ÖZEL HABER-Mehmet Türk
Diyarbakır’ın kadim Sur sokaklarında, bazalt taşların gölgesinde yüzyılı aşkın süredir ayakta duran tarihi bir yapı, bugün geçmişin sessiz tanıklarıyla yeniden konuşuyor. Bir zamanlar Süryani kız çocuklarının eğitim gördüğü, daha sonra Zoklu ailesinin ve farklı ailelerin yaşamlarına ev sahipliği yapan tarihi mektep binası, şimdi fotoğraf sanatçısı ve eğitimci Fatma İşmen’in anlam yüklü sergisiyle hafızanın kapılarını aralıyor.
SÜRYANİ KIZ MEKTEBİ
Diyarbakır Tanıtma Kültür ve Yardımlaşma Vakfı (DİTAV) Kültür Sanat Evi’nde açılan sergi, yalnızca fotoğraflardan oluşan bir sanat etkinliği değil; kentin çok kültürlü geçmişine uzanan duygusal bir yolculuk niteliği taşıyor. Yaklaşık 115 yıllık tarihi yapı, bir asır önce Süryani kız çocuklarının neşeli sesleriyle yankılanırken, 1945 yılından itibaren başta Süryani Zoklu ailesi olmak üzere farklı ailelerin yaşamlarına tanıklık etti. Zoklu ailesinin 1964 yılında İstanbul’a göç etmek zorunda kalmasının ardından farklı ailelere yuva olan bina, 1998’den sonra sessizliğe büründü. Bugün ise DİTAV çatısı altında kültür ve sanatın buluşma noktası olarak yaşamını sürdürüyor.
TOPLUMSAL HAFIZAYI GÖRÜNÜR KILMAK
Fatma İşmen’in objektifinden yansıyan kareler, yalnızca geçmişi belgelemiyor; unutulmaya yüz tutmuş bir toplumsal hafızayı da yeniden görünür kılıyor. Serginin çıkış noktasını oluşturan eski bir fotoğrafın kendisinde bıraktığı etkiyi anlatan İşmen, şu sözlerle ziyaretçileri zamanın izinde bir yolculuğa davet ediyor:
“Bir fotoğraftan baktılar yüzüme; utangaç, mutlu, umutlu ve meraklı... Geçmişle geleceğin birleştiği bir andan baktılar. Onlar kız çocuklarıydı, ben ise bir öğretmendim. O fotoğrafla yola koyuldum. Yolun ne kadar derin ve uzun olduğunu düşünmeden... Tam şimdi sizin durduğunuz yerde durdular. Güldüler, üzüldüler, ağladılar, sonra yine güldüler. Yani bir ömür yaşadılar. Sevgili Süryani Kız Mektebi'nin çocukları, şimdi siz yoksunuz ama fısıltılarınızı hâlâ bu avluda duyar gibiyiz.”
DİYARBAKIR’IN KÜLTÜREL DOKUSU
İşmen’in fotoğraf yolculuğu, mektebin sonraki sakinlerinden Zoklu ailesinin üyelerinden Sevinç Zoklu’nun anılarıyla derinleşiyor. Böylece sergi, yalnızca bir okulun hikâyesini değil, aynı zamanda Diyarbakır’ın çok katmanlı kültürel dokusunu ve birlikte yaşama hafızasını da gün yüzüne çıkarıyor. Özellikle ilkokul öğrencileri, sanatseverler ve tarih meraklılarının yoğun ilgi gösterdiği sergi, gördüğü büyük ilgi nedeniyle bir hafta daha uzatıldı. Alipaşa Mahallesi’ndeki DİTAV Kültür Evi’nde ziyaretçilerini ağırlayan sergi, geçmişin izlerini bugünün insanlarıyla buluşturmayı sürdürüyor.
Bazalt taş duvarların arasında yankılanan çocuk sesleri bugün duyulmuyor olabilir. Ancak Fatma İşmen’in fotoğrafları sayesinde, o seslerin bıraktığı izler yeniden görünür oluyor. Bu sergi, bir kentin hafızasının yalnızca binalarda değil, insanların hikâyelerinde, anılarında ve fotoğraflarında yaşamaya devam ettiğini gösteren güçlü bir kültürel tanıklık olarak öne çıkıyor.