HABER/Faruk BALIKÇI
TCK’da düzenlenen İnsanlığa Karşı Suçlar ve bu suçlarda zaman aşımının işlemeyeceğine dair hükmün geçmişe dönük uygulanması gerektiğini ifade eden Serhat Eren, “Zaman aşımı gerekçesiyle kapatılan dosyalarda yargılama yenilenmelidir” dedi.
“Zorla kaybetme suçu”nun insanlığa karşı suçlar kategorisine eklenmesini isteyen Eren, Geçmişle Yüzleşme ve Hakikat Komisyonu kurulması için Türk Ceza Kanunu’nda değişiklik yapılması amacıyla Meclise kanun teklifi verdi.
Eren, ‘Kanun teklifi’ gerekçelerini şöyle açıkladı:
“Yasadışı ve keyfi infazlar, işkence, zorla kaybetme, soykırım, katliam, savaş suçları ve cinsel şiddet gibi ağır insan hakkı ihlalleri; dünyanın her yerinde ağırlıkla devlet aygıtının örtülü ya da açık dahli ile işlenmiş suçlardır. Devlet gücünü arkasına alan faillerin izleri karartma kabiliyeti, bu suçların ispatını son derece zorlaştırmakta ve yüzleşmeyi bazen nesiller boyu engellemektedir. Zaman aşımı süreleri, insanlığa karşı işlenen olağanüstü suçlar söz konusu olduğunda evrensel hukukun dışına çıkarılmıştır.
1990’LI YILLARDAKİ AĞIR HAK İHLALLERİ
Çünkü insanlığa karşı işlenen suçlarda zamanaşımı uygulamak, hukuku suçluya kalkan yapmak ve devleti kendi cürümlerinin koruyucusu kılmaktır. Türkiye’de 2005 yılında yürürlüğe giren 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 77. maddesiyle “insanlığa karşı suç” kavramı iç hukuka dahil edilmiş ve bu suçlarda zamanaşımının işlemeyeceği (m. 77/4) hüküm altına alınmıştır. Ancak yargı pratiği, kanunilik ilkesini gerekçe göstererek bu maddeyi geçmişe yürütmemekte; özellikle 1990’lı yıllarda devlet gücü
kullanılarak işlenen yaygın, sistematik faili meçhul cinayetleri ve ağır hak ihlallerini bu kapsam dışında tutmaktadır.
CEZASIZLIKLA SONUÇLANAN DOSYALAR
Eren, Toplumun hakikat, adalet ve yüzleşme umuduyla beklediği beraat ve zamanaşımı kararlarıyla cezasızlık girdabında yok edilen dosyaları şöyle sıraladı:
*JİTEM Ana Davası: Diyarbakır ve çevresinde zorla kaybedilen 12 insanla ilgili dava cezasız kalmıştır.
*Ayten Öztürk Davası: Elazığ’da işkenceyle katledilen Ayten Öztürk’ün davası sonuçsuz bırakılmıştır.
*Ankara JİTEM Davası: Eski İçişleri Bakanı Mehmet Ağar ve üst düzey bürokratların yargılandığı, Ankara’da zorla kaybedilen 19 insana ilişkin dava beraatle kapatılmıştır.
*Cizre Davası: Albay Cemal Temizöz’ün yargılandığı 21 kişinin zorla kaybedilmesi davası beraatle sonuçlanmıştır.
*Derik Davası: Tuğgeneral Musa Çitil’in yargılandığı 13 kişinin katledilmesi davası
beraatle bitmiştir.
*Kızıltepe Davası: Albay Eşref Hatipoğlu’nun yargılandığı 22 kişinin zorla
kaybedilmesi davası zamanaşımıyla düşürülmüştür.
*Yüksekova Nezir Tekçi, Kulp ve Görümlü Davaları: Tamamı ya yeterli delil yok denilerek beraatle ya da 30 yıllık süre sınırı bahane edilerek düşme kararlarıyla cezasızlıkla mühürlenmiştir.
Mardin’in Dargeçit ilçesinde 1995-1996 yılları arasında biri uzman çavuş, üçü çocuk sekiz kişinin zorla kaybedilmesine ilişkin yürütülen Dargeçit Davası da 8 Mart 2026 tarihinde Yargıtay tarafından zamanaşımı gerekçesiyle kesin olarak düşürülmüştür.
