Bazı kültürel etkinlikler zamanla içerik ve biçim değiştirerek dönüşür. Zaman bu değişim ve dönüşümü zorunlu kılar. Klasik kültürel etkinlik içerik olarak değişmese de biçim bambaşkadır artık.
Velime Gecesi de bu türden etkinliklerden. "Velime nedir?" diye sorduğunuzu duyar gibiyim. Haksız da sayılmazsınız. Lal Laleş beni geceye davet ettiğinde ilk kez duyduğum kelimeyi birkaç kez tekrarlatmıştım.
Geceye katıldım. Lal Laleş'in Velime Gecesi ile ilgili paylaştığı bilgileri buraya da almak isterim:
"Kadim zamanlardan bugüne gelen Velime Geceleri geleneği -kimi bölge şehirlerinde farklı adlandırmalarla- şehirde yaşayan erkekleri bir araya getiren yerel bir müşterek kurma, ilişkilenme biçimini temsil eder. Velime Geceleri'nde bir araya gelen eşraftan yaşça büyük olanlar meseller anlatır, yaşanan zamana dair konuları paylaşır. Velime Geceleri'nin önemli bir adabı söz kesmeden anlatılanları dinlemektir. Diyarbakır’ın Velime Geceleri'nde şehrin yazar, şair ve ozanlarının da bolca vakit geçirdiği bilinir. Yöresel yemek ve içkilerin eşlik ettiği gece bir sonraki buluşmanın kimin evinde/mekânında yapılacağı belirlenerek sonlanır. Velime Geceleri şehrin gündeminin konuşulduğu bir tür meclis olduğu kadar, kent hayatına yeni katılanların kent kültürü hakkında fikir sahibi olmaları için de bir kaynak vasfı taşır."
Doğma büyüme Diyarbakırlı olduğunu belirten bir arkadaşım, Velime Geceleri'ni ilk kez duyduğunu söyledi. Babasından da duymadığına göre bu kültürel etkinlik tâ dedesinin zamanlarına ait olmalıydı.
Lal Laleş ve WêjegehAmed, eski zamanlara ait bu etkinliği, Velime Amed adıyla dirilterek, şehrin kültür sanat insanlarını bir araya getirerek çeşitli konular hakkında istişare etme kanalı oluşturmaya niyet etmiş görünüyor.
*
İlk etkinliğe katıldım. Etkinlik notlarını paylaşmam gerekirse:
Velime Amed'i geleneksel etkinlikten ayıran başlıca güzelliği, etkinliğe kadınların da davet edilmesi oldu. Yaklaşık 25 kişinin katıldığı etkinlikte kadınların sayısı yarı yarıya kadardı. Format değiştiren gece, zamanın ruhuna uygun olarak, erkeklerin birlikte tartışıp kararlar aldığı, eğlendiği bir meclis olmaktan çıktı.
Akademisyen, edebiyatçı ve müzisyenler bir araya gelmişti. Birçok kişi ilk kez bir araya geliyordu ve gece bir tanışma faslıyla başladı. Katılımcılar gecenin gerçekleşmesinden memnun ve bir dahaki geceye daha hazırlıklı katılacaklarmış gibi geldi bana.
Yemeklerin/mezelerin içinde yöresel olanlar da vardı.
Konuşmaların arasına birlikte söylenen türküler de serpiştirildi.
WêjegehAned'de gerçekleşen ilk etkinliğin ilk konuğu yazar Şeyhmus Diken'di. İlk konuk için isabetli bir tercih olduğunu düşünüyorum. Çünkü Diken şehrin taşına toprağına olduğu kadar tarihine ve geleneklerine de vakıf ve tutkuyla bağlı bir isim. Gecede şehrin tarihi, isimleri, iz bırakmış medeniyetleri hakkında bilgiler paylaştı.
Gecede gerilim unsurları da vardı ancak Velime Amed'in ayda bir kez tekrarlanması konusunda fikir birliğine varılmış olması sevindiriciydi.
*
Sevindiriciydi çünkü gecenin hedefleri önemliydi. Lal Laleş'in de belirttiği üzere Velime Amed gecelerine farklı disiplinlerden alanında yetkin ve topluluğu besleyecek konuklar davet edilecek. Ayda bir kez de olsa Diyarbakır’da nelerin mümkün olduğu, Diyarbakır için nelerin mümkün olabileceği sorulacak. Cevaplar üzerine felsefik, sosyolojik, psikolojik tartışmalar geliştirmek umuluyor. Katılımcılar yerel demokratik ağların örülmesine zemin sağlayabilecek yaşanabilir, sürdürülebilir, renklenebilir bir kentin alternatif siyasi pratikler sunacağına da inanıyor. Ayrıca Velime Amed bir müşterek bellek alanı oluşturmayı hedefliyor. Dahası, Velime AmedGeceleri'nde birlikte uzun oturmanın ve yavaş zaman geçirmenin çağımızın akan görüntülerine, kısa videolarına, anlık paylaşımlarına bir itiraz içereceği umuluyor.
*
Velime Amed, unutulmuş bir geleneği çağa uygun bir şekilde yeniden diriltecek. Şehirde yaşayan akademisyenleri, sanatçıları, edebiyatçıları bir araya getirecek, şehrin meseleleri hakkında sorular soracak ve cevaplar arayacak. Kritik konularda gerektikçe ve mümkün olduğunca müdahalelerde bulunacak. Velime Amed bir sivil toplum örgütü değil ama ihtiyaç duyulduğunda bu alana da katkı sunacak nitelikte olacak.
Hedeflenen vasıflar Velime Amed'in esasında şehre karşı sorumluluk yüklendiğini gösteriyor. Bu nedenle Velime Amed'e ve katılımcılarına başarılar dilemek isterim. Sürdürülebilir olması dileği ile...