ÖZEL HABER-Ceren AKYIL
Son yıllarda yapay zekâ uygulamaları, özellikle gençler başta olmak üzere birçok kişinin geleceğe dair merakını görsel içeriklere dönüştürüyor. Yaşlılık hâlinden henüz doğmamış çocukların fotoğraflarına, hatta doğum anına ilişkin kurgusal videolara kadar uzanan bu talep, kimi zaman masum bir merak olarak görülse de uzmanlara göre derin psikolojik dinamikler barındırıyor. Gazetemiz Güneydoğu Ekspres’e konuşan Uzman Psikolog Özlem Odabaşı, yapay zekâ aracılığıyla geleceğe dair görseller üretme eğiliminin kontrol ihtiyacı, belirsizlikten kaçış ve anlam arayışı gibi birçok ruhsal süreçle ilişkili olabileceğine dikkat çekti.
YAPAY ZEKAYLA BEKLENTİYE GİRİLİYOR
Odabaşı, belirli düzeydeki merakın iyi olduğunu ve dinç tuttuğunu belirterek, “Ancak birçok kişi yapay zekânın gönderdiği fotoğraf ve videolar ile beklentiye giriyor, hayatlarını buna göre planlayıp şekillendiriyor. İşte burada psikolojik dinamikler devreye girmiş oluyor. Bunun psikolojik sebebi elbette kişiden kişiye göre değişecektir. Ancak yapay zekâya gelecekle ilişkili bir şekilde yönelimin psikolojik dinamiğine baktığımızda, geleceğe yönelik fanteziler kurma, belirsizliğe tahammül edememe, netlik arayışı, güvence arama, anne baba olma veya korku ve kaygısı, yalnızlık hissi, hayatın anlam arayışı, boşluk hissi görülebilir” dedi.
“BELİRSİZLİKTEN KAÇMAK İÇİN YAPAY ZEKAYA YÖNELİYOR”
Yapay zekaya gelecek istemi ile ilgili gönderilen fotoğrafların kontrol yanılsamasının da etkisi olduğunu ifade eden Odabaşı, şöyle devam etti:
“Kişi gerçek yaşamında iş, sağlık, zaman, ilişki gibi şeylerde kontrol edemediği durumlara sahipse bir kontrol ihtiyacı hisseder. Yapay zekâda bu ihtiyacı beslemesine destek olur. Gelecekteki çocuğunun bile nasıl görüneceğini bilmek, doğum yapınca veya yaşlanınca nasıl görüneceğini bilmek kişiye kontrolü hissettirir. Düzeltemediğim kontrol edemediğim alanlar vardı ama kontrolümde olan şeylerde var diye düşünür. Değişen dünya, tüketimdeki hız, yaşamdaki zorluklar, ekonomik zorluklar, iş yükü, belirsizliklere bizi sürüklerken motivasyon kaybını da beraberinde getiriyor. Bazı kişiler bu belirsizlikten kaçmak ya da geleceğe yönelik daha umutlu olabilmek, motivasyonunu arttırmak içinde buna yöneliyor.”
Kişi bugünde kalıp bugün yaşadığı duygulara temas etmek yerine 5 hatta 50 yıl sonrayı bile düşünebiliyor. An’ da kalamadığı için motivasyonsuz olan biri bu şekilde de yine an da kalamayarak motivasyonsuzluğunu bir kısır döngüye sürüklüyor. Beraberinde gelen o içsel boşluk hayatın anlam arayışı bu süreci daha da güçlendiriyor.”
EĞLENCE OLARAK GÖRMEK GEREKİR
Yapay zekânın geleceğe yönelik fotoğraf ve video kullanımının psikolojik açıdan sağlıklı ya da sağlıksız olduğunu kesin bir yargıyla ifade etmenin doğru olmadığını belirten Odabaşı, “Eğer bunu bir eğlence olarak görüp takılı kalmadan geçebiliyorsanız psikolojik olarak derinlere inmeye gerek yoktur. Belki ileride hiç anne olmayacak birine çocuğunun fotoğrafını göstermek, ya ileride hiç gerçek eşi olmayacak birinin fiziksel özellikleriyle eşini göstermek beraberinde hayal kırıklıklarını ve yıkıcı duyguları ve çeşitli olumsuzlukları getirir. Psikolojik dinamiklerinde sağlıklı bir şekilde çözülmesi yerine daha da büyüyüp çoğalması muhtemel olur” diye kaydetti.