HABER/Güneş OCAĞA
Yeni Parti Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, Diyarbakır Açık Ceza İnfaz Kurumu’nun ek binası olarak kullanılan eski Tekel hangarlarında tutulan mahpusların barınma, temizlik, sağlık, su, beslenme ve güvenlik koşullarına ilişkin iddiaları Meclis gündemine taşıdı. Adalet Bakanı Akın Gürlek’in yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığı’na soru önergesi veren Tanrıkulu, yaklaşık 800 kişinin bulunduğu Diyarbakır Açık Ceza İnfaz Kurumu’nda, eski Tekel hangarlarında yaklaşık 300 tutuklunun iki ayrı bölümde tutulduğunu belirtti.
“BAZI TUTUKLULAR YERDE ZORUNDA KALIYOR”
Bazı bölümlerde yaklaşık 150 kişinin kaldığını, yatak ve ranza yetersizliği nedeniyle bazı tutukluların yerde uyumak zorunda bırakıldığını ifade eden Tanrıkulu, şunları ifade etti:
“Mahpusların temiz suya ve banyo imkânına yeterli düzeyde erişemediği, bazı kişilerin ayda yalnızca bir kez banyo yapabildiği ve bu durumun bitlenme gibi sağlık sorunlarına yol açtığı iddia edilmektedir.
Bunun yanında, sağlık hizmetlerine erişimde de ciddi sorunlar yaşandığı; yeterli revir imkânının bulunmadığı, hastaneye sevklerin ancak mahpusların sağlık durumunun ağırlaşması sonrasında gerçekleştirildiği yönünde iddialar bulunmaktadır.
“YEMEKLER KALİTESİZ”
Beslenme koşulları bakımından ise yemeklerin kalitesinin yetersiz olduğu, bazı yemeklerin tüketilemeyecek durumda bulunduğu ve kantinde mahpusların temel ihtiyaçlarını karşılayabilecek yeterlilikte ürün bulunmadığı ileri sürülmektedir.
Ayrıca bazı mahpusların infaz ve koruma memurlarıyla yaşadıkları tartışmaların ardından kapalı ceza infaz kurumlarına gönderildiği, mahpusların kendilerini ifade etmelerine veya savunmalarını sunmalarına yeterli imkân tanınmadığı ve kötü muamele iddialarının bulunduğu belirtilmektedir.
“EN CİDDİ SORUN İSE YANGIN VE ACİL DURUM GÜVENLİĞİNE İLİŞKİNDİR”
En ciddi iddialardan biri ise eski Tekel hangarlarının yangın ve acil durum güvenliğine ilişkindir. Yaklaşık 300 mahpusun bulunduğu iki hangarın kapılarının kapatıldığı, yeterli yangın çıkışının ve tahliye imkânının bulunmadığı ileri sürülmektedir. Bu iddiaların doğru olması halinde, olası bir yangın veya başka bir acil durumda çok sayıda mahpusun yaşamının ciddi biçimde tehlikeye girmesi söz konusu olacaktır.
Ceza infaz kurumlarında özgürlüğünden yoksun bırakılan kişilerin insan onuruna uygun koşullarda barındırılması, yaşam ve sağlık haklarının korunması ve güvenliklerinin sağlanması devletin yükümlülüğündedir. Bu nedenle söz konusu iddiaların gecikmeksizin ve bağımsız biçimde araştırılması gerekmektedir.”
21 SORUDA YANIT İSTEDİ
Yeni Parti Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, Adalet Bakanı Akın Gürlek’in yanıtlaması üzere şu 21 soruyu yöneltti:
1. Diyarbakır Açık Ceza İnfaz Kurumu’nda ve ek bina olarak kullanılan eski Tekel hangarlarında 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla kaç mahpus bulunmaktadır? Bunların kaçı eski Tekel hangarlarında barındırılmaktadır?
2. Eski Tekel hangarlarında barındırılan mahpusların kaldığı bölümlerin kapasitesi kaç kişidir ve mevcut kişi sayısı kaçtır? Bu alanlarda kapasitenin üzerinde mahpus barındırılmakta mıdır?
3.Eski Tekel hangarlarında yatak ve ranza sayısı kaçtır? Kaç mahpusun yerde veya yatak/ranzası olmayan koşullarda uyumak zorunda kaldığı tespit edilmiştir?
4.Söz konusu hangarların ceza infaz kurumu olarak kullanılmasına ilişkin yapı güvenliği, yangın güvenliği, deprem dayanıklılığı ve mevzuata uygunluk denetimleri ne zaman yapılmıştır? Bu denetimlerin raporları kamuoyuyla paylaşılacak mıdır?
5.Eski Tekel hangarlarında yangın çıkış kapısı, acil çıkış, yangın merdiveni, yangın alarm sistemi, yangın söndürme sistemi ve acil tahliye planı bulunmakta mıdır? Bunların mevzuata uygun olup olmadığı hangi tarihte denetlenmiştir?
6.Hangarlarda yangın veya başka bir acil durumda yaklaşık 300 mahpusun kaç dakika içerisinde güvenli biçimde tahliye edilebileceğine ilişkin bir risk analizi yapılmış mıdır?
7.Diyarbakır Açık Ceza İnfaz Kurumu’nda mahpusların temiz suya erişimi konusunda günlük kişi başına düşen su miktarı nedir? Su kesintileri yaşanmakta mıdır?
8.Mahpusların banyo yapma imkânlarına ilişkin düzenlemeler nelerdir? Ayda yalnızca bir kez banyo yapılabildiği yönündeki iddia doğru mudur?
9.Ceza infaz kurumunda son bir yıl içerisinde bitlenme, uyuz, bulaşıcı hastalık ve benzeri hijyen kaynaklı sağlık sorunları nedeniyle kaç vaka tespit edilmiştir?
10.Diyarbakır Açık Ceza İnfaz Kurumu’nda revir veya sürekli sağlık hizmeti sunan bir sağlık birimi bulunmakta mıdır? Bulunmuyorsa mahpusların acil ve rutin sağlık hizmetlerine erişimi nasıl sağlanmaktadır?
11.Son bir yıl içerisinde Diyarbakır Açık Ceza İnfaz Kurumu’ndan hastanelere kaç mahpus sevk edilmiştir? Bu sevklerin kaçı acil, kaçı rutin sağlık ihtiyacı nedeniyle gerçekleştirilmiştir?
12.“Mahpusların ancak bayılma veya kriz geçirme gibi durumlarda hastaneye sevk edildiği” yönündeki iddialar hakkında Bakanlığınız tarafından herhangi bir inceleme veya soruşturma başlatılmış mıdır?
13.Son bir yıl içerisinde Diyarbakır Açık Ceza İnfaz Kurumu’nda mahpusların kötü muamele, darp, tehdit veya hakarete maruz kaldığı yönünde kaç şikâyet yapılmıştır? Bu şikâyetlerin kaçı hakkında idari veya adli soruşturma yürütülmüştür?
14.Son bir yıl içerisinde Diyarbakır Açık Ceza İnfaz Kurumu’ndan kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilen mahpus sayısı kaçtır? Bu işlemlerin gerekçeleri nelerdir?
15. İnfaz ve koruma memurları ile mahpuslar arasında yaşanan tartışmalar sonrasında uygulanan disiplin işlemleri ve kurum değişikliklerinin ölçülülük ve orantılılık ilkelerine uygunluğu denetlenmekte midir?
16.Diyarbakır Açık Ceza İnfaz Kurumu’nda son bir yıl içerisinde mahpuslar hakkında kaç disiplin soruşturması açılmış, kaç disiplin cezası verilmiştir? Bu cezaların türlerine göre dağılımı nedir?
17.Mahpusların yemeklerinin kalitesi, besin değeri, hijyen koşulları ve porsiyon miktarları düzenli olarak denetlenmekte midir? Son bir yıldaki denetimlerde herhangi bir uygunsuzluk tespit edilmiş midir?
18.Kantinde mahpusların temel ihtiyaçlarını karşılayabilecek yeterli miktarda ve çeşitlilikte ürün bulunup bulunmadığı hangi mekanizmalarla denetlenmektedir?
19.Diyarbakır Açık Ceza İnfaz Kurumu’nda mahpusların yaşam koşullarına ilişkin son bir yıl içerisinde Kamu Denetçiliği Kurumu, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu veya diğer kamu kurumları tarafından herhangi bir inceleme yapılmış mıdır? Yapılmışsa sonuçları nelerdir?
20.Kamuoyuna yansıyan söz konusu iddiaların tamamının araştırılması amacıyla Diyarbakır Açık Ceza İnfaz Kurumu’nun eski Tekel hangarlarında habersiz ve bağımsız bir denetim gerçekleştirilmesini sağlayacak mısınız?
21.Mahpusların yaşam hakkı, sağlık hakkı, insan onuruna uygun muamele görme hakkı ve güvenli bir ortamda barındırılma hakkının korunması amacıyla Diyarbakır Açık Ceza İnfaz Kurumu’ndaki mevcut koşulların ivedilikle iyileştirilmesi ve eski Tekel hangarlarının fiziki koşullarının bağımsız uzmanlarca incelenmesi için herhangi bir çalışma başlatacak mısınız?
