DİSKİ'den yapılan açıklamada, Dicle Baraj Gölü'nün, Diyarbakır kent merkezi ile Ergani, Eğil ve Dicle ilçelerinin içme suyu ihtiyacını karşılayan stratejik bir kaynak olduğu belirtildi. Açıklamada, Yaklaşık 634 kilometrekarelik havzanın korunması amacıyla DİSKİ tarafından izleme, bilgilendirme ve denetim çalışmaları yürütülmektedir. DİSKİ, havza güvenliğini artırmak amacıyla dijital takip ve bilgilendirme uygulamalarından da yararlanmaktadır. Havza sahasına giriş yapan kişilere, içme suyu kaynağının korunmasına yönelik yasak ve kuralları hatırlatan bilgilendirme SMS'leri gönderilmektedir. İçme suyu havzalarında suyun niteliğini olumsuz etkileyebilecek atık ve atıksuların bırakılması mevzuatla yasaklanmıştır. Bu kapsamda bir aracın baraj gölüne sokularak köpük ve fırçayla yıkanması, içme suyu kaynağının korunmasına ilişkin hükümlere aykırı bir durum oluşturmaktadır. DİSKİ ekipleri, olayla ilgili teknik inceleme başlatmıştır. Kullanılan malzemeler, oluşan kirlilik riski ve faaliyetin su kaynağı üzerindeki etkisi değerlendirilecek; ilgili mevzuat kapsamında gerekli idari ve hukuki süreçler yürütülecektir. Çevre mevzuatı kapsamında yetkili makamların görev alanına giren yaptırım gerektiren hususlar ise ilgili kurumlara bildirilecektir. DİSKİ, içme suyu kaynaklarının korunması amacıyla denetim, bilgilendirme ve farkındalık çalışmalarını sürdürecektir. Çünkü Dicle Baraj Gölü yalnızca bir su kütlesi değil, yüz binlerce insanın günlük yaşamında kullandığı içme suyunun kaynağıdır. Bu kaynağın korunması ortak sorumluluktur" denildi.

Daha önce Meclis 1. Başkan Vekili olarak görev yapan Doğan Hatun’un istifasının ardından boşalan makama yeni bir isim seçildi. Seçim, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Yazı İşleri ve Kararlar Dairesi Başkanlığının 29 Temmuz tarihli yazısı doğrultusunda meclis gündemine alındı.

YELBOĞA KAPALI ZARFLA SEÇİLDİ

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 19. maddesi ile Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliği’nin 13. maddesi kapsamında gerçekleştirilen seçimde oylar kapalı zarf usulüyle kullanıldı.
Oyların kullanılması ve tasnif heyeti tarafından zarfların açılarak sayımın tamamlanmasının ardından sonuç açıklandı.

Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Meclis Üyesi Evin Yelboğa, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Meclis 1. Başkan Vekilliğine seçildi.
Böylece Doğan Hatun’un istifasıyla boşalan Meclis 1. Başkan Vekilliği görevine Evin Yelboğa getirilmiş oldu.

MECLİS YÖNETİMİNDE YENİ İSİM

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan açıklamada da seçim sonucu duyurularak, istifa eden Doğan Hatun’un yerine Evin Yelboğa’nın Meclis 1. Başkan Vekili olarak seçildiği belirtildi.

Yelboğa’nın göreve başlamasıyla birlikte Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Meclisi’nin yönetim kadrosunda da yeni bir dönem başlamış oldu.

İl Sağlık Müdürü Uzman Dr. Emre Asiltürk, hastane çevresinde incelemelerde bulundu.

Söz konusu görüşmede Abdullah Öcalan’ın kardeşi Fatma Öcalan ile yeğenleri Ömer Öcalan, Berfin Öcalan ve Ali Öcalan yer aldı.
Görüşmeye ilişkin fotoğraf, yaklaşık 10 ay sonra ilk kez kamuoyuyla paylaşıldı.

‘Bugün Kürt meselesini konuşmak üzere buradayız’

Özel, konuşmasına Türkiye’nin en uzun süren sorunlarından birinin Meclis’te ele alındığını belirterek başladı:
“Bugün Türkiye’nin en ağır, en yakıcı, en uzun sorunlarından birini konuşmak üzere bu çatının altındayız.
Öncelikle bu kanun teklifini buraya getirenler açık açık yazmasalar, konuşmaya cesaret etmeseler de meselenin adını doğru telaffuz etmek durumundayız.
Bugün Kürt meselesini konuşmak üzere buradayız. Kürt meselesi yalnızca bir terör meselesi değildir. Yalnızca bir güvenlik meselesi değildir. Yalnızca bir örgütün silah bırakması meselesi hiç değildir.

Eşit yurttaşlık, hukukun üstünlüğü, demokratik temsil, özgür siyaset ve birlikte yaşama meselesidir. Herkesin kendi kimliğiyle, diliyle, kültürüyle ve inancıyla kendisini bu ülkenin eşit yurttaşı hissedebilmesi meselesidir.
Aynı zamanda Edirne’deki, İzmir’deki, Trabzon’daki, Manisa’daki yurttaşlarımızın güven içinde yaşaması, evladını teröre kurban vermemesi meselesidir. On yıllardır canımızı, malımızı, kaynaklarımızı feda ettiğimiz bu mesele 86 milyon yurttaşımızın meselesidir. Demokrasimizin, kalkınmamızın, bölgesel gücümüzün, toplumsal huzurumuzun ve ortak geleceğimizin meselesidir.”

‘Üniter devlet yapımız kırmızı çizgimizdir’

Özel, Kürt meselesinin demokratik çözümünün Türkiye’nin üniter yapısının karşısında olmadığını, aksine bu yapının güvencesi olduğunu söyledi:
“Biz Cumhuriyeti kuran, milli egemenliğini tesis eden ve Türkiye’yi çok partili demokrasiye taşıyan siyasal mirasın sahipleriyiz.
Cumhuriyetimiz, üniter devlet yapımız, ülkemizin ve milletimizin bölünmez bütünlüğü kırmızı çizgimizdir. Biz Kürt meselesinin demokratik çözümünü bu ilkelerin karşısında değil onların güvencesi olarak görüyoruz.
Çünkü toplumsal barışın sağlanmasını üniter devletin alternatifi olarak değil, tam tersine en güçlü dayanağı ve güvencesi olarak görüyoruz. Yurttaşlarımızın adalete, devlete ve cumhuriyete bağlılığı korkuyla değil; eşitlikle, özgürlükle ve aidiyet duygusuyla güçlenir. Korku üzerine devlet inşa edilmez.
Devlet, öz güven üzerinde ayakta sağlam durur. Yurttaşlarını baskıyla yöneten iktidarlar devletlerini güçlendirmezler; toplumu kutuplaştırırlar, aidiyeti zayıflatırlar ve bölünme riskini büyütürler.
Cumhuriyeti kurmak ve çok partili demokrasiye geçirmek de üniter yapımızı zayıflatmamış, aksine güçlendirmiştir.
Kürt meselesinin demokratik çözümü de cumhuriyetimizi, devletimizi ve ulusal bütünlüğümüzü güçlendirecektir. Bu soruna hiçbir zaman seçim takvimine bakarak yaklaşmadık.”

‘İşine geldiğinde Kürtleri terörist ilan edenlerden olmadık’

Özel, partisinin Kürt meselesine ilişkin tutumunun seçim ve konjonktüre göre değişmediğini savundu:
“Anketlere göre konuşmadık. Konjonktür değişince söz ve tavır değiştirmedik. İşine geldiğinde çözüm diyen, işine gelmediğinde bütün Kürtleri terörist ilan edenlerden olmadık. Tarihsel tutarlılık içinde hep aynı yerde, hep doğru yerde durduk. Dün ne söylediysek bugün de aynısını söylüyoruz.”
“Kürt meselesinin demokratik çözümü de cumhuriyetimizi, devletimizi ve ulusal bütünlüğümüzü güçlendirecektir”
YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel: İşine geldiğinde çözüm diyen işine gelmediğinde bütün Kürtleri terörist ilan edenlerden olmadık.

‘Bu mesele şiddetle değil, siyasetle çözülmelidir’

Özel, çözümün Meclis zemininde ve demokratik meşruiyetle gerçekleşmesi gerektiğini belirtti:
“Bu mesele şiddetle değil, siyasetle çözülmelidir. Gizli pazarlıklarla değil, milletin gözü önünde, milletin rızasıyla çözülmelidir. Bir kişinin iradesiyle değil, Türkiye Büyük Millet Meclisinin demokratik meşruiyetiyle çözülmelidir.
Herkesin kaygısını gören, acısını da umudunu da yüreğinde taşıyan bir büyük toplumsal mutabakatla çözülmelidir. Yıllarca biz bunu savunduk. Bu meselenin çözüm adresi Meclistir dedik. Komisyon kurulmasını yıllarca önerdik, komisyon kurulduğunda katılım gösterdik.
Tüm tahriklere, bütün sabotajlara rağmen masada kaldık. AK Parti ve diğer partilerle birlikte bazen aynı salonda buluştuk, bazen ayrıştık ama meselenin kendisinden hiçbir zaman kopmadık, yapıcı katkımızı hiçbir zaman esirgemedik. Ülkenin hayrına olmayan hiçbir işin altına imza atmadık. Komisyon raporuna katkı verdik, imzamızı koyduk.”

‘Tutumumuz günlük değil, tarihseldir’

Özel, partisinin süreç boyunca ortaya koyduğu tutumun değişmediğini söyledi:
“Sürecin başında durumumuzu şöyle özetlemiştik: Destekleyeceğiz, katkı sunacağız ve denetleyeceğiz. Her aşamasında yapıcı olmaya gayret gösterdiğimiz bu süreçte başta ortaya koyduğumuz ilkelerden hiç sapmadık.
Çünkü bizim tutumumuz günlük değil tarihseldir, konjonktürel değil ilkeseldir. Siyaset ilkeyle yapılır. Biz işine gelince çözüm, işine gelmeyince terörist diyen; süreci önce masaya koyup sonra buzdolabına kaldıran; Dolmabahçe’de görüştükleri rahmetli Sırrı Süreyya Önder’i hapse atıp sonra arkasından timsah gözyaşı dökenlerden hiç olmadık.”

‘Müzakereleri kapalı kapılar ardında yürüttü’

Özel, siyasi iktidarın süreci yürütme biçimini eleştirdi:
“Sayın Başkan, değerli milletvekilleri, siyasi iktidar bu süreci maalesef büyük bir özensizlikle yönetmiştir. Müzakereleri kapalı kapılar ardında yürütmüştür. Bu toplumsal meseleyi ikili müzakere ortamına sıkıştırmıştır. Toplumsal mutabakat fırsatını kendi eliyle heba etmiştir.
Bizi, muhalefeti dışarıda bırakmak için elinden geleni, hatta akla gelmeyenleri yapmıştır. Komisyonda oluşan ortak iradeye rağmen özel görüşmeler, özel takvimler, özel siyasi hesaplara sıkıştırılmaya çalışılan bir süreç yürütülmüştür.
Üç kişinin bildiği metin diye bir metin kutsanıp meclisten gizlenmiş, Adalet ve Kalkınma Partili vekillerden dahi gizlenmiş, bir telaş ve bir panikle son sürece girilmiştir.
Komisyonda itiraz eden, soru soran, eleştirilerini dile getiren milletvekillerinin üzerine yürümeye kadar iş varılmıştır. Yani bir süreç yönetmek yerine, bir devlet yönetimi anlayışı göstermek yerine farklı bir telaş, farklı bir panik, bilinmeyen bir ruh hali bütün meclisin, bütün milletin gözü önünde yaşanmıştır.
Barışın hukuku milletin gözünden kaçırılarak yazamaz, yazılamaz. Toplumsal uzlaşma yangından mal kaçırır gibi kurulamaz. Millet sonunda kendisine bilgi verilecek bir sürecin seyircisi değildir.”

‘Bu teklife hayır deme hakkı en çok olan siyasi biziz’

Özel, partisinin yaşadığı siyasi ve hukuki süreçlere değinerek şöyle konuştu:
“Millet bu ülkenin sahibidir, ta kendisidir. Değerli milletvekillerimiz, açıkça ifade etmek istiyorum: Bu teklife hayır deme hakkı en çok olan siyasi parti kimdir diye millete, sokağa sorduğunuzda hiç şüphe yok ki bugün karşınızda bulunan YENİ Parti grubudur.
Çünkü süreç devam ederken en ağır saldırılara uğrayan bizleriz. Cumhurbaşkanı adayı tutuklanan, yol arkadaşları hapsedilen, partisine yargı eliyle butlan atanan biziz. Öyle saldırılara maruz kaldık ve kalıyoruz ki en temel insan haklarının ihlal edildiği, masumiyet karinesinin yok sayıldığı bir düşman hukukuna muhatabız.

Sahte delillerle, kanıtlanmamış iddialarla, gizli tanık ifadeleriyle tarihe utanç olarak geçecek bir süreci yaşıyoruz. Yerel seçimleri kaybettiği için siyasi rekabeti rafa kaldıranların; ailelere, eşlere, evlatlara zulmeden bir darbeci anlayışına muhatap olan biziz.”

‘Bize yapılanları unutursak kalbimiz kurusun’

Özel, yaşananlara rağmen partisinin barış sürecine ilişkin sorumluluk aldığını söyledi:
“Günlerdir, günlerdir bu teklife hayır dememiz için binlerce öneri, eleştiri, hatta tepki alan bizleriz. Ama hepinize şunu hatırlatıyorum: Yarın bu ülkeyi yönetecek olan da biziz. Ve bu millete olan bağlılığımızla, bu ülkeye olan sevgimizle, toplumsal barışa olan inancımızla sorumluluk alan da biziz.
Kolaya kaçmayan, devlet ciddiyetiyle karar veren, bu ülkenin 10 yıl, 20 yıl, 30 yıl sonrasını düşünme sorumluluğunu yüreğinde hisseden de bizleriz.
Biz Türkiye’nin sorunlarını çözmek için YENİ Parti’yi kurduk. Kutuplaşmayı bitirmek, barışı getirmek için kurduk. Biz YENİ Parti’yi bir partimiz olsun diye kurmadık. İktidar olsun, sorunları çözsün, sorunların ve eşitsizliklerin üzerine kararlılıkla yürüsün diye kurduk.
Bize defalarca ‘Bu şartlarda o masada neden oturuyorsunuz?’ dediler. Bu çağrıları yapanların öfkesini de kaygısını da anlıyoruz. Ama kimse bize ne yaşadığımızı anlatmasın. Çünkü bize yapılanları en iyi biz biliyor, yüreğimizin en derinliklerinde hissediyoruz. Bir tanesini unutursak da yüreğimiz kurusun.
Evet, bu yasaya hayır deme hakkına en çok biz sahibiz. Ama Türkiye’nin hak ettiği kalkınma umudunun masasıdır. Türkiye’de yaşayan etnik kökeni ne olursa olsun bütün gençlerin iyi bir gelecek umudunun masasıdır. Öfkemizi milletin geleceğinin önüne koymadık, koymayacağız.”

‘Demokratikleşme bu teklifin hiçbir yerinde yok’

Özel, teklifin içeriğine ilişkin eleştirilerini de sıraladı:
“Sayın Başkan, değerli milletvekilleri, önümüzdeki teklifin içeriği de hazırlanış biçimi kadar sorunludur. Yazımı aylar süren komisyon raporu katılan tüm partilerin mutabakatıyla hazırlandı. Raporun 7’nci maddesinde demokratikleşme vardı.
Siyasi tutukluların durumundan Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına uyulmasına, kayyım uygulamalarının sona erdirilmesine kadar pek çok demokratikleşme önerisi vardı. Altında iktidar milletvekillerinin de imzası vardı. Ama bu kanunun teklifinde hiçbiri yok.
Şimdi birileri ‘E bunlar kanunla olmak zorunda değil, yürütme yapar, uygulamayla olur, gelecekte olur, hele bu süreç bir yere varsın ondan sonra olur’ diyorlar.”

‘Bu bir hukuk anlayışı?’

Özel, silah bırakma süreci ile demokratikleşme adımlarının birbirinden ayrılmasını eleştirdi:
“Bu sürecin ‘bir yere varsın’ diye tarif edilen, verilen süre; örgütün silah bırakmasının teyit ve tespiti için geçen süre. ‘O süreyi de bekleyelim, demokrasi için verdiğimiz sözleri bundan sonra yaparız.’
Ya elindeki silahı bir terör örgütü mensubunun teslim etmesiyle Mardin’deki gencecik bir seçmenin verdiği oyu alan belediye başkanının belediyeyi yönetmesini nasıl ilişkilendiririz?

‘Terörle Kürtleri bir görüp gösteriyorsunuz zaman zaman’ deyince itiraz edenlere söylüyorum:
Seçilmiş bir milletvekilinin burada göreve gelip başlamasıyla, Anayasa Mahkemesi kararına gösterilen direncin ortadan kaldırılmasıyla ya da örneğin bakanların gidip de bakan kimlikleriyle önce kayyım atanmış bir belediyeyi, ardından AK Parti İlçe Başkanlığını ziyaretiyle, sonra gelip MKYK toplantılarında ‘Esenyurt Belediyesinin kayyumu sorulduğunda o farklı, orada başka şeyler var…’
Neler olabilir? Bu nasıl bir hukuk anlayışı? Esenyurt’taki kayyumu kaldırırsın, başka bir şey varsa ona göre ne olacaksa olur, Belediye Meclisi eliyle olur…
Ama iki kayyımın bile partisine göre farklı tarifler yapan, orayı siyaseten elde tutmak için bu kadar büyük ve önemli gördüğümüz bir meseleyi buna alet edenlerin bu sürece nasıl bir katkı yapmasını bekliyorsunuz?”

‘Can Atalay için Demirtaş için bir adım yok’

Özel, teklifin demokratikleşme başlığındaki eksikliklere dikkat çekerek şöyle konuştu:
“Önümüzdeki teklifin içeriği de hazırlanış biçimi kadar sorunlu demiştim. Bu kanun teklifinde hepimizin altına imza attığı Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu Raporu’nun sadece, sadece 6’ncı maddesi var.
O kısmı da sorunlu, özensiz, problemli, kapsamı tartışmalı, uygulaması tartışmalı, yetkilendirmesi tartışmalı bir şekilde hayata geçirilmiş. Uzun tutukluklara, gizli tanık düzenine, siyasallaşmış yargıya karşı tek bir demokratik adım yok.
Hatay’ın seçilmiş milletvekili Can Atalay için bir adım yok, bir adım atmaya da görünen…
Selahattin Demirtaş için açık bir hukuk yok; örtülü, keyfiyete kalmış bir muğlaklık var ve bunun tarifinde maharet gösteren birtakım iktidar aktörleri var.
Siyasi rakipleri, gazetecileri, akademisyenleri ve seçilmiş belediye başkanlarını cezaevinde tutan düzene ilişkin bir değişiklik yok.
Burada komisyonun iradesini hiçe sayan, meseleyi yüzeysel ele alan özensiz bir metin var. Burada yargının bütün yetkisini yürütmeye devreden bir yetki var. Yasamanın üstlenmesi gereken sorumlulukları yürütmeye veren, istismara açık yetkiler düzenleyen bir metin var.”

‘AK Parti’nin sicilini unutmuş değiliz’

Özel, iktidarın geçmişteki çözüm süreçlerine ilişkin tutumunu da eleştirdi:
“Sayın Başkan, değerli milletvekilleri, biz Adalet ve Kalkınma Partisinin sicilini unutmuş değiliz. 40 yılı aşkın bu meselenin 25 yılı AK Parti dönemindedir. Binlerce şehit AK Parti döneminde toprağa düşmüştür.
AK Parti’nin bugünkünden çok daha güçlü olduğu yıllar oldu. Mecliste büyük çoğunluklara sahipti, toplumdan geniş destek alıyordu, devletin bütün imkanları elindeydi ama hiçbir zaman bu meseleyi gerçekten çözmek istemedi. Çözümün gerektirdiği demokratik bedeli ödemekten hep kaçtı.
Çünkü kalıcı çözümü iktidar hesabının önüne koyamadı. Bir dönem açılım dedi, Dolmabahçe’de masa kurdu. Sonra seçim hesabı değişince o masayı devirdi. Dün birlikte oturduğu siyasetçileri ertesi gün cezaevine gönderdi. Masaya kendi oturttuğu siyaset arkadaşlarını yıllarca pasif pozisyonlara itti. Dün el sıkıştığı insanları ertesi gün terörist ilan etti.
Çünkü Adalet ve Kalkınma Partisini yöneten akıl hiçbir zaman bu meselenin gerçekten çözümünü ve Türkiye’nin topyekün huzurunu parti çıkarlarının önüne getirmedi. Sayın Erdoğan bugün siyasi rakiplerini yargıyla bertaraf etmeyi göze alan, tek kaygısı kendi koltuğu olan bir noktadadır.”

‘Barıştan nemalanmak isteyen taraftadır’

Özel, iktidarın barış sürecindeki samimiyetini sorguladı:
“Adalet ve Kalkınma Partisi şimdi de maalesef barışı isteyen, samimi bir tarafta durduğunu gösterememektedir. Barıştan nemalanmak isteyen taraftadır. Bize yapılan saldırılar da bu hesaptan bağımsız değildir.
Erdoğan barış umutlarını yine heba etmek isteyen taraftadır. Mecbur kaldığı için barıştan yanaymış gibi yapan taraftadır. Yeni Parti ise ona bu fırsatı vermeyen taraftadır. Biz böyle bir iktidarın samimiyetine güvenmiyoruz. Geçmişine güvenmiyoruz. Bugünkü niyetine güvenmiyoruz.”

‘Herkesin tam bir barışı arzuladığını biliyorum’

Özel, partisinin yasaya destek verme kararına yönelik eleştirileri de değerlendirdi:
“Gelecekte vereceği sözlere de peşinen güvenmiyoruz. Biz kendimize ve milletimize güveniyoruz. Biz rüzgara göre şekil değiştirenler değiliz. Biz doğru bildiğini ne pahasına olursa olsun savunan ve ilkelerine sahip çıkanlarız.
Değerli milletvekilleri, bizi uyaran yurttaşlarımızın sesini duyuyorum. ‘Bütün bunları yapan bir iktidarın getirdiği yasaya nasıl destek vereceksiniz…’
Haksızlar mı? Bu soruyu son derece meşru buluyorum. Bu itirazı ciddiye alıyorum. Bu süreç Erdoğan’ın yeniden adaylığının önünü açacak bir Anayasa pazarlığına dönüşür mü şüphelerini anlıyorum, var olan tehlikeleri görüyorum. Bu iktidar demokratikleşmez diyenlerin endişesini, güvensizliğini paylaşıyorum.
Ancak eleştirilerin barışa karşı olmadığını da görüyorum. Herkesin tam bir barışı arzuladığını ama her şeyin bu iktidara güvensizlikten kaynaklandığını biliyorum.
Erdoğan iktidarı demokratikleştirmeyi başaramadı, başaramayacak. Erdoğan iktidarı kalkınmayı sağlayamadı, sağlamayacak. Hukukun üstünlüğünü, adaleti getirmedi, asla getirmeyecek. O yüzden bunları bu iktidara bırakamayız, bırakmayacağız.
İşte buradan tarih önünde ifade ediyorum: Bu yasaya hayır deme hakkına en çok sahip olan Yeni Parti, kendi hakkını milletin barış hakkının önüne koymayacaktır.”

‘Bu yasaya ‘evet’ diyeceğiz’

Partisinin yasa teklifine ilişkin tutumunu açıklayan Özel, şöyle dedi:

İktidara değil ama milletimize güvenerek, bu metne değil ama partimizin duruşuna ve vekillerimizin duruşuna güvenerek, bu metne kefil olmadan ama barışın sorumluluğunu taşıyarak, iktidarın hesabına karşı durarak ama Türkiye’nin geleceğinin önünü açacak bir sorumluluğu üstleniyorum. Ben ve yönetici arkadaşlarım, tarihsel bir tutarlılık ve sorumluluk içinde bu yasaya ‘evet’ diyeceğiz.”

‘Barışın önünde durmayacağız’

Özel, partisinin yasaya destek verme gerekçesini barış vurgusuyla açıkladı:
“Barışın önünde durmayacağız. Bir daha şehit gelmemesi için, hiçbir evladımızın gazi olmaması için, yoksul evlere ateş düşmemesi için barışın önünde durmayacağız.
Bir anne daha evladının tabutuna sarılmasın diye, bu ülkenin çocukları, bu ülkenin geleceğini okullarda, fabrikalarda, tarlalarda, laboratuvarlarda kursun diye barışın önünü açacağız.
Türkiye bölgemizdeki ve dünyadaki tehditlere karşı bir ve bütün olsun, güçlü olsun diye barışın önünü açacağız. Yıllardır teröre, silaha, gözyaşına harcadığımız gücümüzü üretime, eğitime, refaha ayırmak için barışın önünü açacağız.
Korku olmadan, ayrımcılık olmadan, yan yana, gönül gönüle ortak geleceği inşa etmek için barışın önünü açacağız. Biz ölüm değil, hayat olsun diye, korku değil, umut olsun diye bu sorumluluğu alacağız.
Erdoğan iktidarının başaramadığı demokratikleşmeyi, kalkınmayı, adaleti ve hukukun üstünlüğünü de biz başaracağız.”

‘Barışın sahibi milletin ta kendisidir’

Özel, barışın herhangi bir siyasi partiye ya da aktöre ait olmadığını söyledi:
“Çünkü bu iktidarın bunu yapmaya niyeti yoktur. Bu iktidarın koltuğundan başka düşündüğü yoktur. Bu ülkeye bu kadar kötülük yapan bir iktidarın barışın sahibi olmasını beklemiyorduk, olmayacakları açıktır.
Barışın sahibi bu ülkenin adalete, huzura susamış tüm insanlarıdır. Demokratlar bu ülkeye barışı getirecek ama bu iktidarı milletin vicdanında asla aklamayacaklardır.
Barışın sahibi ne Erdoğan’dır, ne bir siyasi partidir, ne bir örgüttür. Barışın sahibi, sahip çıkarsa gerçekleşir, milletin ta kendisidir.
Biz insanca ve hakça yaşayacağımız bir Türkiye’ye inanan, doğuda ve batıda bunun hayalini kuran siyasetin temsilcileriyiz. Ortak bir barışın mümkün olduğunu biliyoruz ve biz bu hayali şehir şehir kurmaya talibiz.
Terör örgütünün feshi, silahların bırakılması ve infaz düzenlemeleri çatışmayı sona erdirmenin konusudur. Önemlidir ama yeterli değildir. Ama asıl hedefimiz demokratik çözümdür. Terörün kökünü ancak demokrasi kazır.”

‘Asıl büyük mücadele şimdi başlayacak’

Özel, teklifin kabul edilmesinin ardından demokratikleşme mücadelesinin süreceğini söyledi:
“Bu milletin hiçbir ferdinin umudunu siyasi hesaplara ezdirmeyeceğiz. Barışı samimiyetsizliğe, çıkarcılığa teslim etmeyeceğiz.
Değerli milletvekilleri, bugün silah faslının kapanması için bir kapı aralanıyor. Biz o kapıyı kapatan taraf olmayacağız. Ama asıl büyük mücadele şimdi başlayacak: Demokrasi mücadelesi, adalet mücadelesi, eşit yurttaşlık mücadelesi, kalkınma ve refah mücadelesi.
Biz komisyon raporuna imza koyduk. Koyduğumuz imzayı namusumuz biliyoruz. Raporun silah bırakma ve hukuki geçişi düzenleyen 6’ncı bölümüne de, demokratikleşme sorumluluğunu ortaya koyan 7’nci bölümüne de imza attık.
Biz imzamızın gereğini yapacağız. Ama Cumhur İttifakının da 7’nci bölümün altında imzası vardır. Şimdi o bölümü unutturma, erteleme gayretlerini dikkatle takip ediyoruz.
Biz imzamızı namus biliyoruz, sizin de kendi imzanıza sahip çıkıp çıkmadığınızı milletle birlikte takip edeceğiz.”

‘Yalnızca çatışmasızlığa değil, demokratik barışa talibiz’

Özel, bundan sonraki süreçte demokratikleşme adımlarının takipçisi olacaklarını belirtti:
“Bugünden sonra demokratikleşmeyi meclise getireceğiz. Kayyım uygulamalarının sona ermesinin takipçisi olacağız. Anayasa Mahkemesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanmasının mücadelesini vereceğiz.
Hukuksuzca hapiste tutulan hakkının mücadelesini hep birlikte vereceğiz. Bağımsız yargının, ifade özgürlüğünün, seçilmişlerin iradesinin ve eşit yurttaşlığın mücadelesini vereceğiz.
AK Parti’nin yapmak istemediğini demokratlar olarak biz yapacağız. Onların kaçtığı çözüm sorumluluğunu biz üstleneceğiz. Onların kurmadığı toplumsal mutabakatı biz arayacağız. Onların sağlamadığı adaletin peşinden biz koşacağız. Onların ertelediği demokratikleşmeyi biz gerçekleştireceğiz.
Çünkü biz yalnızca çatışmasızlığa değil, demokratik barışa talibiz. Yalnızca silahların susmasına değil, sözün özgürleşmesine talibiz. Biz ortak geleceğimizin adalet ve refahla kurulmasına talibiz.”

‘Bir anne daha evladının tabutuna sarılmasın diye’

Özel, konuşmasının sonunda yaşamını yitiren askerlerin ailelerine ve şehit yakınlarına seslendi:
“Son sözüm vatanını ve milletini korumak için gözünü kırpmadan canını veren şehitlerimize, ailelerine; daha 20’li 30’lu yaşlarda toprağa düşen evlatlarımıza; onların annelerine, babalarına, eşlerine, çocuklarına…
Kimse şehitlerimizin aziz hatırasını siyasete alet edemez. Hiç kimse milletimize ‘evlatlarınız boşuna şehit oldu’ duygusunu yaşatmayı kabul edemez. Onlar bu vatan yaşasın, bu millet bir daha aynı acıları yaşamasın diye can verdiler.
Bugünkü tutumumuz, bugün evet diyorsak gencecik çocuklarımızın kanı bir daha toprağa düşmesin diyedir. Bir anne daha evladının tabutuna sarılmasın diyedir! Türkiye bir daha terörün karanlığına dönmesin diyedir”
Özel, konuşmasının sonunda Sırrı Süreyya Önder’in “Belki bugün aldığımız bir kararla şehit ailelerini memnun edemeyiz ama bir daha şehit gelmemesi en önemli şeydir” sözünü hatırlattı.

CHP Diyarbakır İl Başkanı Av. Sertaç Eke, çerçeve yasanın TBMM’de görüşüldüğü saatlerde Güneydoğu Ekspres Gazetesi’ne yaptığı özel açıklamada, milletvekillerinin yalnızca seçildikleri bölgenin hassasiyetlerine göre değil, Türkiye’nin ortak geleceğini gözeterek hareket etmesi gerektiğini söyledi. Eke, “Siyaset, toplumu izlemek değil, gerektiğinde topluma yol göstermektir” dedi.

Çerçeve yasanın Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde görüşüldüğü kritik saatlerde CHP Diyarbakır İl Başkanı Av. Sertaç Eke’den dikkat çeken bir siyasi değerlendirme geldi. Güneydoğu Ekspres Gazetesi’ne özel açıklamalarda bulunan Eke, siyasetin yalnızca toplumdaki mevcut eğilimleri takip etmekten ibaret olmadığını belirterek, siyasetçilerin gerektiğinde topluma yön verebilecek cesareti göstermesi gerektiğini vurguladı.

“TEK ÖLÇÜ BÖLGESEL EĞİLİMLER OLAMAZ”

Milletvekillerinin seçildikleri bölgenin hassasiyetlerini gözetmesinin doğal ve önemli bir sorumluluk olduğunu ifade eden Eke, ancak Türkiye’nin geleceğini ilgilendiren tarihi meselelerde yalnızca bölgesel kanaatlerin esas alınmasının doğru olmayacağını söyledi.

Eke, “Siyaset, yalnızca bulunduğu bölgenin nabzını tutmak değil; gerektiğinde topluma yön verebilme cesaretini göstermektir. Temsil makamında bulunan milletvekillerinin elbette seçildikleri bölgenin hassasiyetlerini gözetme sorumluluğu vardır. Ancak devletin, hukukun ve demokrasinin geleceğini ilgilendiren tarihi meselelerde tek ölçü bölgesel eğilimler olamaz” dedi.

“MİLLETVEKİLİ SADECE KENDİ BÖLGESİNİN SESİ DEĞİLDİR”

Milletvekilliğinin yalnızca seçildiği bölgenin taleplerini Meclis’e taşımak anlamına gelmediğini belirten Eke, milletvekillerinin aynı zamanda Türkiye’nin ortak vicdanını temsil ettiğini dile getirdi.

Eke, “Eğer her milletvekili yalnızca seçildiği ilin hakim kanaatine göre hareket edecekse, o zaman ortak bir millet iradesinden, evrensel hukuk ilkelerinden ve siyasi liderlikten söz etmek mümkün değildir. Siyaset, çoğu zaman toplumun mevcut eğilimlerini takip etmekten çok, doğru olduğuna inanılan ilkeleri kararlılıkla savunabilme iradesidir” ifadelerini kullandı.

“İlkelerimiz coğrafyaya göre değişmez”
CHP’nin siyasal geleneğinin temelinde hukuk devleti, demokrasi ve sosyal adalet anlayışının bulunduğunu kaydeden Eke, siyasi ilkelerin kentlere ve bölgelere göre değişmemesi gerektiğini söyledi.

Eke şöyle konuştu:

“Cumhuriyet Halk Partisi’nin siyasal geleneği de tam olarak bunu ifade eder. Partimiz, günübirlik hesapların değil; hukuk devletinin, demokrasinin, sosyal adaletin ve Cumhuriyet değerlerinin partisidir. İlkelerimiz coğrafyaya göre değişmez. Demokrasi, adalet ve hukuk Diyarbakır’da da aynıdır, Edirne’de de aynıdır, İzmir’de de aynıdır, Kars’ta da aynıdır.”

“TARİH CESUR SİYASETÇİLERİ YAZAR”

Siyasetçilerin özellikle kritik dönemlerde kamuoyu baskısı ve kısa vadeli siyasi hesaplar yerine ilkeleri doğrultusunda hareket etmesi gerektiğini savunan Eke, tarihsel süreçlerde cesaret gösteren siyasetçilerin iz bıraktığını söyledi.
Eke, “Milletvekilliği yalnızca bir bölgenin sesi olmak değil, aynı zamanda Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde milletin ortak vicdanını temsil etmektir. Tarih, kamuoyu araştırmalarına göre hareket edenleri değil; zor zamanlarda doğru bildiğini söyleyebilen cesur siyasetçileri yazar” dedi.

“İHTİYACIMIZ OLAN POPÜLİZM DEĞİL”

Türkiye’nin bugün popülist söylemlerden ziyade ilkeli ve sorumluluk sahibi bir siyaset anlayışına ihtiyaç duyduğunu belirten Eke, siyasetçilerin yalnızca bugünü değil, ülkenin geleceğini de düşünmesi gerektiğini ifade etti.

Eke, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“Bugün ihtiyaç duyduğumuz şey, popülizm değil; ilkelere bağlı, öngörülü ve sorumluluk sahibi bir siyaset anlayışıdır. Çünkü gerçek siyaset, toplumu izlemek değil, gerektiğinde topluma yol göstermektir.”

Görüşme sürerken kürsüye çıkarak konuşma yapan DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan “Türkiye’nin kendi içindeki ateşi hukukla söndürmesi bize olduğu kadar bütün komşularımıza da nefes aldıracaktır” ifdesini kullandı.

‘Vatan ortak gelecek ortaktır’

Bakırhan, Çerçeve Yasa için “ayrıcalık üreten yasa değildir” değerlendirmesinde bulundu. Bakırhan şöyle devam etti:

“Çatışma çözümün ilk adımıdır. Bu bir al ver meselesi değil. Bu tarihsel ilişkimizi düzeltme ve doğru bir buluşmayı gerçekleştirmenin adımıdır. Bu yasa ve süreç taviz değildir. Yenme ve yenilme hiç değildir. Bu sürecin tek bir kazananı var. O da tüm Türkiye seksen altı milyon yurttaşımızdır. Barış bir müsabaka değildir.

Türk kardeşlerime bütün açık yürekliğimle seslenmek istiyorum. Bu süreçten sizden eksilen hiçbir şey yoktur, olmayacak. Aksine bu süreç Türkiye’yi büyüten ve refahı kavuşturacak bir süreçtir. Ülkenin bütünlüğü bütünlüğü ve değerleri asla müzakere konusu değildir. Biz buradayız çünkü vatan ortak gelecek ortaktır.”

‘Bu süreç varlığımızın hukukla buluşmasıdır’

Konuşmasının devamında Kürtlere seslenen Bakırhan şunları kaydetti:

“Bu süreç kimliğimizin eritilmesi değil, varlığımızın hukukla buluşmasıdır. Yine mi kandırılacağız? Kaygısını biliyoruz. Bu kaygı vehim değil. Çok iyi anlıyoruz. Her şeyden önce Kürtler örgütlü bir halktır.

Ne kanar ne de kandırılır. Velev ki terazimiz şaşsa da düzeltecek bir kantar var. O da sizsiniz. Emin olun siyaset alanında Kürt halkının demokratik hakları için daha güçlü mücadeleye devam edeceğiz. Ama şimdi hepimizi yakan bir ateş var. Önce o ateşi söndürmeliyiz. Kürtçe’de ‘agir bi agir venamire’ denir. Yani ateş ateşle söndürülmez. Elli yıllık çatışmanın bize öğrettiği en yanlı hakikat budur inanın.

Bir tarafın yenilgisi üzerine kurulan her düzen içinde bir sonraki çatışmanın tohumunu taşır. Çatışma çözümlerinde başarı her kimlik, her inanç, her topluluk kendisini bu ülkenin asli vatandaşçı olarak görüyor mu? Sorusu sorusuna verilen cevapta bulunur. Bu süreç Türkiye’nin bölünmesine değil bütünleşmesine ayrışmaya değil ortak yaşamın güçlendirilmesine büyük bir fırsat sunacak. Bu kanun teklifi ortak yaşamın siyasi ve hukuki harcının güçlendirilmesine atılan ilk adımdır.”

1 Temmuz’da başlayan ve 4 Eylül’e kadar sürecek program kapsamında 8 bin 377 çocuk, 8 farklı merkezde 15 branşta eğitim alıyor. Basketbol, jimnastik ve hentbol çalışmalarına katılan çocuklar, alanında uzman eğitmenler eşliğinde sportif yeteneklerini geliştirirken sosyalleşiyor; takım ruhu, disiplin, özgüven, dayanışma ve birlikte çalışma deneyimi kazanıyor.

Çalışmalar hakkında bilgi veren Basketbol antrenörü Özlem Doğuç, Yaz Spor Okulları kapsamında yaklaşık 250 çocuğa basketbol eğitimi verdiklerini belirtti.
Çocukların yaz tatilini sporla iç içe geçirmelerini amaçladıklarını ifade eden Doğuç, "Çocukların burada hem spor yapmalarını hem de keyifli vakit geçirmelerini istiyoruz" dedi.

Çocukların zamanlarını bilgisayar, tablet ve televizyon karşısında geçirmek yerine sağlıklı ve aktif bir şekilde değerlendirmelerini hedeflediklerini kaydeden Doğuç, eğitimlerin 4 Eylül’e kadar devam edeceğini söyledi.

Hentbol antrenörü Amed Jiyan Kavak da bu yıl kurslara katılan çocuk sayısının geçen yıla göre arttığını belirtti. Katılımcıların yaklaşık yüzde 90’ını kız öğrencilerin oluşturduğunu aktaran Kavak, kız çocuklarının hentbola gösterdiği ilgiden memnuniyet duyduklarını dile getirdi.

Kavak, şöyle konuştu: "Bu seneki çocuk sayımız geçen seneki çocuklara nazaran daha fazla oldu. Bunun yüzde 90’ına yakını kız öğrencilerden oluşuyor. Kızların da bu spora ilgi göstermesi bizim için umut verici."
Kurslara katılan çocukların sportif gelişimlerini yakından takip ettiklerini belirten Kavak, yeteneğiyle öne çıkan sporcuları belediye bünyesindeki takımların altyapısına kazandırmayı hedeflediklerini söyledi.

Büyükşehir Belediyesi bünyesinde 2. Lig’de mücadele eden kadın ve 1. Lig’de yer alan erkek hentbol takımlarının bulunduğunu hatırlatan Kavak, "Bu çocukların hepsini altyapıya kazandırmaya çalışıp uzun vadede çocukların belediyemizin takımlarında yer almasını sağlayacağız. Değerlendirmelerimiz ve çalışmalarımız da bu yönde oluyor" ifadelerini kullandı.

Hentbol eğitimlerinin yalnızca sportif gelişimle sınırlı olmadığını vurgulayan Kavak, çocukların zararlı alışkanlıklardan uzak durmalarına katkı sunmak amacıyla teorik çalışmalar da yürüttüklerini belirtti. Artan madde bağımlılığı ile sosyal medya başta olmak üzere dijital bağımlılıkların çocuklar üzerindeki etkilerine dikkat çeken Kavak, antrenmanlarda çocuklara bu bağımlılıkların zararları hakkında bilgi verdiklerini kaydetti.

AK Parti Diyarbakır İl Başkanlığı, partinin kuruluşunun 25. yıl dönümü dolayısıyla Öğretmenevi’nde basın açıklaması gerçekleştirdi. Programa İl Başkanı Hamit Sümer ile parti teşkilatı üyeleri katıldı.

AK Parti Diyarbakır’da 25. yılını kutladıhttps://t.co/NgZx96exEo pic.twitter.com/gwFdIWbVsb

— Güneydoğu Ekspres (@ekspreshaber_) August 10, 2026

Basın mensuplarına açıklamalarda bulunan Sümer, AK Parti’nin 14 Ağustos 2001’de “Türkiye’de artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak” anlayışıyla kurulduğunu belirterek, partinin kuruluş döneminde Türkiye’nin siyasi ve ekonomik açıdan zorlu bir süreçten geçtiğini ifade etti.

AK Parti’nin kuruluşundan 15 ay sonra, 3 Kasım 2002 seçimlerinde tek başına iktidara geldiğini hatırlatan Sümer, Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde Türkiye’nin kalkınma, demokratikleşme ve altyapı alanlarında önemli bir dönüşüm yaşadığını söyledi.

Sümer konuşmasında sürece değinerek, “Devletin kararlı tutumu, güvenlik güçlerinin mücadelesi ve milletin birlik ve beraberliği sayesinde Türkiye’nin yaklaşık 40 yıldır mücadele ettiği terör sorununda önemli bir aşamaya gelindi” dedi.

AK Parti döneminde demokratikleşme ve temel haklar alanında da adımlar atıldığını dile getiren Sümer, vesayet anlayışının geriletildiğini, başörtülü kadınların eğitim ve çalışma hayatında karşılaştığı engellerin kaldırıldığını ve üniversiteye girişteki katsayı uygulamasına son verildiğini dile getirdi.

“AK PARTİ’NİN KAÇ ÜYESİ VAR”

AK Parti’nin üye sayısına ilişkin de açıklamalarda bulunan Sümer, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın resmi verilerine göre partinin 11 milyon 709 bin 913 üyesinin bulunduğunu belirtti.

Sümer, açıklamasının sonunda vatandaşları AK Parti’nin 25 yıllık siyasi geçmişinin yıl dönümü etkinliklerine katılmaya davet ederek, “İlk günkü aşkla, ilk günkü heyecanla ve aynı kararlılıkla yolumuza devam ediyoruz” mesajını verdi.

Kurulda ilk sözü alan Hakkari Milletvekili Onur Düşünmez, Meclis tarihinin en önemli günlerinden birinin yaşandığını belirterek, “Meclis büyük çoğunlukla barışın yanında durduğunu, savaşın artık son bulması gerektiğine imza atacak. Biz buna inanıyoruz. Umarım geleceğimizi çok daha güzel şekilde taçlandırırız. Umarım bu adım, Demokratik Cumhuriyet’e ulaşabileceğimizin ilk adımı olur” dedi.

‘Yeni adımlar açısından mihenk taşı’

Sonrasında söz alan Şırnak Milletvekili Zeki İrmez, Meclis’te görüşülen kanun teklifinin Kürt meselesinin demokratik ve barışçıl çözümü ve atılacak yeni adımlar açısından mihenk taşı olduğunu söyledi. İrmez, “Bu anlayışın ve bilincin ışığında iyimseriz, umutluyuz ve de kararlıyız. 100 yıllık yakıcı bir sorunun çözümüne ilişkin atılacak adımların karşısında duranları unutmuyoruz. Bu yeni başlangıcın halkların barışına ve Ortadoğu’nun özgürleşmesine vesile olmasını diliyoruz. Bizler her daim barışa, barış ihtimaline ve barışın kalıcılaşması için çabaladık. Mücadelemizin, direnişimizin, ezilenlerin ve halkların ortak geleceğinin bizlere yükseldiği bu tarihsel sorumlulukla barışın sesini yükseltmeye, demokratik cumhuriyeti inşa etmeye ve yeni yaşamı kurma iradesini sürdürmeye devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.

‘Yeni umutlar büyüsün istiyoruz’

İstanbul Milletvekili Celal Fırat ise, Türkiye’nin geleceği adına atılan her samimi adımı kıymetli bulduklarını söyledi. Fırat, “Bu topraklar uzun yıllar acıya, gözyaşına, ayrışmaya tanıklık etti. Her acının yükünü analar taşıdı. Her ayrılığın bedelini çocuklar ödedi. Artık yeni acılar değil, yeni umutlar büyüsün istiyoruz. Bugün buna vesile olanlardan Hak razı olsun. Alevi inancı yüzyıllardır bize hakikati öğretmiştir. Bir olalım, iri olalım, diri olalım. Bu söz yalnızca bir öğüt değil, birlikte yaşamanın erdemini anlatan kadim bir çağrıdır. Çünkü barış bir tarifin değil, herkesin nefes aldığı, insanı insana emanet eden değerli bir vicdandır. Buna destek veren, katkı sunan herkesten Hak razı olsun” ifadelerine yer verdi.

‘Hukuki güvence altına alınmaz ise çatışma ve acıya dönüşür’

Ardından konuşan Şırnak Milletvekili Beritan Güneş Altın ise konuşmasına ölüm yıl dönümü olan sanatçı Aram Tigran’ı anarak başladı. Aram Tigran’ın “Eğer bir kez daha dünyaya gelirsem dünya üzerindeki bütün tankı, topu, tüfeği eritip saz, cümbüş yapmak isterim” sözlerini hatırlatan Beritan Güneş Altın, şu ifadeleri kullandı: “Tam da bugün bu Meclis’te görüşülecek olan yasa barışa, sanata, çocuklara, gençlere, kadınlara bir barış aralığı yaratıyor ve herkesin hasreti olan o güzel günlerin, barış dolu günlerin bu topraklara gelmesinin önünü açıyor. Tekrar selam ediyoruz barışı büyütenlere, barışı umudunu çoğaltanlara, gençlere, çocuklara, kadınlara ve bütün topluma miras olarak barışı bırakanlara. Tarihsel bir ilerlemedir bu yasa. Ancak oluşum aşamasında herkes hukuki güvence altına alınmaz ise çatışma ve acıya dönüşür. Maalesef Türkiye Cumhuriyeti’nin birinci yüzyılında bunu yaşadık. Şimdi cumhuriyetin idealini demokrasiyle buluşturma zamanıdır. Silahlı çatışmayı demokratik siyasete, uzlaşmaz çelişkileri demokratik müzakereye dönüştürme zamanıdır. Bugünler bu açıdan bizlere tarihi bir fırsat sunuyor. Bu parlamento tarihin en önemli günlerinden birini yaşıyor. Bu tarihi günün ülkemizin ve bölgemizin barışçıl geleceğinin başlangıç günü olmasını ümit ediyoruz.”

‘Yapıcı öneri ve eleştiriler dikkate alınmalı’

Mersin Milletvekili Ali Bozan da, yüz yıllık cumhuriyet tarihi boyunca gerçekleşen en önemli ve tarihi günlerden birisini yaşadıklarına dikkat çekti. Bozan, “Meclis’i sanırım Plan Bütçe görüşmeleri dışında Meclis’i hiç böyle kalabalık görmemiştik. Bu da ayrıca anlamlı ve kıymetlidir. Çerçeve yasa görüşmeleri yapılacak. Çerçeve yasa görüşmeleri esnasında yapılacak olan yapıcı öneri ve eleştirilerin dikkate alınması gerekiyor. Bu yapıcı öneri ve eleştirilerin dikkate alınması aynı zamanda çerçeve yasanın uygulanması aşamasındaki karışıklıkları da ortadan kaldıracaktır. Ben bugün görüşmeleri yapılacak olan çerçeve yasanın 86 milyon yurttaşa hayırlı, uğurlu olmasını diliyorum.” ifadelerini kullandı.

Sonrasında söz alan Mêrdîn Milletvekili Kamuran Tanhan ise şunları söyledi: “Bugün tarihi bir günden geçiyoruz. Tarihi zamanlara, anlara tanıklık ediyoruz. Demokratik toplum çağrısı siyah perdedeki delik ler gibi aydınlık almaya başladı. Bu yasa özgürlüğün, barışın, birlikte yaşamın yolunu aydınlatan bir fenerdir.”

‘Yeni bi hukukun başlangıcı olsun’

Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren de, hukukun kendiliğinden doğmayacağına dikkat çekerek, “İnsanlar onu yaratır. Her tarihsel dönemeçte hukuk bir toplumun nasıl bir gelecek kurmak istediğinin de ifadesidir. Bugün önümüzde böyle bir tarihsel imkan var. Bir çatışmayı sona erdirmek. Ama bundan daha önemlisi aynı çatışmayı yeniden üretmeyecek bir ülke kurmak. Binlerce yıl önce bu coğrafyada insanlar günün, gücün iradesine sınır çizmek için sözü kurala, kuralı hukuka dönüştürdüler. Bugün aynı topraklarda bize düşen çatışmanın yerine demokratik siyaseti, ayrışmanın yerine ortak yaşamı koymaktır. Çünkü barış bir toplumun yalnızca hayatta kalması değildir. Barış birlikte yaşayabilecek kadar iyileşmesidir. Bu yasa da geçmişin çatışmalarını geleceğe taşımayan yeni bir hukukun başlangıcı olsun” diye konuştu.

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde görüşülmeye başlanan Çerçeve Yasa’ya ilişkin açıklamada bulunan Doğu ve Güneydoğu İş Kadınları Derneği (DOGÜNKAD), Başkanı Özlem Külahci Tanaman, çatışmanın yerine demokratik siyaset ve hukukun güçlendirilmesi açısından önemli bir aşama olarak değerlendirdi.

Tanaman, “Artık mesele yalnızca çatışmayı geride bırakmak değil; demokratik, adil, özgür ve müreffeh bir geleceği birlikte inşa edebilmektir” dedi.

Türkiye’nin uzun yıllardır ağır insani, toplumsal ve ekonomik sonuçlarını yaşadığı tarihsel meselelerin demokratik ve barışçıl yöntemlerle çözülmesi gerektiğine dikkat çeken Tanaman, sürecin hukuki zeminini oluşturmayı amaçlayan Çerçeve Yasa’nın Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine gelmesi ve görüşmelerin başlamasının, silah ve çatışmanın yerine demokratik siyaset, diyalog ve hukukun güçlendirilmesi açısından önemli bir aşama olduğu belirtildi.

“BARIŞ İRADESİ HUKUKA VE DEMOKRATİK SİYASETE DÖNÜŞMELİ”

Tanaman, gelinen aşamanın yalnızca barış iradesinin ifade edildiği bir dönem olmadığı, bu iradenin hukuka, demokratik siyasete ve kalıcı toplumsal mekanizmalara dönüştürülmesinin tartışıldığı yeni bir sürece işaret ettiği kaydetti. Tanaman, tarihsel meselelerin silah ve çatışma alanından çıkarılarak millet iradesinin temsil edildiği Meclis’te, demokratik siyaset ve hukuk yoluyla ele alınması gerektiğini vurguladı.

Meclis’te başlayan görüşmelerin yalnızca teknik bir yasama süreci olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çeken Tanaman, sürecin Türkiye’nin gelecekte sorunlarını hangi yöntemlerle çözeceğine ilişkin önemli bir demokratik sınav olduğu ifade etti.

Tanaman, sürecin şeffaflık, toplumsal meşruiyet, hukuk devleti, demokratik katılım ve ortak gelecek iradesi temelinde yürütülmesi gerektiğini de vurguladı. Tanaman ayrıca, Farklı siyasi partilerin ve toplumsal kesimlerin görüşlerini, eleştirilerini ve kaygılarını Meclis çatısı altında dile getirmesinin sürecin zayıflığı değil, demokratik meşruiyetin güçlenmesinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“ARTIK POZİTİF İNŞA DÖNEMİNE GEÇİLMELİ”

Tanaman, bundan sonraki aşamanın yalnızca neyin sona erdiğine değil, neyin kurulacağına odaklanması gerektiğini söyledi.belirtildi.

Tanaman, “Barışın hukuki zemini Meclis’te kurulabilir; ancak barışın kendisi toplumla birlikte inşa edilir” ifadesinde bulundu.

“BARIŞ TOPLUMSALLAŞMADAN KALICI OLMAZ”

Tanaman, barış sürecinin yalnızca devlet ve siyasi aktörler arasında yürütülen bir süreç olarak kalmaması gerektiğine dikkat dikkat çekerek, Kadınlar, gençler, iş dünyası, emekçiler, üniversiteler, meslek kuruluşları, yerel yönetimler ve sivil toplum örgütlerinin sürece dahil olduğu geniş bir toplumsal diyalog ortamına ihtiyaç olduğu belirtildi.

“KADINLAR SÜRECE AKTİF KATILMALI”

DOGÜNKAD, kadınların barış sürecindeki rolüne de dikkat çekti.

Çatışma dönemlerinin yükünü kadınların ve çocukların ağır biçimde taşıdığı belirtilen açıklamada, göç, yoksulluk, işsizlik, kayıplar ve toplumsal travmaların kadınlar üzerindeki etkilerine işaret eden Tansman, Kadınların yalnızca destek veren değil, karar alma süreçlerinde söz sahibi olan güçlü aktörler olması gerektiği ifade edildi.

Açıklamada, kadınların ekonomik bağımsızlığının ve üretime katılımının güçlendirilmesinin demokratikleşme ve toplumsal refah açısından da önemli olduğu belirtilerek, Meclis’te başlayan yeni dönemin kadınların söz ve deneyimlerinin karar süreçlerine yansıdığı katılımcı bir süreç olması çağrısı yapıldı.

“BARIŞIN EKONOMİDİ KURULMALI”

Tanaman, barışın ekonomik boyutunun da gündeme alınması gerektiğini belirtti. Diyarbakır, Mardin, Batman, Şırnak, Van ve Şanlıurfa gibi kentlerin ekonomik potansiyeline dikkat çeken Tanaman, kalkınmanın yalnızca büyük yatırımlar ve ekonomik göstergeler üzerinden değerlendirilmemesi gerektiği belirtildi.

Tanaman ayrıca, barışın ekonomik kazanımlarının kadınlara, gençlere, çiftçilere, üreticilere, esnafa, girişimcilere ve küçük işletmelere ulaşması gerektiği vurgulandı.

Tanaman, 28 Mart 2026 tarihinde DOGÜNKAD öncülüğünde gerçekleştirilen “Kadınlar Barışı Konuşuyor” buluşmasında barışın siyasi boyutunun yanı sıra toplumsal, demokratik ve ekonomik yönlerinin ele alındığı hatırlattı.

DERNEĞİN TUTUMU

DOGÜNKAD Başkanı Özlem Külahci Tanaman, derneğin tutumunu ise şu sözlerle anlattı: “Şiddetin karşısında demokratik siyasetin; çatışmanın karşısında diyaloğun; kutuplaşmanın karşısında toplumsal buluşmanın; eşitsizliğin karşısında kadınların güçlenmesinin; umutsuzluğun karşısında ortak geleceğin yanındayız.”

Tanaman, gelinen noktayı bir son değil, yeni ve daha büyük bir sorumluluğun başlangıcı olarak gördüklerini belirterek, demokratik, adil, özgür ve müreffeh bir geleceğin birlikte inşa edilmesi gerektiğini ifade etti.

DOGÜNKAD olarak kadınlar ve iş dünyası adına sorumluluk almaya, görüşlerini dile getirmeye ve sürece katkı sunmaya hazır olduklarını belirten Tanaman, “Dün ‘Kadınlar Barışı Konuşuyor’ dedik; bugün kadınların barışı, demokrasiyi ve yeni dönemin ekonomisini birlikte kurması gerektiğini söylüyoruz” dedi.

Tanaman, açıklamasını, “Şimdi barışı konuşmanın ötesine geçip, barışı birlikte inşa etme zamanıdır” sözleriyle tamamladı.

Yasa taslağına ilişkin “Elbette ki yetersiz, ama değersiz değil” diyen Dilan Kunt Ayan, teklife birçok eleştirinin olduğunu ancak söz konusu metninin hangi aşamalardan geçerek bugüne geldiğinin de konuşulmasını istedi. Dilan Kunt Ayan, “19 aylık süreçte; birçok tartışmanın, diyaloğun ve müzakerenin süzülerek ortaya çıktığı bir metinden söz ediyoruz” diye kaydetti.

‘Kapsamı daha geniş ele alınmalıydı’

Dilan Kunt Ayan, yasanın tümüyle beklentileri karşılamadığını ancak ortak mutabakat ve müzakere sürecinin ürünü olduğunu ve partilerinin bu nedenle metne imza attığını söyledi. Dilan Kunt Ayan, “Evet, metnin belli başlı yetersizlikleri var. Belli başlı kavramları ve kullanma biçimine dair eleştirilerimiz var. Kapsamı daha geniş ele alınması gerekiyordu. Fakat, bir başlangıç, bir giriş ve 19 aylık sürecin sonucunda bir beklentinin, yasal bir adımın ortaya konması açısından da önemlidir” dedi.

‘Bazı teknik hatalar halen değerlendiriliyor’

Yasa teklifinde yer alan maddelerin dar yorumlanması ihtimaline dikkat çeken Dilan Kunt Ayan, bazı maddelerin “lafzi” yorumlanması riskine dikkat çekerek, “Yazımda teknik hatalar vardı. Her hâkim veya savcının okuduğunda farklı şekilde yorumlayabileceği, bunun da kamuoyunda birtakım dezenformasyonlara ve yanlış yorumlamalara yol açabileceği durumlar söz konusuydu. Bunlar halen değerlendiriliyor” dedi.
Dilan Kunt Ayan; yıllardır Kürt meselesinin bir “terör” meselesiymiş gibi ele alınmasının artık devreden çıkacağını kaydederek, “Kürt sorununun demokratik yollarla çözülmesi için siyaset yapanların, böylesi bir güvenlikçi anlayışla, böylesi bir akılla yorumlanmasını tamamen devreden çıkaran bir yasadan bahsediyoruz. Bu yasa hem örgüt mensuplarını kapsayan hem de yıllardır demokratik siyaset yaptıkları için başka bir noktada değerlendirilen; cezaevinde olan, diasporada bulunan ve burada demokratik siyaset yürüten kişileri de kapsayan bir düzenleme olacak. Çünkü demokratik siyaset yürüttükleri için binlerce insan hakkında örgüt üzerinden davalar açıldı. Bunların tamamını da ortadan kaldıran bir başlangıç yasasından bahsediyoruz” diye belirtti.

‘Siyaseten ve hukuken konuşabileceğiz’

Dilan Kunt Ayan, “Kürt meselesinin siyasi olarak çözülmesinin, siyasetinin yürütülmesinin artık suç olmaktan çıkmasına dair bir yasadan bahsediyoruz. Eğer bu gerçekten de doğru temelde tartışılırsa artık diyeceğiz ki ‘Evet, bu meseleyi biz hukuken konuşabiliyoruz, siyaseten konuşabiliyoruz.’ O zaman yıllardır Kürt sorununun demokratik yollarla çözülmesinin önündeki engel yasaları da tartışmaya açalım. Nedir mesela bunlar? Elbette ki anadilde eğitimdir, yerel yönetimlerin demokratik durumlarıdır, Türk Ceza Kanunu’ndaki ve Terörle Mücadele Kanunu’ndaki birçok anlamda ‘terörize’ edilen yerlere dair, belli başlı düzenlemelerin yapılmasıdır” şeklinde konuştu.

‘MGK kararı sürecin uzamasına neden olmamalı’

Yasanın uygulanmasının geciktirilmemesi gerektiğini belirten Dilan Kunt Ayan, “Bu yasa Genel Kurul’dan geçtikten sonra hemen uygulanmayacak. Çünkü çerçeve yasada; ‘Milli Güvenlik Kurulu’nun onayından sonra yürürlüğe gireceği yönünde ifade var. Bu sürecin uzamaması gerektiğini her fırsatta ifade ediyoruz. Çünkü MGK’nin vereceği karar uzadıkça, daha önce yasanın gecikmesi sürecinde nasıl belli başlı enfeksiyonlar ortaya çıktıysa, aynı tehlike ve aynı risk burada da kendisini gösteriyor. Bu yasanın yapım süreci bile 19 aylık bir süreye tekabül etti. Fakat uygulaması da zamana yayılan bir süreç olursa, demokratik siyasetin alanının daralması durumu tekrardan söz konusu olacak” dedi.

‘AİHM ve AYM kararlarının uygulanması için beklenmemeli’

Dilan Kunt Ayan, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Anayasa Mahkemesi kararlarının uygulanması için çerçeve yasanın yürürlüğe girmesinin beklenmemesi gerektiğini hatırlatarak şunları söyledi: “Türkiye’de Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin vermiş olduğu birçok hak ihlali kararı var ve bunların birçoğu da Kürt siyasetçileri üzerinden verilen kararlar. Bu kararlar için bu kök yasanın yürürlüğe girmesine gerek yok. Kobani Kumpas Davası’nda Anayasa Mahkemesi’nin vermiş olduğu bir karar var. Bu kararın uygulanması için de bu yasanın devreye girmesine gerek yok. Bir an önce, derhal uygulanması gerekiyor ki bu yasanın tartışılması bile artık Türkiye’nin bu iklime girdiğinin bir göstergesi” ifadelerini kullandı.

‘Öcalan’ın rolü ve misyonunun sonucudur’

“Umut hakkı” bakımından da herhangi bir yasal düzenleme beklenilmeden adım atılması çağrısı yapan Dilan Kunt Ayan, “2014 verilen bir karar ve bu kararın da yürürlüğe girmesi için beklenecek hiçbir şey yok. Ama aynı zamanda sadece ve sadece ‘umut hakkı’nı’, AİHM’nin vermiş olduğu karardan da ziyade Sayın Öcalan’ın bu süreçteki rolü misyonu ortada. Yani biz bugün bu yasayı bu aşamada konuşabiliyorsak elbette ki bu Sayın Öcalan’ın bu konudaki rolü ve misyonunun sonucudur” dedi.

‘Büyük bir mücadele hattı başlayacak’

Dilan Kunt Ayan, “Bu yasada Kürt halkının kendi kimliğine dair, statüsüne dair, diline dair bir düzenleme yok. Ama bu bir kök yasa, bir başlangıç yasası. Ana sorun olarak görülen kısmın önce giderilmesi ve daha sonra ise Kürt halkının yıllardır mücadelesini yürüttüğü temel taleplerin artık yasalaşması için büyük bir mücadele hattı başlayacak” diye belirtti.

‘Büyük bir çoğunluğunun ‘evet’ demesiyle yasalaşmasını bekliyoruz’

Genel Kurul aşamasında DEM Parti olarak tüm milletvekilleri ve eş genel başkanlarıyla Meclis’te olacaklarını belirten Dilan Kunt Ayan, sözlerini şöyle sonlandırdı: “Umut ediyoruz ki tüm siyasi partilerin tam katılımıyla ve tam kabulü ile geçsin bu yasa. Belki bir başlangıç, bir giriş yasası olmasından kaynaklı önem atfediyoruz. Umut ediyoruz ki tüm siyasi partiler de orada hem barışa dair sözünü kuran ve bu tarihi süreçte büyük bir çoğunluğunun ‘evet’ demesiyle yasalaşmasını beklediğimizi ifade edebilirim.”

Sokakta güven duygusunu zedeleyen ne varsa, sanki birer birer karşımıza çıkıyor.
Devletin her sokağa hakim olmasını, vatandaşın kendisini güvende hissetmesini, çocuklarımızın uyuşturucudan ve çetelerden korunmasını elbette istiyoruz.

Ancak bugün Diyarbakır’da konuşulması gereken yeni ve son derece önemli bir başka mesele daha var:

Son günlerde özellikle iş çevrelerinde konuşulan ve dedikodunun ötesine geçtiği ifade edilen ciddi iddialar.
Elbette burada önemli bir parantez açmak gerekiyor. Anlatacaklarım kesinleşmiş bilgiler değil. Bunlar tarafımıza ulaşan ciddi duyumlar ve iddialardır. Dolayısıyla hiçbir banka çalışanını, hiçbir kurumu ve hiçbir kişiyi suçlu ilan etmiyoruz.

Ancak kamuoyunun konuştuğu böylesine ciddi bir iddia varsa, bunun araştırılması da kamu adına görev yapan kurumların sorumluluğundadır. İddia ne?

İddiaya göre Diyarbakır’da bazı banka çalışanları, kredi başvurusunda bulunan sanayici, küçük esnaf ve vatandaşların dosyalarını sonuçlandırmak yerine yaklaşık on gün süren bir sürece sokuyor. Ardından kredi başvurusunun olumsuz sonuçlandığı bildiriliyor.
Ve bundan sonra asıl dikkat çekici bölüm başlıyor.

İddiaya göre bazı başvuru sahipleri, Mardin’in Kızıltepe ilçesinde faaliyet gösterdiği ileri sürülen bir tefeci grubuna yönlendiriliyor. Burada yüksek faiz ve kısa vade karşılığında para verildiği, karşılığında ise taşınmaz, ev, otomobil veya imzalı senet gibi teminatların istendiği öne sürülüyor.

Daha da vahimi…
Bazı banka çalışanlarının hem kredi arayan kişilerden hem de kendilerine yönlendirildiği ileri sürülen kişilerden komisyon aldığı iddiası var. Eğer bu iddialar doğruysa, ortada yalnızca bankacılık sistemiyle ilgili bir sorun yoktur.

Ortada vatandaşın çaresizliğinin istismar edilmesi gibi son derece ağır bir tablo vardır. Bankadan çıkıp tefecinin kapısına gitmek Düşünün… Bir sanayici üretimini sürdürebilmek için kredi arıyor.
Bir esnaf borcunu çevirmek, çalışanının maaşını ödemek için finansmana ihtiyaç duyuyor.

Bir vatandaş hayatındaki zor bir dönemi atlatabilmek için bankanın kapısını çalıyor. Banka kapısından çıktığında ise kendisini çok daha ağır şartların beklediği başka bir kapının önünde buluyor.
Tefeci kapısı…
Yüksek faiz.
Kısa vade.
Ağır teminatlar.
Senetler.
Ve giderek büyüyen borç.

İlk anda sorun çözülmüş gibi görünüyor.
Ama ödeme zamanı geldiğinde, borç alan kişinin asıl kabusu başlıyor.
Bir ev…
Bir araba…
Bir işyeri…
Bir arsa…
Yıllarca alın teriyle kazanılmış bir mal varlığı, birkaç aylık ekonomik sıkışıklığın bedeli haline gelebiliyor. İşte bu nedenle bu iddialar, “Diyarbakır’da şöyle bir söylenti var” denilerek geçiştirilecek kadar basit değildir.

Sokaktaki tablo zaten yeterince ağır
Üstelik bütün bunları Diyarbakır’ın son dönemde yaşadığı diğer olaylardan bağımsız düşünmek de mümkün değil.
Sur ilçesinde 14 yaşındaki bir kolej öğrencisi kız çocuğuna zorla uyuşturucu verildiği iddiası…

Ardından kız çocuğunun iki ağabeyinin, aynı kişiler tarafından pusuya düşürülerek, silahla ağır yaralanmasıyla sonuçlanan silahlı olay…
Meslektaşımız Mürsel Acay’ın silahlı saldırıya uğraması…
Daha önce gazeteci Meyser Tuncay’a yönelik silahlı saldırı…
Bütün bunlar bize aynı şeyi söylüyor:
Diyarbakır’da suçun farklı alanları birbirine temas etmeye başlamışsa, mesele artık tek tek olayların ötesindedir. Uyuşturucu varsa, onu dağıtan bir yapı vardır.
Fuhuş varsa, bunun arkasında organizasyonlar olabilir. Çeteler varsa, onları besleyen ekonomik ve sosyal kanallar vardır.

Tefecilik varsa, ekonomik olarak sıkışmış insanları bu noktaya iten bir düzen vardır. Ve bütün bunlar birbirinden tamamen bağımsız olmayabilir. Bu iddialar araştırılmalı…Diyarbakır Valisi Sayın Murat Zorluoğlu…

Diyarbakır’da göreviniz süresince önemli işlere imza attığınızı, özellikle kentin geleceği açısından değer taşıyan birçok çalışmanın ve projenin içerisinde olduğunuzu biliyoruz. Bu nedenle size bir gazeteci olarak değil, aynı zamanda bu kentin bir insanı olarak sesleniyorum:
“Devlet her sokağa hakimdir” sözünüzün arkasında olduğunuzu biliyoruz.

Şimdi Diyarbakır halkı sizden bir başka konuda da aynı kararlılığı görmek istiyor.
Bankalardan kredi alamadığı için tefecilerin eline düşürüldüğü iddia edilen vatandaşların durumunun araştırılmasını…

Banka çalışanları ile tefeciler arasında herhangi bir bağlantı olup olmadığının ortaya çıkarılmasını… Varsa bu bağlantının kimlere kadar uzandığının belirlenmesini…Ve suç işleyen kim olursa olsun, hukuk çerçevesinde gerekenin yapılmasını bekliyoruz. Çünkü devlet yalnızca sokakta görünür olmamalıdır.
Devlet, vatandaşın çaresiz kaldığı anda da yanında olduğunu göstermelidir.
Bir vatandaş bankaya güvenerek girdiğinde, çıkışta tefecinin kapısını gösterecek bir sistemin parçası haline gelmemelidir.

Diyarbakır bunu hak etmiyor. Diyarbakır; tarihiyle, kültürüyle, insanıyla, üreticisiyle, esnafıyla, sanayicisiyle çok daha güzel bir geleceği hak ediyor.
Bu kentin çocuklarının uyuşturucu tacirlerinin hedefi olmasını istemiyoruz.
Gençlerin çetelerin ağına düşmesini istemiyoruz. Kadınların ve çocukların suçun mağduru olmasını istemiyoruz.
Gazetecilerin, iş insanlarının, esnafın kendisini tehdit altında hissetmesini istemiyoruz. Ve ekonomik olarak zor durumda kalan insanların, çözüm ararken tefecilerin ağına sürüklenmesini hiç istemiyoruz.

Diyarbakır’ın sokakları da, ekonomisi de, geleceği de güvenli olmak zorunda.
Bugün duyduğumuz iddiaların doğru olup olmadığını bilmiyoruz. Ama tam da bu nedenle araştırılmasını istiyoruz.
Çünkü bazen bir iddianın en tehlikeli tarafı doğru olması değil, doğru olup olmadığının hiç araştırılmamasıdır.

Sayın Valim;

Sokağına kadar hakim olan devletin, vatandaşın banka kapısından çıktıktan sonra hangi kapıya yönlendirildiğini de görmesini bekliyoruz. Uyuşturucuya, fuhuşa, çetelere, mafyaya ve şimdi de gündeme gelen tefecilik iddialarına karşı Diyarbakır’ın yanında olacağınıza inanıyoruz. Bu kentin insanı sizden yalnızca güvenlik değil, güven istiyor.

Ve biz de bütün bu tehlikelerin Diyarbakır’ın geleceğini karartmasına izin verilmeyeceğine inanıyoruz.

Diyarbakır’ın Yenişehir ilçesinde kentin önemli ulaşım güzergâhlarından biri olan Seyrantepe Köprülü Kavşağı ile Dicle Üniversitesi yolu, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yapılan yol genişletme çalışmaları nedeniyle trafik adeta kilitlendi.

Seyrantepe’de trafik çilesi: Yol tek şeride düştü, ulaşım kilitlendihttps://t.co/8ismf9Fuu8 pic.twitter.com/INLydRQoQ8

— Güneydoğu Ekspres (@ekspreshaber_) August 10, 2026

YOL TEK ŞERİDE DÜŞTÜ

Birkaç gündür devam eden çalışmalar kapsamında yolun tek şeride düşmesi, özellikle yoğun saatlerde trafik akışını ciddi şekilde yavaşlattı. Gün içerisinde yoğun olarak kullanılan güzergâhta araçların ilerlemekte güçlük çekmesi, uzun araç kuyruklarının oluşmasına neden oldu.

ÜNİVERSİTE HASTANESİ YOL GÜZERGAHINDA YER ALIYOR

Kent trafiğinin rahatlatılması amacıyla yapılan yol genişletme çalışmasının tamamlanmasının ardından güzergâhtaki ulaşımın daha akıcı hale gelmesi hedefleniyor. Ancak çalışmalar devam ederken tek şeride düşürülen yol, bölgedeki sürücüler için ciddi bir trafik sorununa dönüşürken, özellikle üniversite hastanesi yolunun yoğun olması tehlike yaratıyor.

Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Serra Bucak’ın kayınbabası Seyid Musa Dede (Musa Küçük) yaşamını yitirdi.

Bucak, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda kayınbabası Seyid Musa Dede’nin Hakk’a yürüdüğünü duyurdu.

Bucak paylaşımında, “Seyid Musa Dedem neylesin? Kim ne bilirse gelsin bildiğini söylesin. Gerçek bileni nerede bulasın. Bilen demez, diyen bilmez; bu nasıl seyran? Eyvallah” ifadelerine yer verdi.

Seyid Musa Dede’nin cenazesinin 11 Ağustos 2026 Salı günü Seyitli-Elmalık Cemevi’nden uğurlanacağı belirtildi.

Genel Kurul Başladı

Genel Kurul’a MHP Meclis Başkanlık Divanı Üyesi Celal Adan başkanlık ediyor.
Oturum öncesinde AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, CHP Grup Başkanı Faik Öztrak ve Yeni Yol Partisi Grup Başkanvekili Selçuk Özdağ, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin yanına giderek tokalaştı.
İYİ Parti sıralarına Türk bayrağı koydu
İYİ Parti milletvekilleri ise Genel Kurul oturumuna Türk bayraklı atkılarla katıldı. Milletvekilleri ayrıca sıralarına Türk bayrakları koydu.

Bahçeli Genel Kurul’u izliyor

Genel Kurul’daki görüşmeleriDevlet Bahçeli de izliyor.
Bahçeli, 1 Ekim 2024’te Meclis’in açılış oturumunda DEM Partili milletvekilleriyle tokalaşmış, 22 Ekim 2024’te yaptığı çağrıyla sürecin siyasi gündeme taşınmasında önemli rol oynamıştı. Bahçeli, hazırlanan kanun teklifine ilk imza atan isimler arasında yer alıyor.

Gülistan Kılıç Koçyiğit: Gelin bu tarihi sorumluluğu birlikte taşıyalım

DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, Genel Kurul’da yaptığı konuşmada şunları söyledi:
“Evet, bugün Türkiye’nin ortak geleceğini birlikte kurabileceğimiz tarihsel bir gündeyiz. Önemli bir gün bugün ve hepimiz de bu önemli günün hem tanıkları hem de yapıcılarıyız. Sadece anı kurtarmak için değil tarihi kazanmak için buradayız. Uzun yıllardır ağır bedel ödeyen Türkiye halklarının önünde bugün önemli bir imkan var. Sorunlarımızı demokratik siyaset, hukuk, müzakere, ortak akıl zemininde çözmek, barışı kalıcılaştırmak ve demokratik toplumu birlikte inşa etmek.”
Koçyiğit, yasa teklifini Cumhuriyet’in ikinci yüzyılında demokratik yeniden kuruluşun önemli bir başlangıcı olarak gördüklerini belirterek şöyle devam etti:
“Önümüzdeki yasa teklifini Cumhuriyet’in ikinci yüzyılında demokratik yeniden kuruluşun önemli bir başlangıcı olarak görüyoruz. Elbette teklifin eksiklikleri var. Bunu hem komisyonda hem burada hem de kamuoyunda ifade ettik. Fakat bundan sonrası da bu eksiklikleri gidermek gibi bir sorumluluğumuz da var. Bugün bizim önümüzde en büyük önümüzdeki en büyük sorumluluk aslında bugün yapılan, atılan bu adımı büyütmek, bu başlangıcı büyütmek.”

Koçyiğit, barışın yalnızca yasayla sağlanamayacağını vurgulayarak demokratik siyasetin alanının genişletilmesi ve hukukun üstünlüğünün güçlendirilmesi çağrısında bulundu.

“Çünkü barış yalnızca bir yasayla gelmez gelmeyecek. Barış hukukta, siyasette ve toplumsal yaşamın bütün alanlarında atılacak demokratik adımlarla ancak kalıcı hale gelebilir. Bunun için demokratik siyasetin alanını genişletmek, hukukun üstünlüğünü güçlendirmek, AYM’e ve AHİM kararlarını uygulamak, ifade ve örgütlenme özgürlüğünü sağlamak.”

Koçyiğit, ana dilin kamusal yaşamda ve eğitimde özgürce kullanılmasının önündeki engellerin kaldırılması, seçilmişlerin ve halk iradesinin güvence altına alınması gerektiğini söyledi.

“Ana dil’in kamsal yaşamda ve eğitimde özgürce kullanılmasının önündeki engelleri kaldırmak seçilmişlerin ve halk iradesinin güvence altına alındığı bir demokratik düzeni hep beraber geliştirmek zorundayız. Biz Den Parti olarak bu sürece tarihsel ve stratejik bir perspektifle yaklaşıyoruz. Kürt sorunun demokratik ve barışçılk çözümünü Türkiye’nin demokratikleşme mücadelesinden asla ayrı görmüyoruz.”
Koçyiğit, konuşmasının sonunda tüm siyasi partilere ve milletvekillerine çağrıda bulundu:
“Bu nedenle bütün siyasi partilere ve bütün milletvekili arkadaşlarımıza çağrımızdır. Gelin bu tarihi sürece hep birlikte katkı sunalım. Farklılıklarımızı koruyarak ortaklaşabileceğimiz alanları büyütelim. Eleştirilerimizi süreci güçlendiren önerilere dönüştürelim. Barış’ın toplumsal iradesini meclisin ortak iradesiyle buluşturalım.”

Koçyiğit, “Barışın kazananı 86 milyonuyla bir bütün Türkiye olacaktır. Gelin bu tarihi birlikteliği hep beraber katkı sulalım. Gelin bu tarihi sorumluluğu birlikte taşıyalım” dedi.

YENİ Parti: Tutumumuzu Özel açıklayacak

YENİ Parti Grup Başkanvekili Murat Emir de Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun da yapılan çalışmalara değinerek, “Biz silahların susması adına, terörün kalıcı olarak bitmesi adına atılabilecek her adımı, gelebilecek her öneriyi benimsiyoruz, ciddiye alıyoruz, önemsiyoruz. Bu kanun teklifiyle ilgili ilgili olarak biz bugüne kadar kimi eleştirilerimizi, önerilerimizi komisyonda gündeme getirdik. Üzülerek söylemeliyim ki bu teklifin geliş biçimi, getiriliş biçimi, imzalanış biçimi, komisyonda en haklı eleştirilerimize karşı dahi noktasına, virgülüne dahi dokundurulmayışı, ortak aklın çalıştırılmayışı önemli eksiklikler olmuştur” ifadelerini kullandı.

Emir, YENİ Parti’nin “çerçeve yasa” teklifine ilişkin tutumunu Genel Başkan Özgür Özel tarafından ayrıntılı bir şekilde açıklanacağını bildirdi.

CHP: ‘Destek vereceğiz’

CHP adına söz alan CHP Grup Başkanvekili Rahmi Aşkın Türeli de “Meseleyi bir devlet politikası olarak değerlendirdiklerini” anlattı. Türeli, Çerçeve Yasa’ya, “Terörün kalıcı olarak sona ermesi ve demokratik siyasetin güçlenmesi düşüncesiyle” destek vereceklerini kaydetti.
Yeni Yol Grubu’den ‘demokratik siyaset’ vurgusu
Yeni Yol Grubu TBMM Grup Başkanvekili Bülent Kaya ise konuşmasında, “Bu sürecin başarıya ulaşmasını ama önümüzde çok uzun ve meşakkatli bir yol olduğunu, bu meşakkatli yolun siyasal kamplaşma ve kutuplaşmalarla değil tam tersine demokratik bir siyaseti inşa etmekle aşılabileceğine inanıyorum” ifadesini kullandı.

İYİ Parti’nin önerisi reddedildi

İYİ Parti’nin Çerçeve Yasa teklifinin Genel Kurul gündemine alınmaması ve Adalet Komisyonu raporunun iade edilmesi yönündeki grup önerisi kabul edilmedi. Bugün Genel Kurul’da grup önerisi veren tek parti İYİ Parti oldu.

Bir yıllık komisyon çalışmasının ardından Genel Kurul’da

“Çerçeve Yasa” teklifi, yaklaşık bir yıl boyunca çalışmalarını sürdüren ve 140’a yakın kişinin dinlendiği Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun raporunun ardından hazırlandı. Teklif, 592 milletvekilinden 360’ının imzasıyla 5 Ağustos’ta TBMM Başkanlığı’na sunuldu. 8 Ağustos’ta Adalet Komisyonu’nda görüşülen teklif, yaklaşık 18 saat süren görüşmelerin ardından kabul edildi. Komisyon görüşmelerinde AK Parti, MHP, DEM Parti ve Yeni Parti teklife destek verdi.

Genel Kurul’da kimler söz alacak?

MHP Meclis Başkanvekili Celal Adan’ın başkanlık ettiği Genel Kurul görüşmelerinde, Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan ve İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu’nun teklif üzerine söz alması bekleniyor.
Yeni Parti Genel Kurulu görüşmeleri öncesinde kapalı grup toplantısı gerçekleştirirken, Özgür Özel’in partinin oylamadaki tutumunu Genel Kurul’da açıklaması bekleniyor.

Teklif 12 maddeden oluşuyor

Adalet Komisyonu’nda kabul edilen Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, yürürlük maddeleriyle birlikte 12 maddeden oluşuyor.

Teklifte, kanunun uygulanmaya başlaması için Milli Güvenlik Kurulu (MGK) kararının Resmi Gazete’de yayımlanması şartı getiriliyor.
Buna göre, PKK/KCK ve bağlantılı oluşumların “fiili varlığına son verdiğinin” ve kontrolündeki silah ve mühimmatın teslim edildiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bu tespitin MGK kararıyla teyit edilmesi gerekiyor.
Teklifte bazı soruşturma ve kovuşturmaların belirli sürelerle ertelenmesine ilişkin düzenlemeler de bulunuyor.
Kanun kapsamındaki faaliyetlerin uygulanmasını takip etmek ve değerlendirmek üzere Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında bir kurul oluşturulması, TBMM Başkanlığı tarafından da bir İzleme Komisyonu kurulması öngörülüyor

Meclis tatile girecek

TBMM Genel Kurulu’nun 16 Haziran’daki birleşiminde, Meclis’in 1 Temmuz 2026’da tatile girmesi gerekirken çalışmalarına devam etmesine karar verilmişti.

“Çerçeve yasa”nın Meclis tatile girmeden çıkarılması amacıyla Genel Kurul’un çalışma takvimi uzatılmıştı.

Teklifin görüşmelerinin tamamlanarak yasalaşmasının ardından TBMM’nin yaz tatiline girmesi bekleniyor. İçtüzük gereği Meclis, yeni yasama yılının başlayacağı 1 Ekim 2026’ya kadar çalışmalarına ara verecek.

Diyarbakır’ın Kayapınar İlçesi’ne bağlı Huzurevleri Mahallesi’ndeki Sanayi Parkı’nda bulunan 4 tandır evi, bakımsızlık, uyuşturucu kullanımı ve tahribat nedeniyle kullanılamaz hale geldi.

Diyarbakır’da tandır evleri harabeye döndühttps://t.co/ef7ODxRisc pic.twitter.com/rHViBUpBxv

— Güneydoğu Ekspres (@ekspreshaber_) August 10, 2026

Yaklaşık 3 yıl önce yapılan tandır evlerinin duvar ve ocak bölümlerinde hasarlar oluşurken, içerisi çöpler ve molozlarla doldu. Gazetemiz Güneydoğu Ekspres’e konuşan mahalle sakinleri, alanın geceleri kötü amaçlarla kullanıldığını belirterek tandır evlerinin yeniden yapılmasını talep etti.

“TANDIR EVLERİNDE UYUŞTURUCU KULLANIYORLAR”

Mensure Okçu, tandır evlerinin 3 yıl önce kayyım belediyeleri tarafından yapıldığını belirterek, “Tandır evlerinin şu anki halleri içler acısı. Buralarda uyuşturucu kullanılıyor, tuvalet ihtiyacı gideriliyor. Alan, artık kuruluş amacının dışına çıkmış durumda. Gece gelip sabaha kadar burayı işgal ediyorlar” dedi.

“KADINLAR FIRINDAN EKMEK ALMAK YERİNE BURADA KENDİSİ YAPIYORDU”

Dört tandır evinin her birinin bir mahalleye ait olduğunu ifade eden Okçu,

“Yoksul ailelerin kadınları, fırından ekmek almak yerine buraya gelerek kendi ekmeklerini yapıyordu. Ancak artık bu imkân da ortadan kalktı. Mevcut belediye ise tandır evlerinden birine kapı takarak her haneye bir anahtar verdi. Fakat bu mahalle için tek bir tandır evi yetersiz kalıyor” diye konuştu.

“GEÇİMİMİ TANDIR EKMEĞİNDEN KARŞILIYORDUM”

Besra Eres, ise tandır evinin kendisi için geçim kaynağı olduğunu söyleyerek, şöyle dedi:

“Ben geçimimi tandır evinde ekmek yaparak sağlıyorum. Tandır evlerinin bu şekilde kullanılamaz halde olması bizi mağdur ediyor. Bir an önce tandır evlerinin yapılmasını ve yeniden kullanıma açılmasını istiyoruz.”

“ÇOCUKLARIMIZIN GÜVENLİĞİ İÇİN ALAN YENİDEN DÜZENLENSİN”

Tandır evlerinin kullanım amacının dışına çıkıldığını kaydeden Mühbet Sibal, parkta oynayan çocukların güvenliğine dikkat çekerek, “Kokudan tandır evlerinin yanında duramıyoruz. Parkta oynayan çocuklarımız var. Çocuklarımızın güvenliği için de bu alanın yeniden düzenlenmesini istiyoruz” ifadelerini kullandı.

Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) Meclisi, Türkiye’nin yaklaşık yarım asırlık çatışmalı süreci geride bırakması ve kalıcı toplumsal barışın tesis edilmesi amacıyla TBMM gündeminde bulunan Çerçeve Yasa için siyasi parti liderlerine mektup gönderdi. DTSO Meclisi, yasanın Meclis’te güçlü ve geniş tabanlı bir uzlaşıyla ele alınmasını ve siyasi parti gruplarının yasaya destek yönünde karar almasını istedi.

Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası Meclisi tarafından Cumhurbaşkanı ve Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, DEM Parti Eşbaşkanları Tuncer Bakırhan ve Tülay Hatimoğulları, CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu, DBP Eşbaşkanları Çiğdem Kılıçgün Uçar ve Keskin Bayındır, Demokrat Parti Genel Başkanı Gültekin Uysal, Demokratik Sol Parti Genel Başkanı Önder Aksakal, Emek Partisi Genel Başkanı Seyit Aslan, HÜDA PAR Genel Başkanı Zekeriya Yapıcıoğlu, Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan, DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Türkiye İşçi Partisi Genel Başkanı Erkan Baş, Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan ve Yeni Yol Partisi Genel Başkanı İzzettin Küçük’e gönderilen mektuplarda, Çerçeve Yasa’ya ilişkin güçlü siyasi irade çağrısı yapıldı.

“TOPLUMSAL DESTEK İÇİN GÜÇLÜ MECLİS ONAYI ŞART”

DTSO Meclisi, mektubunda Türkiye’nin tarihi bir süreçten geçtiğine dikkat çekerek, “Türkiye olarak yaklaşık yarım asra yaklaşan çatışmalı süreci geride bırakma ve kalıcı toplumsal barışın zeminini oluşturma açısından tarihi bir dönemden geçiyoruz” ifadelerine yer verdi.

TBMM’nin gündeminde bulunan Çerçeve Yasanın toplumsal barış, demokratik uzlaşı, ekonomik kalkınma ve ortak geleceğin inşası açısından önemli bir fırsat olduğu belirtilen açıklamada,

“Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası olarak, iş dünyası açısından geliştirilmesi gereken yönleri bulunmakla birlikte, Çerçeve Yasa’yı Türkiye’nin bu tarihi süreçte atması gereken önemli adımlardan biri olarak değerlendiriyoruz” denildi.

DTSO Meclisi, siyasi parti liderlerine yönelik çağrısında, “Sayın Genel Başkan olarak taşıdığınız siyasi sorumluluk ve liderlik misyonu çerçevesinde, yasanın Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde güçlü, kapsayıcı ve ortak bir iradeyle ele alınmasını ve desteklenmesini son derece önemli buluyoruz” ifadelerini kullandı.

Yaklaşık yarım asırdır devam eden çatışmalı sürecin ağır insani, sosyal ve ekonomik maliyetlere yol açtığına dikkat çekilen açıklamada, “Binlerce insanımızı kaybettik; başta bölgemiz olmak üzere ülkenin önemli bir bölümü ekonomik ve sosyal açıdan büyük tahribatlar yaşadı” denildi.

DTSO Meclisi, sürecin ekonomik sonuçlarına ilişkin değerlendirmesinde ise, “Sermaye ve insan kaynağı kaybı, yatırım eksikliği, gençlerin göçü ve bölgeler arasındaki gelişmişlik farklarının derinleşmesi, bu sürecin ekonomik sonuçları arasında yer aldı” ifadelerine yer verdi.

“BARIŞ, ÜRETİM VE KALKINMANIN DA ÖNÜNÜ AÇACAKTIR”

Türkiye’nin önünde yeni bir fırsat bulunduğuna dikkat çeken DTSO Meclisi, “Bugün ise Türkiye’nin bu dönemi geride bırakması, toplumsal huzuru güçlendirmesi ve enerjisini çatışmalar yerine üretime, yatırıma ve kalkınmaya yöneltmesi açısından önemli bir fırsat bulunmaktadır” değerlendirmesinde bulundu.

Toplumun beklentisine de dikkat çekilen açıklamada, “Toplumun kahir ekseriyetinin ortak beklentisi; yeni acıların ve kayıpların yaşanmadığı, çocuklarımızın ve gençlerimizin geleceğe güvenle baktığı, insanların huzur ve refah içerisinde yaşadığı bir Türkiye’dir” denildi.

Barışın yalnızca çatışmaların sona ermesi anlamına gelmediği vurgulanan açıklamada, DTSO Meclisi şu değerlendirmeyi yaptı:

“Barış yalnızca silahların susması değildir. Barış; güven ortamının güçlenmesi, gençlerin geleceğe umutla bakabilmesi, üreticinin ve girişimcinin önünü görebilmesi, yatırımların artması, istihdamın güçlenmesi ve ekonomik refahın toplumun bütün kesimlerine yayılmasıdır.”

Kalıcı toplumsal barışın ekonomik boyutuna da dikkat çekilen açıklamada, “Kalıcı toplumsal barışın, özellikle uzun yıllardır çatışmaların gölgesinde kalan bölgelerimizin üretim, yatırım, turizm, tarım, sanayi ve dış ticaret potansiyelinin harekete geçirilmesi bakımından da büyük önem taşıdığına inanıyoruz” ifadeleri kullanıldı.

DTSO Meclisi, siyasi farklılıkların sürecin önüne geçmemesi gerektiğini belirterek, “Siyasi görüşlerimiz, önceliklerimiz ve çözüm önerilerimiz farklı olabilir. Ancak ölümlerin sona ermesi, toplumsal huzurun güçlenmesi, ekonomik refahın artırılması ve Türkiye’nin enerjisinin ortak kalkınmaya yönelmesi konusunda ortak bir zeminin bulunduğuna inanıyoruz” dedi.

“SİYASİ PARTİLER GÜÇLÜ İRADE ORTAYA KOYMALI”

TBMM’de oluşacak geniş tabanlı bir uzlaşının toplumsal güven açısından önemine dikkat çeken DTSO Meclisi,

“Meclis’te oluşacak güçlü ve geniş tabanlı bir uzlaşının, yalnızca siyasi açıdan değil, toplumun sürece duyduğu güven açısından da büyük önem taşıdığı kanaatindeyiz” ifadelerini kullandı.
Siyasi parti liderleri ve Meclis gruplarının ortaya koyacağı ortak iradenin sürecin geleceği açısından önemli bir mesaj olacağı belirtilen açıklamada, şöyle denildi:

“Siyasi parti liderlerinin ve Meclis gruplarının ortaya koyacağı ortak irade ve alınacak grup kararlarının, sürecin toplumsal karşılığını ve kalıcılığını güçlendirecek önemli bir mesaj olacağına inanıyoruz. Bu çerçevede, Çerçeve Yasa’nın Meclis’te görüşülmesi ve oylanması sürecine güçlü ve etkin bir katılım sağlanması, siyasi parti grubunuzun bu yönde bir grup kararı alması ve yasaya güçlü destek verilmesi konusunda göstereceğiniz siyasi iradeyi önemle bekliyoruz.”

Verilecek desteğin tarihi bir anlam taşıyacağı belirtilen açıklamada, “Bu desteğin yalnızca bir yasal düzenlemeye ilişkin siyasi tercih olarak değil, Türkiye’nin yaklaşık yarım asırlık çatışmalı dönemi geride bırakma ve ortak bir gelecek inşa etme iradesinin güçlü bir ifadesi olacağına inanıyoruz” ifadelerine yer verildi.

DTSO Meclisi, siyasi parti liderlerine yönelik çağrısını, “Bu tarihi süreçte ortaya koyacağınız liderliğin ve katkının, yalnızca bugünün değil, gelecek nesillerin Türkiye’si açısından da önemli bir değer taşıyacağına inanıyor; göstereceğiniz duyarlılık ve destek için şimdiden teşekkür ediyoruz” sözleriyle tamamladı.

Vedat Aydın Parkı’nda gerçekleştirilen anma etkinliğine DEM Parti Bismil İlçe Örgütü yöneticileri, Bismil Belediyesi Eşbaşkanları Mizgin Ekin ve Güven Tanrıkulu, eşbaşkan yardımcıları, belediye meclis üyeleri ve yüzlerce yurttaş katıldı.

Etkinlik, demokrasi mücadelesinde yaşamını yitirenler anısına yapılan bir dakikalık saygı duruşuyla başladı. Saygı duruşunun ardından Aram Tîgran’ın yaşamını ve sanat mücadelesini konu alan sinevizyon gösterimi gerçekleştirildi.

“KÜRTÇE, KİMLİĞİMİZDİR”

Anmada konuşan Bismil Belediyesi Eşbaşkanı Güven Tanrıkulu, Aram Tîgran’ın hayallerinin barış ve demokratik toplum süreciyle birlikte gerçekleşmesini temenni ettiklerini belirtti.

Tanrıkulu, “Bugün Aram Tigran’ın ölüm yıldönümünün 17. yılıdır. Onun hayalleri umarım devam eden Barış ve Demokratik Toplum Süreci ile birlikte gerçekleşecektir. Aram Tigran’ın hayallerinin gerçekleşmesi için halkımız çocuklarıyla Kürtçe konuşsunlar. Kürtçe kimliğimizdir” dedi.

ARAM TÎGRAN’IN ESERLERİ SESLENDİRİLDİ

Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü bünyesinde eğitim gören öğrencilerin de sahne aldığı etkinlikte, Aram Tîgran’ın çok sayıda eseri seslendirildi.

Anmada, Aram Tîgran’ın barış ve silahsız bir dünya özlemini anlatan, “Heke ez carekê din werim dinyayê ez ê hemû tanq, tifink û çekan bihelînim û ji wan saz, cumbûş û zirne çêkim” ifadelerinin yer aldığı pankart açıldı.
Aram Tîgran’ın yaşamı, müziği ve kültürel mirasının anıldığı etkinlik, yurttaşların katılımıyla çekilen halaylar ve sanatçının eserlerinin seslendirilmesiyle sona erdi.

Diyarbakır’ın tarihi Sur ilçesinde dar sokakların neden bu şekilde tasarlandığına dikkat çeken DİTAV Diyarbakır Şube Başkanı, gazeteci, araştırmacı ve yazar Şeyhmus Diken, Sur’un sokak dokusunun Roma döneminden günümüze uzanan iklimsel, mimari ve kültürel bir anlayışın ürünü olduğunu söyledi. Diken, “Sokakları genişletelim, araçlar rahat girsin” yaklaşımının kentin binlerce yıllık mimari hafızasına zarar verebileceği uyarısında bulundu.

Diyarbakır’ın tarihi Sur ilçesi, yalnızca surları, camileri, kiliseleri, hanları, hamamları ve geleneksel evleriyle değil, sokak dokusuyla da binlerce yıllık bir kent hafızasını günümüze taşıyor.
Diyarbakır Kültürünü Tanıtma Vakfı (DİTAV) Diyarbakır Şube Başkanı, gazeteci, araştırmacı ve yazar Şeyhmus Diken, Sur içindeki sokakların neden dar olduğunu ve bu mimari anlayışın hangi ihtiyaçlardan doğduğunu anlattı.

ROMA’DAN GÜNÜMÜZE UZANAN KENT PLANI

Diken’e göre Sur içindeki kent dokusunun geçmişi yaklaşık 2 bin yıl öncesine, Roma ve Bizans dönemlerine kadar uzanıyor. Roma İmparatorluğunun güçlü dönemlerinde önemli bir kent olan Diyarbakır, çevresini kuşatan yaklaşık 5,5 kilometrelik surlarıyla aynı zamanda planlı bir kent yapısına sahipti.

Diken, eski Roma kentlerinde görülen anlayışın Sur içinde de izlerinin bulunduğunu belirterek, kentin iki ana arter tarafından adeta haç biçiminde bölündüğünü ifade etti. Bu ana arterlerin çevresinde mahalleler, sokaklar ve yapılar şekillenirken, farklı dönemlerde kentin inanç ve sosyal yaşamındaki değişimler de mimariye yansıdı.

KİLİSELER, SİNAGOGLAR, CAMİLER VE MEDRESELER AYNI HAFIZADA

Diken’in anlatımına göre kentin Hristiyanlık ve Musevilik dönemlerinden kalan ibadet mekânlarının yanı sıra, İslamiyet’in bölgede yayılmasıyla birlikte mescitler, camiler ve medreseler de Sur içindeki yerini aldı. Böylece farklı inançların, kültürlerin ve medeniyetlerin izleri aynı surların içerisinde üst üste biriken bir kent hafızasına dönüştü.
Diken, bu nedenle Sur’un yalnızca taş ve yapılardan oluşan bir bölge olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor.

DAR SOKAKLARIN ARDINDA İKLİM HESABI VAR

Günümüzde zaman zaman “Araç neden giremiyor?”, “Ambulans ve itfaiye nasıl ulaşacak?” ya da “Sokaklar neden genişletilmiyor?” sorularıyla gündeme gelen bu sokakların, aslında dönemin yaşam koşullarına ve iklimine göre planlandığını belirten Diken, geçmişin mimari anlayışının bugünün ulaşım ihtiyaçlarıyla değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.

Diken, Diyarbakır’ın yılın büyük bölümünde güneş alan bir coğrafya olduğuna dikkat çekerek, sokakların güneşin geliş açısına göre tasarlandığını ifade etti.

GÜNEŞTEN KORUNMAK İÇİN SOKAKLAR DARALTILDI

Diken, dar sokakların temel işlevlerinden birinin güneşin doğrudan etkisini azaltmak olduğunu belirterek, bunu günlük yaşam üzerinden şöyle açıklıyor:
Sabah saatlerinde doğudan gelen güneş nedeniyle doğu duvarlarının dibinden yürüyen bir kişinin güneşten daha az etkilenmesi, öğleden sonra ise güneş batıya yöneldiğinde batı duvarlarının dibinden yürüyerek gölgede kalabilmesi, sokakların tasarımındaki iklimsel aklın göstergelerinden biri. Yani dar sokaklar yalnızca estetik ya da savunma amacıyla değil, insanın günlük yaşamını iklim koşullarına göre daha konforlu hale getirmek için de tasarlanmıştı.

EVLERİN ODALARI BİLE GÜNEŞE GÖRE KONUMLMANDIRILDI

Bu mimari anlayış yalnızca sokaklarla sınırlı kalmadı. Geleneksel Sur evlerinde odaların konumlandırılması da güneşin hareketine göre şekillendi.
Güneye bakan odaların kış aylarında güneşi daha fazla alması nedeniyle kışlık olarak kullanılabildiğini anlatan Diken, kuzeye bakan odaların ise yazın daha serin tutulabildiğini belirtiyor.

Böylece evlerin planlamasında doğal ısıtma ve serinletme yöntemlerinden yararlanılıyordu.

Bugünün teknolojileriyle yapılan klima ve ısıtma sistemlerinin yerine, yüzyıllar önce güneşin hareketi, gölge, yön ve yapıların konumu kullanılarak doğal bir iklimlendirme sistemi oluşturuluyordu.

“SOKAKLARI GENİŞLETMEK MİRASA MÜDAHALE ANLAMINA GELİR”

Şeyhmus Diken, günümüzde Sur’un dar sokaklarının araç ulaşımı açısından sorun oluşturduğu gerekçesiyle sokakların ve yapıların yıkılarak genişletilmesi düşüncesinin tarihi dokuyu tehdit edebileceğine dikkat çekti.

Diken’e göre geçmişin mimari anlayışını bugünün araç teknolojisi üzerinden değerlendirmek, binlerce yıllık kent hafızasını göz ardı etmek anlamına geliyor.

“Bu sokaklar neden dar, araç neden giremiyor?” sorusundan hareketle yapıların yıkılması yerine, tarihi dokunun kendi karakteri içerisinde korunması gerektiğini vurgulayan Diken, ulaşım ve acil müdahale sorunlarına da bu tarihi dokuya zarar vermeden çözümler üretilmesi gerektiğini savunuyor.

“GEÇMİŞİN MİMARİSİNİ ARAÇLARA GÖRE DEĞİŞTİREMEYİZ”

Diken’in dikkat çektiği temel nokta ise şu:

Sur’un sokakları, evleri ve mahalleleri bugünkü araçların ihtiyaçlarına göre tasarlanmadı. Onları bugün araçların rahat hareket edebilmesi için değiştirmek yerine, mevcut tarihi dokuyla uyumlu çözümler geliştirmek gerekiyor.

Çünkü Sur’un dar sokakları yalnızca bir ulaşım problemi değil; Roma, Bizans ve İslam medeniyetlerinden süzülerek bugüne ulaşan yaklaşık 2 bin yıllık bir mimari anlayışın parçası.

SUR’U DEĞİŞTİRMEK DEĞİL, SUR’U ANLAMAK GEREKİYOR

Diyarbakır’ın tarihi Sur ilçesi, farklı dönemlerin, inançların ve medeniyetlerin birbirine eklemlendiği eşsiz bir kent dokusunu barındırıyor.
Surların çevrelediği 5,5 kilometrelik alan içerisinde şekillenen sokaklar, avlulu evler, ibadet mekânları, medreseler ve mahalleler; yalnızca geçmişten kalan yapılar değil, aynı zamanda dönemin insanının iklimi, güneşi, gölgeyi ve yaşamı nasıl tasarladığını gösteren birer belge niteliğinde.

Şeyhmus Diken’in anlatımı da Sur’un dar sokaklarının “plansızlığın” değil, tam tersine binyıllar öncesinden gelen güçlü bir kent planlama ve iklim bilgeliğinin sonucu olduğunu ortaya koyuyor.

Bu nedenle Sur’un geleceğine ilişkin tartışmalarda mesele yalnızca araçların girip çıkabilmesi olmaması gerektiğini savunan Diken, 2 bin yıllık bir kentin ruhunu ve mimari hafızasını koruyarak nasıl yaşatılacağı konusuna çözüm bulunması gerektiğini sözlerine ekledi.

Hazro'nun atları şampiyonluğa koşuyorhttps://t.co/yIgQNykoYc pic.twitter.com/5OGXB4DpJB

— Güneydoğu Ekspres (@ekspreshaber_) July 13, 2026

Diyarbakır'daki birçok canlı için 'cennet' olan gölhttps://t.co/HHYKhrxTTz pic.twitter.com/kTBJOCm4op

— Güneydoğu Ekspres (@ekspreshaber_) July 3, 2026