ÖZEL HABER - Mehmet Rumet SOYLU
Kudüs işte tam olarak böyle bir şehir.
Binlerce yıldır hem kutsal hem de tartışmalı olan bu kadim şehir, üç büyük dinin kalbinde yer alırken, aynı zamanda siyasi çatışmaların da odağında bulunuyor.
Kudüs’ün önemi tek bir sebeple açıklanamaz. Bu şehir, dini kutsallık, tarihsel miras ve stratejik-politik değer olmak üzere üç temel unsurun birleşiminden doğan benzersiz bir konuma sahiptir.
- Kudüs, üç büyük semavi dinin kutsal mekânlarına ev sahipliği yapar.
- Kudüs, yaklaşık 4000 yıllık bir yerleşim geçmişi vardır.
- Kudüs, kimlik, egemenlik ve aidiyet mücadelelerinin simgesidir.
Pekiyi, hangi dinler için neden kutsaldır?
Kudüs, Yahudilik için en kutsal şehirdir. Ağlama Duvarı (Batı Duvarı), Yahudilerin en kutsal ibadet yeridir. Antik dönemde burada bulunan Süleyman Tapınağı ve ikinci tapınak Yahudi inancının merkezindeydi. Yahudi dualarında Kudüs’e dönüş arzusu önemli bir yer tutar. Yahudilik açısından Kudüs tarihi ve dini kimliğin kalbidir.
Kudüs, Hristiyanlar için Hz. İsa’nın yaşamındaki en önemli olayların geçtiği yerdir. Kutsal Kabir Kilisesi, Hz. İsa’nın çarmıha gerildiği ve dirildiğine inanılan yerdir. Hac ziyaretlerinin en önemli duraklarından biridir. Hristiyanlık için Kudüs, kurtuluş ve dirilişin simgesidir.
Kudüs, Müslümanlar için ise, Mekke ve Medine’den sonra üçüncü kutsal şehirdir. Mescid-i Aksa, İslam’ın ilk kıblesidir. Miraç olayında Hz. Muhammed’in buradan göğe yükseldiğine inanılır. İslam açısından Kudüs, manevi yükseliş ve kutsal mirasın sembolüdür.
Kudüs, tarih boyunca sayısız medeniyetin eline geçti. Bu da şehrin neden bu kadar tartışmalı olduğunu açıkça gösterir:
- (İlk yerleşimciler olarak) Kenaniler, İsrailoğulları Krallıkları (Hz. Davud ve Hz. Süleyman dönemi), Babil, Pers, Roma, Bizans, Emevi İmparatorluğu, Haçlı Seferleri döneminde Haçlılar, Eyyubi Devleti, yaklaşık 400 yıl Osmanlı İmparatorluğu ve günümüzde ise İsrail ve Filistin arasında bölünmüş fiili durum. Ancak, hiçbir güç Kudüs’ü kalıcı olarak ‘sorunsuz’ yönetemedi.
Kudüs için yapılan savaşlar sadece toprak mücadelesi değildir. Üç ana motivasyon vardır:
1. Dini Motivasyon
Her din Kudüs’ü kendi kutsal merkezlerinden biri olarak görür.
Bu da şehri “vazgeçilmez” hale getirir.
2. Siyasi ve Stratejik Güç
Kudüs, Orta Doğu’nun merkezinde yer alır.
Tarihte ticaret yolları ve bölgesel hakimiyet için kritik bir noktadır.
3. Kimlik ve Aidiyet
Kudüs, sadece bir şehir değil, bir kimlik meselesidir. Yahudiler için tarihsel geri dönüş, Filistinliler için ulusal varoluş, Müslümanlar için dini emanettir.
Orta Çağ’da Haçlı Seferleri ile başlayan büyük dini savaşlar, günümüzde farklı bir formda devam ediyor. Yakın zamanda; 1948 sonrası Arap-İsrail savaşları, 1967 Altı Gün Savaşı, Kudüs’ün statüsü üzerindeki anlaşmazlıklar. Ama bu çatışmaların temelinde toprak değil, kutsallık ve egemenlik yatıyor.
Bu yüzden Kudüs, sadece geçmişin değil, bugünün ve geleceğin de en hassas konularından biri olmaya devam ediyor.