New York Times gazetesinde yer alan bir rapora göre İran; Çin, Hindistan, Pakistan ve Malezya gibi bazı dost ülkelerin gemilerinin Hürmüz Boğazı’ndan güvenli bir şekilde geçmesine izin verdi. Aynı zamanda İranlı milletvekilleri, gemilerden "geçiş vergisi" alınmasını öngören yeni bir yasa tasarısını tartışıyor.
DENİZ TRAFİĞİNİN FELÇ OLMASI
Geçtiğimiz ayın 28'inde savaşın başlamasının ardından İran, dünya petrol ve gazının beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı ablukaya aldı. Verilere göre, günlük gemi trafiği 130 gemiden sadece 3 ila 4 gemiye düştü.
Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), bölgede yaklaşık 2.000 gemi ve 20.000 denizcinin mahsur kaldığını belirtti. İran İslam Cumhuriyeti'nin yeni lideri Mücteba Hamaney, ilk mesajında "Hürmüz Boğazı'nı kapatma baskı kartının sürekli kullanılması gerektiğini" ifade etti.
YENİ ROTALAR VE GEÇİŞ VERGİSİ
"Lloyd's List" tarafından hazırlanan bir rapora göre, en az dokuz gemi, Devrim Muhafızları ve liman yetkililerinin gözetiminde olan Larak Adası yakınlarındaki İran karasularını kullanarak boğazdan ayrılmayı başardı. Bu gemilerin çoğunun Hindistan ve Pakistan'a ait olduğu veya İran'ın "gölge filosu" olarak bilinen ve Aruba gibi ülkelerin bayraklarını taşıyan gemiler olduğu belirtiliyor.
Deniz istihbarat ajansı "Windward" ise gemilerin uluslararası rotalar yerine İran kıyılarını takip ettiği yeni bir rotanın ortaya çıktığını bildiriyor. Lloyd's List Genel Yayın Yönetmeni Richard Meade, nakliye şirketlerinin İranlı yetkililerle dolaylı kanallar aracılığıyla görüştüğünü ancak "güvenliğin garanti edilmediği" konusunda uyarıda bulunduklarını söylüyor.
PETROL DİPLOMASİSİ VE IRAK'IN ÇABALARI
Irak Petrol Bakanı Hayyan Abdulgani, hükümetinin Irak petrol tankerlerinin geçişine izin verilmesi için Tahran ile temas halinde olduğunu açıkladı. Ayrıca Hindistan Dışişleri Bakanı Subrahmanyam Jaishankar, ülkesine ait iki gaz tankerinin korunması için İran ile doğrudan görüşmeler yaptıklarını ve bu görüşmelerin sürdüğünü belirtti.
WASHİNGTON’IN ESNEKLİĞİ VE PİYASA ŞOKU
Savaşın başladığı 28 Şubat'tan bu yana petrol fiyatları yaklaşık iki katına çıktı. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Trump yönetiminin piyasaları sakinleştirmek amacıyla bazı İran petrol yaptırımlarını kaldırdığını ve İran tankerlerinin boğazdan geçişine izin verdiğini söyledi. Ayrıca Beyaz Saray, denizde bulunan Rus petrolüne yönelik yaptırımları da geçici olarak askıya aldı.
Yaptırım uzmanı Brent Erickson, Washington'ın bu adımlarının bir "çaresizlik ve tıkanmışlık" işareti olduğunu, çünkü Washington'ın etkili bir baskı oluşturmasının artık çok zor olduğunu ifade ediyor.
Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) de devletlere mahsur kalan gemilerin kurtarılması için bir yol bulmaları çağrısında bulundu. IMO Başkanı Arsenio Dominguez, denizcilerin hayatını daha fazla riske atmamak adına gemilere yasa dışı geçiş riskine girmemeleri konusunda uyarıda bulundu.