yönelik, "Yürütülmekte olan sürecin karmaşık ve zor olduğunu akıldan çıkarmamak gerekiyor. Çeşitli faktörler bu sürecin akışını etkileyebiliyor. Bu tür süreçler doğrusal bir hat üzerinde ilerlemiyor. İnişler, çıkışlar yaşanabiliyor, durgunluklar olabiliyor. Tren benzetmesiyle ifade etmek gerekirse; en önemli husus, trenin rayda olmasıdır. Süreç bir tren gibi düşünürsek, onun rayda olması lazım. Fakat raydayken her zaman aynı hızda ya da yüksek hızda ilerlemeyebiliyor, gidemeyebiliyor. Bazen engeller çıkabiliyor, farklı durumlar yaşanabiliyor ve yavaşlama söz konusu olabiliyor ya da tren bekleyebiliyor da. Diyelim ki; ileride bir yerde yapılması gereken işler vardır. Bu işlerin de tamamlanması trenin beklemesini gerektirebiliyor. Bu çerçevede anlamak daha doğru olur. Yani tren raydaydı ama çok yavaşlamıştı, hatta bir durgunluk da vardı diyebiliriz. Fakat tren raydan çıkmamıştı. Şu anda tren tekrar hareketlendi. Daha doğrusu o bir tür durma halinin ötesine geçtiğimizi söyleyebiliriz. Yani tren yürümeye devam ediyor." dedi.

"Öcalan'ın yol haritası üç başlıktan oluşuyor"

"Sayın Öcalan'ın çeşitli durumları gözeten yoğun bir çalışma içinde olduğunu her seferinde gözlemliyoruz. Eğer bir sorun ortaya çıkarsa bunu aşmak için formüller geliştirmeye de özel önem verdiğini aynı şekilde biliyoruz. Bu son görüşmede sürecin ilerlemesi için elbette çeşitli hazırlıklar yapmıştı ve bunları bizlerle paylaştı. Bunları karşılıklı olarak konuştuk. Üç başlık altında toplayabilirim bunları. Öncelikle Sayın Öcalan artık yasal düzenleme aşamasının geciktirilmemesi gerektiğini ısrarla belirtiyor. Yani kaybedecek zamanımız yok ve yasal düzenleme konusunda da herkes üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmeli. Süreci hızlandırmalıyız. Hızlandırma derken de, hedef, Meclis tatile girmeden bu yasanın çıkmasını sağlamak." ifadelerini kullanan Sancar, şöyle devam etti:

"Sayın Öcalan'ın yol haritası üç başlıktan oluşuyor, birincisi yasanın niteliği. İkincisi sürecin kurumsallaşması. Üçüncüsü, bu süreçte kendisinin rolünün ve konumunun tanımlanması.Şöyle bir toparlama yapabilirim. Birincisi yasanın niteliği. İkincisi sürecin kurumsallaşması. Üçüncüsü, bu süreçte kendisinin rolünün ve konumunun tanımlanması. Birinciden, “yasanın niteliği”nden başlayalım. Bu konuda söylediği en önemli söz veya kullandığı en önemli kavram, 'Kök hücre gibi bir kanun olmalıdır' şeklinde. Yeterince anlaşılıp anlaşılmadığını tabii ki değerlendirebiliriz. Kök hücre derken kastedilen iki temel nokta vardır: Onarım ve yenilenme. Çatışma sürecinin ve bu çatışmaya yol açan sebeplerle ilgili hasarların onarılmasını sağlayacak, onarılmasına giden yolu açacak bir nitelik taşımalı. Daha sade söyleyelim; çatışmayı çözmeye çalışıyoruz ve bu konuda çok önemli gelişmeler yaşandı. 27 Şubat çağrısı, ardından örgütün adımları, mecliste komisyon kurulması gelen ve komisyonun ortaya çıkardığı rapor. Bütün bunlar önemli. Şimdi yapmamız gereken, bu çatışmayı çözerken ortaya çıkan hasarları tamir edecek, onaracak bir nitelikte yasal düzenlemeleri hızla çıkarmak. Elbette bir yasal düzenlemeyle bütün hasarları bir anda onarmak mümkün olmaz. Ancak kök hücre öyle bir alan açacak ki bu hasarlar giderilebilsin.

Şimdi kastedilen bir çerçeve yasadır, bir geçiş süreci yasasıdır. Bu doğrudur. Evet geçiş süreci içindir ve bu geçiş sürecinin çeşitli gerekleri var. En başta silah bırakma ve entegrasyonla ilgili konular var. Fakat yasa bu geçiş sürecini düzenlerken, öncelikle çatışmanın sonuçları diyebileceğimiz hasarları da hesaba katmalı ve onarmayı amaçlamalı. Bu onarımın temelinde de şiddetten siyasete geçiş diyalektiği yatıyor. Bunu, 27 Şubat Çağrısı’nın başlığındaki “barış” kavramıyla birlikte düşünebilir, bu boyut bağlamında ele alabiliriz.Kök hücre derken kastedilen ikinci husus yenilenmedir, bünyenin yenilenmesidir. Hasarı gideriyorsanız bünyeyi de yenilemeniz gerekiyor. Bu bünyenin yenilenmesinin de yollarını açacak bir nitelik taşımalıdır yasa. Onarım ve yenilenme bu yasanın temel niteliği olmalıdır. Bunu da esas olarak 27 Şubat Çağrısı’ndaki “demokratik toplum” kavramıyla birlikte değerlendirebiliriz.27 Şubat Çağrısının sonuna eklenen ifadenin önemini de bu çerçevede görmek lazım. Öncelikli mesele Kürt sorunundan doğan çatışmayı aşmak. Kürt sorununun çözüm yollarını açmak, çatışmayı aşarak bunu yapmak. Nasıl olacak bu? Sorunu, çatışma ve şiddetten hukuk ve siyaset zeminine çekerek olacak. Çerçeve yasa buna mutlaka hizmet etmelidir. Bir yandan hukuki güvenceler oluşturmalı, aynı zamanda sorunun demokratik zeminde tamamen siyasetle çözümünün imkanlarını yaratmalıdır. Demokratik siyaseti güçlendirmeli ve önünü açmalıdır. Şiddetten siyasete geçiş diyalektiği dediğimiz şey budur.

Sürecin yasaya dayanarak kurumsal bir nitelik kazanması. Bu da Sayın Öcalan'ın önerdiği yol haritası ya da plan veya tedbirler toplamı ya da adımlar toplamı, ne dersek diyelim, onun diğer bir parçasıdır. Sürecin kurumsallaşması, yasal çerçevenin açacağı yolla olmalı, çerçeve yasasının sunacağı dayanakla gerçekleşmelidir. Yani çerçeve yasa aynı zamanda sürecin kurumsallaşmasının da dayanağı olmalıdır. Kurumsallaşmadan kasıt da, artık işleyişin mekanizmalar ve tanımlanmış hedef, görev ve sorumluluklar çerçevesinde yürümesi. Şu anda çeşitli görüşmeler yapılıyor. Biz İmralı'ya gidiyoruz, devlet yetkilileriyle diğer partilerle görüşüyoruz. Sayın Öcalan da devlet yetkilileri ile görüşmeler yapıyor. DEM Parti'nin çalışmaları var. Bütün bunlar elbette sürecin içinde yer almaktadır, sürecin yürümesini sağlayan unsurlardır ama sürecin artık kurumsal bir çerçevede işlemesini sağlamak lazım. Böylece dayanıklı, güvenilir, güven yaratan bir akış ortaya çıkar. Burada çeşitli kurullar gündeme gelebilir. Bunların hepsi tartışılabilir. Ayrıntılarına girmem gerekmiyor ancak hedeflenen noktalardan biri de sürecin kurumsallaşmasını sağlamaktır."

"Cumhurbaşkanı ve AKP'nin bu konudaki yol haritası nedir sizce? Kamuoyuna yansıyan bazı iddialara göre çözüm süreci konusunda AKP içerisinde bir karşıtlık var. Konuyu yakından takip eden biri olarak böylesi bir gözleminiz oldu mu?" sorusuna Sancar, "Bu tür spekülasyonlara girmeyi doğru bulmuyoruz. Biz görüşmelerimizi yürütüyoruz. Karşımızda yetkili kişiler var, siyasi aktörler var. Sürecin aşamalarına göre bunlarla farklı konuları konuşuyoruz. Herkes her konuda aynı fikirde olmayabilir. Ama bu bir çatışma mıdır? Bu tür yorumları da açıkçası temkinle karşılamak gerekiyor. Önemli olan farklılıkları ortak noktalara taşımak ve bunu da sürecin mantığına, ruhuna ve hedefine uygun olarak yapmaktır." yanıtını verdi.

DEM Parti olarak yasa taslağı konusunda hazırlıkları olduğunu söyleyen Sancar, "Her aşamaya göre bunları yeniden ele alıyoruz ve güncelliyoruz. Bunlar tek bir metin gibi değil; farklı durumlara cevap vereceğini düşündüğümüz çalışmalar olarak düşünülmelidir. Biz çeşitli ihtimallere ve gelebilecek farklı önerilere göre ya da farklı hazırlıklara göre bir çalışma yürütüyoruz. Bu çalışmalar her bir aşamada yeniden güncellenebiliyor. Sürecin ihtiyaçları gerçekten barışa ve demokratik toplum hedefine doğru yürümesi bizim temel kaygımızdır. Herkesin ve bütün aktörlerin aynı kaygılarla hareket etmesini beklemek de gerçekçi değil. Şüphesiz farklı aktörlerin her birinin kendine göre de kaygısı, hesabı olabilir." diye konuştu.

Meclis tatile girmeden önce yasal düzenleme yapılır mı?

Sancar, "Meclis'in kapanmasına az bir süre kaldı. Sizce yapılacak bir yasal düzenleme Meclis tatile girmeden önce çıkartılır mı?" sorusuna şöyle yanıt verdi:

"Sayın Öcalan da buna işaret ediyor. Meclis tatile girmeden çerçeve yasanın çıkması gerektiğini, bu konuda bütün aktörlerin tarihi sorumluluk anlayışıyla hareket edeceğine ve Meclis’in de bu hassasiyette çalışmalarını yürüteceğine inandığını söylüyor. Dolayısıyla bütün aktörlere burada tarihi bir sorumluluk düşüyor. Bizim hedefimiz, isteğimiz ve çabamız, Meclis tatile girmeden bu yasanın mümkün olan en geniş mutabakatla çıkmasıdır. Niteliklerini de saydım; Süreci hedefe doğru götürecek, sürecin mantığına uyan, demokrasi ve siyaset üzerinden sağlam bir barış, kalıcı bir barış yolunu gerçekten açacak bir zemin. Gecikmenin riskleri olduğunu Sayın Öcalan da zaten belirtiyor.

Şimdi söyleyeceğimiz her sözün yaratacağı farklı beklentiler olur. O nedenle, 'Evet, biz şöyle olacağına inanıyoruz' dediğimiz anda gerçeklerden uzaklaşma, gerçeklikten uzaklaşma ihtimali de doğar. Bunu da sanki olmayacakmış gibi anlamamak lazım. Sadece şunu söylüyorum. Amacımız ve hedefimiz bu."

"Mutlak butlan kararı tamamen temelsiz"

"Toplumun demokratik yasal adımların atılmasını beklediği bu süreçte CHP’ye Mutlak Butlan kararı çıkarılarak, seçilmişlere müdahale oldu. Heyet açıklamanızda Abdullah Öcalan'ın bu durumun kabul edilmez olduğunu belirttiniz. Abdullah Öcalan bu adımı nasıl değerlendirdi ve süreçle bağını kurdu mu?" sorusunu Sancar, şöyle yanıtladı:

"Öncelikle bu "mutlak butlan" kararını bir hukukçu olarak ben değerlendirdiğimde; bunun hukuksal açıdan tamamen temelsiz olduğunu açıkça söylüyorum. Bu müdahale hukuken bir temele dayanmıyor. Hukuksuz bir müdahaledir. Bu durum; yargı eliyle siyasetin dizayn edilmesi geleneğinin, Türkiye'de uzun köklere dayalı bu geleneğin yargı eliyle siyaseti dizayn etme anlayışının çok ağır bir örneğini oluşturuyor. Toplum ve siyaset mühendisliği ile demokratik ortak yaşamı barış içinde sürdürmek çok zordur. Eğer barış içinde bir arada yarışmak ve yaşamak istiyorsak, demokratik temel normları gözetmek zorundayız. Bu sürecin ana hedefi de budur. Demokratik topluma ulaşma. Sayın Öcalan ısrarla 'Demokratik Cumhuriyet esas hedeftir' diyor.

Butlan kararının sürece olumsuz yansımaları olabilir. Fakat bunun önüne geçmek için de mutlaka hepimizin çaba harcaması gerekiyor. Bu karara ilkesel olarak açık ve net bir şekilde karşı çıkıyoruz. Hem demokratik ilkeler açısından hem de hukuksal olarak bu müdahale kabul edilemez. Bu gelişmenin şu an içinde bulunduğumuz sürecin de ilerleyişi açısından riskler üretecek bir potansiyeli olduğunu görüyoruz. Sayın Öcalan da bunlara zaten işaret etti. Açıklamamızda vurguladığımız şekliyle söyleyeyim; diyor ki 'Gelinen nokta, cumhuriyetin temelinde demokrasi ilkesinin bulunmamasının bir sonucudur.' Şimdi Cumhuriyeti demokratikleştirecek ortak bir barış mücadelesi, aynı zamanda bu hasarı derinleşmeden onarma imkanı sağlar. Başta da hasarlardan söz ettik. Şimdi yaşanmakta olan hasarları da gidermek ve yolu bu şekilde açmak hepimizin görevidir.CHP'nin Barış ve Demokratik Toplum Süreci'nde ana aktörlerden biri olarak devam etmesi gerektiğine inancımızı tekrarlayayım. Elbette orada bir bütünlüğün uzlaşmayla parti içinde sağlanması da önemli bir yöntemdir. CHP bu süreç için önemli bir aktördür. Eğer en geniş toplumsal mutabakatla yürümek istiyorsak, demokrasi hedefine barış üzerinden hızla ilerlemek istiyorsak, CHP üzerindeki bu baskıların ve kıskacın kalkması gerekiyor. CHP'nin de şartlar ne kadar ağır olursa olsun, bu hedeften vazgeçmemesi lazım. Yani bugüne kadar ortaya koyduğu tutumu, sürdürecek bir politikayı yerleştirmesi ve kökleştirmesi hem şimdi yaşanan bu ağır müdahaleyi aşma imkanlarını güçlendirir hem de Türkiye'nin bir bütün olarak Barış ve Demokrasi hedefine yürümesine çok ciddi katkı sunar."

Son üç yıldır Washington'da yaşayan ve Kafkasya'daki barış süreçlerine katkı sunmak amacıyla bölgeyi düzenli ziyaret eden Paylan, Ermenistan'daki sivil toplum kuruluşları ve hükümet yetkilileriyle temaslar yürütüyor. Paylan, bölgede kalıcı barışın sağlanması için "büyük abi" rolünü Türkiye'nin üstlenmesi gerektiğini vurgulayarak, geciken adımların bölgeyi küresel güçlerin pazarlık masasına meze etme riski taşıdığı uyarısında bulundu.

"Hapse girme riskim nedeniyle Türkiye'den ayrılmak zorunda kaldım"

2023 Türkiye genel seçimlerinin ardından siyasi baskılar ve hapse girme riski nedeniyle Türkiye'yi terk etmek zorunda kaldığını belirten Garo Paylan, "Arkadaşlarım hapse girmemin bir anlamı olmadığını, Amerika’dan Türkiye-Azerbaycan-Ermenistan barış süreci için daha faydalı olabileceğimi söylediler ve iyi ki de beni ikna etmişler. Son 3 yıldır Washington’da yaşıyorum ve 3-5 ayda bir Ermenistan’ı ziyaret ediyorum. Maalesef Türkiye’ye gelemiyorum ama süreçlerin ileri götürülmesi için Türkiye ile de temas halindeyim" dedi.

Ermenistan ziyaretleri sırasında sokakta ilk kez milliyetçi bir tepkiyle karşılaştığını ve "Niye Türkçe konuşuyorsun?" eleştirisine maruz kaldığını aktaran Paylan, şunları söyledi:
"Türkiye’de milletvekiliyken Türklerin ve Kürtlerin büyük bölümünün sevgisini kazandım. Ermenistan’a her geldiğimde de barış mücadelemden dolayı el üstünde tutuldum. Ancak ilk kez böyle bir tepkiyle karşılaştım. İronik olan şu ki, yanımdaki teyzem Malatya’da büyüdüğü ve o dönem Ermenice konuşmak yasak olduğu için Ermenice bilmiyordu. Ben ona Ermenistan’ı anlatırken bu tepki geldi. Bana saldıran, provokatörlük yapan kadına dahi tepki göstermiyorum. Çünkü sınırın her iki tarafında da ciddi ön yargılar var. Yüz yıllık kopukluğun üç günde bitmesini bekleyemeyiz. Türkiye toplumunun belki binde biri Ermenistan’ı görmüştür, Ermenistan halkının ise en fazla yüzde 5'i Türkiye’de bulunmuştur. Bu ön yargıları aşmanın tek yolu sınırları açmak, ilişkileri geliştirmek ve halkların kucaklaşmasını sağlamaktır."

"Kafkasya'da ikinci bir Yalta Zirvesi riski var: Putin ve Trump bölgeyi pazarlık konusu yapabilir"

Bölge jeopolitiğinde zaman kaybedilmemesi gerektiğinin altını çizen Paylan, geçen yıl Ağustos 2025'te Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in, ABD Başkanı Donald Trump’ın ara buluculuğunda Beyaz Saray’da bir barış anlaşması imzaladığını ve kamuoyunda "Zengezur Koridoru" olarak bilinen hattın adının "Trump Koridoru" haline geldiğini hatırlattı. Garo Paylan, şunları kaydetti:
"Amerika, yüzde 95 çıkarları üzerine kurulu bir ülke. Sizin Türk, Ermeni ya da Azeri olmanızla ilgilenmiyorlar. Gürcistan’ın Rusya’nın etki alanına girmesiyle Batı için Orta Asya enerjisine ulaşacak güvenli bir B planı (Ermenistan-Azerbaycan hattı) hayati hale geldi. Türkmen gazının ve Kazak petrolünün Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşınması büyük bir jeoekonomik hikayedir. Ancak benim kaygım şu: Ukrayna Savaşı bağlamında yarın öbür gün Putin ve Trump bir masa etrafında oturup yeni bir 'Yalta Zirvesi' yapabilirler. Putin, Trump’a 'Ben Ukrayna’da sana taviz vereyim, sen de benim arka bahçem olan Ermenistan ve Azerbaycan’ı bana bırak' derse, Trump bu adımı atabilir. I. Dünya Savaşı’ndan sonra kurulan Kafkas cumhuriyetleri, kendi aralarında anlaşamadıkları için 2,5 yıl içinde Bolşeviklerin işgaline uğramıştı. Aynı hatayı yeniden yapmamalıyız."

"Türkiye ağırkanlı davranıyor, Erdoğan kısa vadeli bakıyor"

Rusya’nın, 35 yıl boyunca hem Ermenistan’a hem Azerbaycan’a silah satarak iki ülkeyi birbiriyle kavga ettirdiğini ve hegemonyasını sürdürdüğünü belirten Paylan, Türkiye’nin bu oyunu bozmak için tarihi bir fırsat penceresine sahip olduğunu ancak Ankara'nın adımlarında geç kaldığını savundu. Paylan, şöyle devam etti:

"Türkiye 90'larda ve 2008'deki futbol diplomasisinde Rusya parmağını okuyamadı ve etkili rol oynayamadı. Şimdi yeni bir fırsat var. Türkiye, sınırları açarak, Orta Asya’ya doğru enerji, data ve demiryolu koridorlarını hayata geçirerek bölgedeki etkisini barış yoluyla artırabilir. Ancak Cumhurbaşkanı Erdoğan siyasete çok kısa vadeli, 'ne kazanıyorum, ne kaybediyorum' mantığıyla bakıyor. Türkiye, en son 3. ülke vatandaşlarına sınırı açmak için Mart ayı adına söz vermişti ancak gene açmadı. Bu yavaşlık Ermenistan halkındaki travmayı derinleştiriyor ve güveni zedeliyor."

Azerbaycan-Türkiye ilişkilerine değinen Paylan, "Aliyev’in Türkiye’de ciddi yatırımları var. Erdoğan ne zaman sıkışsa Azerbaycan seçimlerden önce de dahil olmak üzere maddi destek sağladı. Erdoğan bu ilişkiyi bozmak istemiyor ancak Türkiye 'büyük abi' rolünü oynamalı ve tek taraflı davranmayı bırakıp barışı hızlandırmalıdır" dedi.

Ermenistan seçimleri ve Paşinyan'ın durumu

Ermenistan'daki parlamento seçim atmosferini değerlendiren Paylan, Başbakan Nikol Paşinyan’ın seçimi kazanacağını öngördüğünü ancak anayasayı değiştirecek çoğunluğa ulaşmasının zor olduğunu belirtti. Paylan, "Paşinyan’ın yüzde 50 civarında bir oy alacağını düşünüyorum. Bu, yaşanan savaş ve travmalara rağmen büyük bir başarıdır. Ancak Aliyev’in barış anlaşması için dayattığı anayasa değişikliği baskısı ters tepiyor. Muhalefet, bunun 'Aliyev’in anayasası' olduğunu savunuyor. Aliyev bu baskıdan vazgeçerse Paşinyan daha demokratik bir anayasa sürecini rahatça yürütebilir. Eğer Türkiye ve Azerbaycan sınırları açıp barış sürecini hızlandırsaydı, Paşinyan bu seçimi, yüzde 70’le kazanabilirdi. Süreç yavaş ilerlediği için Rusya yanlıları halka 'Bakın, Türkiye kapıyı bile açmıyor, bunlara güvenilmez, sırtımızı Rusya’ya yaslamalıyız' propagandası yapıyor. En büyük hata barışı ağırdan alan Türkiye ve Azerbaycan’ındır" görüşünü savundu.

Garo Paylan, önümüzdeki süreçte Trump’ın da katılacağı NATO Zirvesi marjında, Erdoğan, Aliyev ve Paşinyan’ın katılımıyla sınır kapısından ilk kamyonun geçişini izleyecekleri tarihi ve pozitif bir kırılma zirvesinin organize edilmesi önerisinde bulundu.

"Erdoğan ve Bahçeli tarihe nasıl bir hikâye bırakacaklarına karar vermeli"

Eski milletvekili Garo Paylan, iktidarın "Terörsüz Türkiye" olarak adlandırdığı yeni çözüm sürecine ilişken de "Türkiye demokrasisi pirince giderken bulgurdan oldu. Bundan büyük üzüntü duyuyorum. Ancak şu an önümüzde yeni bir durum var. Erdoğan ve Bahçeli güçlü liderler, tüm gücü ellerinde konsolide ettiler. Türkiye tarihinde bu denli gücü sadece Atatürk, İnönü ve şimdi Erdoğan toplayabildi. Şimdi 70'li yaşlarında olan bu iki lider, siyasi kariyerlerinin sonuna gelirken arkalarında nasıl bir hikaye bırakacaklarına karar vermeliler. 2028 seçimlerini kazanıp kazanmamaktan ziyade, Kürt meselesini ve Ermeni meselesini çözmüş, toplumsal barışı sağlamış liderler olarak mı tarihe geçmek istiyorlar? Kürt hareketi ve Abdullah Öcalan bu barış iradesini her zaman ortaya koyuyor. Ancak Erdoğan bence hala anketlere bakıyor ve tam olarak karar vermiş değil. Geçmişle yüzleşmeyi başaramadık, bari sınırları açarak ve insan insana ilişkiler kurarak geleceğimizi inşa edelim" değerlendirmesini yaptı.

Hacı Bektaşi Veli Anadolu Kültür Vakfı Genel Başkanı Ercan Geçmez, Pir Sultan Abdal ve Kadıncık Ana heykellerinin taşıdığı sembolik anlamlara dikkat çekti. Geçmez, “Birisi direnişin, birisi kadının sembolüdür. Tarihimizden aldığımız ışıkla, 'Canı candan ayıran bizden değildir’ diyoruz” dedi.

Alevi Bektaşi Federasyonu Genel Başkanı Mustafa Aslan da yaptığı konuşmada, diline, kültürüne, kimliğine ve inancına yönelik baskılara karşı direnen halkları selamlayarak, tekçi ve inkarcı politikalara karşı birlikte yaşam mücadelesini sürdürdüklerini söyledi. Burada konuşan CHP Grup Başkanvekili Gökhan Günaydın, “İktidarın sürdürülebilir olması için yurttaşın kendisini temsil edildiğini hissetmesi gerekir. Ancak bugün Türkiye’yi yönetenler artık toplumdan rıza alamıyor. Cumhur İttifakı’nı oluşturan partiler seçmenin dörtte birinin dahi desteğini alamayacak bir noktaya gelmiştir” dedi.

“SİVİL DARBE SÜRECİ”

SOL Parti MYK üyesi Alper Taş ise yaşanan çok yönlü krizin temel kaynağının mevcut yönetim sistemi olduğunu belirtti. Yargı eliyle sivil bir darbe süreci inşa edildiğini ifade eden Taş, “Şimdi sivil darbeler süreci üzerinden bir sivil faşizm inşa ediyorlar, bir sivil diktatörlük inşa ediyorlar. Bu böyle, kimse kusura bakmasın. Ve mutlak butlanla süreci başka bir düzeye yükselttiler. Bunun üç boyutu var. Birinci boyutu, mutlakların siyasi boyutudur. Öyle CHP içi bir mesele, yok kurultaylarda şuna buna para verme, yok efendim yolsuzluk molsuzluk hikayeleri değil. Keşke öyle bir şey olsa, keşke bağımsız yargıçlar olsa. İtalya'daki 'Temiz Eller' gibi çıksa yargıçlar; tepeden aşağı herkesin yolsuzluğuna, kitabına, hesabına baksa. Öyle bir şey yok, öyle bir şey değil! Yargı eliyle bir sivil darbe süreci inşa ediyorlar” şeklinde konuştu.

“RIZA ALAMIYORLAR”

Emek Partisi Genel Başkanı Seyit Aslan da, “24 yıllık iktidarı boyunca hilelerle, baskılarla bu ülkede seçim almayı başardılar. Ama bugün görüyoruz ki artık toplumda karşılığı olmayan bir saray düzeni var. Artık hiçbir toplum kesiminden rıza alamıyorlar” dedi.

TİP Genel Başkanı Erkan Baş, “Biz niye yoksuluz biliyor musunuz? Çünkü onlar çalıyorlar arkadaşlar. Çünkü onlar hak etmedikleri kadar fazla yiyorlar. Koç Holding yüzüncü yılını kutluyor. Bu memleketin bu hale gelmesinde en büyük sorumlularından, halkın boğazındaki son lokmaya çöken zenginlerden değilmişler gibi yüzsüzce karşımıza çıkıyorlar” ifadelerine yer verdi.

Kürt sorununun demokratik çözümü ile Alevilerin eşit yurttaşlık taleplerinin birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini vurgulayan DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Koçyiğit, şunları söyledi: “Bu ülkede Alevi’yi görmeyen bir barış süreci olamaz. Alevi inancını tanımayan, onu gözetmeyen bir demokratik dönüşüm de mümkün değildir.”

HDK Eş Sözcüsü Ali Kenanoğlu ise, “Bu topraklarda Aleviler olarak yüzyıllardır var olma mücadelesi içerisindeyiz. Artık gelinen noktada varlığımızı ve birliğimizi, işte burada görmüş olduğunuz hizmetlerle birlikte ispatlamış durumdayız. Bundan sonraki mücadelemiz; yüz yıldır eşit yurttaş olmak için mücadelesini verdiğimiz ülkede, Cumhuriyetin ikinci yüz yılında artık bu tartışmaya son vererek yurttaşlığımızın, haklarımızın, hukukumuzun verildiği, alındığı yüzyıla girmek istiyoruz” diye konuştu.
Konuşmaların ardından Kadıncık Ana ve Pir Sultan Abdal heykellerinin açılışı gerçekleştirildi.

"Gülistan Doku vakası münferit değil"

İnisiyatif adına açıklamayı okuyan Roza Kahya, Dersim’deki kadınların ve öğrencilerin sürekli bir şiddet tehdidi altında yaşadığını vurgulayarak, "Gülistan Doku’ya yaşatılanlar münferit değil. Faili meçhulleri aydınlatma iddialarına rağmen, basına yansıyan suç çeteleri yerli yerinde duruyor ve yeni suçlara zemin hazırlıyor" dedi.

"Üniversitede istismar ve cemaat kuşatması"

Munzur Üniversitesinde asker, polis ve kamu görevlilerinin de adının karıştığı 'organize bir cinsel istismar ağı' olduğu iddiasını hatırlatan Kahya, faillerin cezasızlıkla korunduğunu söyledi. Kahya, "üniversite personelinden akademisyenlere kadar olayların üzeri örtülerek bu kişilerin korunduğunu ve hiçbir yaptırım uygulanmadığını" dile getirdi.

Her dört kişiye bir asker düşüyor

Kentin militarist bir kuşatma altında olduğunu belirten Kahya, Dersim'deki nüfus ve kolluk gücü oranını paylaşarak, "Toplam nüfusu 85 bin olan Dersim’de, 9 bin öğrenciye karşılık 10 bine yakın resmi güvenlik görevlisi var. Her 200 metrede bir MOBESE'nin olduğu kentte, valilik ve adliye de üniversite kampüsünün içine taşındı. Her yer kontrol noktası ancak sokaklar ve yurtlar kadınlar için güvensiz. Bir şehirde öğrenci sayısından fazla kolluk olması normal değil. Bu bir barış değil, savaş halidir" dedi.

"Peşini bırakmayacağız"

Barışa İhtiyacım Var Kadın İnisiyatifinin, söz konusu kirli politikaların ve suç şebekelerinin açığa çıkarılması için Dersimli kadınların ve öğrencilerin yanında olacaklarını söyleyen Kahya, "Gerçek bir barış ve kadınların özgürlüğü için erkek-devlet şiddetine son" çağrısı yaptı.

Adana'da dün gerçekleştirilen 'AKP Genel Merkez Siyasi ve Hukuki İşler Başkanlığı Akdeniz Bölge Toplantısı'nın açılışında konuşan Yazıcı, 'yeni anayasanın' önümüzdeki dönemin en önemli gündem başlıkların biri olduğunu ve referanduma sunulacağını belirtti.

"En önemli gündem başlıklarından"
DHA'nın aktardığına göre Yazıcı, "61-82 anayasalarını darbeciler yapmış. Hâlâ bu nitelikte yapılmış bir anayasayla yönetiliyoruz. Önümüzdeki dönemin en önemli gündem başlıklarından biri, milletin özgür iradesinin ürünü olan yeni bir anayasa yapmaktır" diye konuştu.

"Uzlaşma masası kurulduğunda süreci başlatacağız"
Yeni anayasaya için parti olarak hazırlıklarını sürdürdüklerini belirten Yazıcı, şunları söyledi: “AK Parti olarak yeni anayasaya yönelik fikir hazırlıklarımızı ve çalışmalarımızı yapmaya devam ediyoruz. Yeni anayasa komisyonu da bir yıldır çalışmalarını sürdürüyor. Türkiye Büyük Millet Meclisinde yeni anayasa konusunda bir uzlaşma masası kurulduğunda AK Parti olarak hazır bir şekilde anayasa yapım sürecini başlatacağız. Tüm siyasi partilere yeni ve sivil anayasaya katkı vermeleri konusunda içtenlikle ve özenle çağrıda bulunuyoruz."

"Referandumla hayat bulacaktır"
Yazıcı, "Anayasa yapmak, milletimize ait tekel bir haktır. Toplumun tüm kesimlerinin doğrudan ve dolaylı yöntemlerle katılımıyla yapılacak anayasa için son sözü yine millet söyleyecek, yani referandumla hayat bulacaktır. Ülkemizi yeni bir anayasaya kavuşturmak, önemli hedeflerimiz arasındadır" dedi.

Çetelede yer alan verilere göre, öldürülen kadınların 4’ü evli olduğu erkek, 2’si tanıdığı, 2’si boşandığı erkek, 2’si birlikte olduğu erkek, 1’i dayısı, 1’i oğlu ve 1’i yeğeni tarafından öldürüldü.

Açıklamada, öldürülen kadınların kentlere göre dağılımı da paylaşıldı.

Buna göre olaylar Kayseri, Burdur, Meletî, Antalya, İstanbul, Mersin, Çanakkale, Kırklareli, Elazığ, Hatay, Ağrı, Konya, İzmir, Kocaeli, Kırşehir ve Denizli’de kaydedildi.