HABER/Güneş OCAĞA-Ceren AKYIL
Dicle Toplumsal Araştırmalar Merkezi (DİTAM), “Suriye’de Son Dönemde Yaşananların Nedenleri, Çözüm Sürecine Etkisi, Dünya Kürtleri Yalnız Bırakıyor Duygusunun Nedenleri ve Kürt Siyaseti” başlıklı bir toplantı düzenledi.
Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası’nda (DTSO) gerçekleştirilen toplantının moderatörlüğünü Dr. Selim Ölçer yaptı. Toplantının birinci oturumunda DEM Parti Milletvekili Prof. Dr. Mithat Sancar, akademisyen Doç. Dr. Seda Altuğ ve akademisyen Prof. Dr. Mesut Yeğen konuşmacı olarak yer aldı.
“BİR AYDA DEĞİŞİMLER OLDU”
Toplantının açılış konuşmasını yapan DİTAM Başkanı Mesut Azizoğlu şunları ifade etti:
1 ay gibi kısa bir sürede yaşanan büyük değişim Kürtlerde “Dünya Kürtleri Yalnız Bırakıyor” duygusuyla beraber hayal kırıklığı yarattı. Devletin çözüm gerekçesinin Kürtlerin beklentilerinden farklı olduğu ortaya çıktı. Aslında Kürtlerin çözüm sürecinin içeriğine çok fazla müdahil olamadığı da anlaşıldı. En az 100 yıllık bir meseleyi sadece Suriye üzerinden tek bir gerekçeyle çözmeye çalışmanın sonuçları ortaya çıktı. Oysa Kürtlerin bugün yaşadığı bütün olumsuzlukların temelinde devletin 100 yıllık uygulamaları var. Bugün yaşanılan yoksulluğun, eğitimsizliğin ve geri kalmışlığın 100 yıldır nesilden nesile aktarılan bir hafızası var. Kürt meselesinin bu hafızasının ve Kürtlerin beklentilerinin çözüm sürecinin bir parçası olması gerekiyor. Kürt meselesinde gerçek bir çözüm için bunlar gerekli, Devletin gerekçesi ve Kürtlerin beklentileri arasındaki farklılıkların giderilmesi de sadece Kürt siyasetinin değil, bütün siyasetçilerin görevi. Son 1 ayda hızlı bir şekilde yaşananların Kürt meselesine ve çözüm sürecine etkilerini konuşacağız bugünkü toplantımızda.”
“2026 YILI BİR DÖNÜM NOKTASI OLDU”
Kürtler açısından bölge ve Türkiye’yi değerlendiren akademisyen Prof. Dr. Mesut Yeğen, Kürt hareketine dair geçmişte bazı yanlış okumalar yapıldığını ifade etti. Ancak gelinen noktada karamsarlığa kapılmak için bir neden olmadığını vurgulayan Yeğen, 2026 yılını bir dönüm noktası olarak değerlendirdi.
SURİYE VE TÜRKİYE BOYUTU TESADÜF DEĞİL
Yeğen’e göre Kürt meselesinin Türkiye ve Suriye boyutları tesadüfi değil; bu iki alan arasında organik bir bağ oluşmuş durumda. Yeni bir kapının açıldığını ve yeni koşullarla karşı karşıya olunduğunu belirten Yeğen, bu nedenle artık yeni şeyler söylenmesi gerektiğini ifade etti. Irak, Suriye ve Türkiye’de önemli değişimlerin yaşandığını hatırlatan Yeğen, 2026 itibarıyla bölgede Kürtlerin mevcut kazanımlarının gerisine düşürüleceği bir durumun söz konusu olmadığını söyledi.
“KÜRTLER ARTIK ESKİYE DÖNEMEZ”
Sykes-Picot Antlaşması’nın fiilen çökmesiyle Irak Kürdistanı’nın ortaya çıktığını, Arap Baharı sonrasında ise Suriye’de Kürtler açısından bir de facto bölgenin oluştuğunu belirten Yeğen, Türkiye ve İran’ın da artık eskisi gibi hareket edebilecek kapasitede olmadığını dile getirdi. Kürtlerin yeniden eski statüsüz konumlarına dönmelerinin mümkün görünmediğini söyleyen Yeğen, bölgede yeni bir güç dengesi oluştuğuna dikkat çekti.
“TÜRKİYE YENİ DURUMU DAHA İYİ OKUYOR”
Türkiye’nin bu yeni durumu Kürtlerden daha iyi okuduğunu ve bu nedenle eski politikalara dönmediğini savunan Yeğen, daha yumuşak bir yaklaşım geliştirdiğini ifade etti. Ayrıca Kürtler arasında artık ortak, güçlü ve tarihsel bir duygu oluştuğunu; bundan sonra bölgede kim ne yapacaksa Kürtleri ve bu yeni durumu hesaba katmak zorunda kalacağını söyledi.
“TÜRKİYE’DE KÜRTLERE KARŞI YENİ BİR YAKLAŞIM VAR”
Türkiye’de seçmeli dersler gibi adımlarla Kürtlere yönelik yeni bir yaklaşımın ortaya çıktığını belirten Yeğen, “kırık dökük” ilişkiler yerine daha yumuşak bir temasın kurulduğunu ifade etti. Devletin Kürtleri artık bir “ayak bağı” olarak görmek istemediğini söyleyen Yeğen, buna rağmen ülkede otoriter bir rejimin varlığını sürdürdüğünü vurguladı. Kürtlerin parlamentoya yönelmesini ve siyasal etkisini polis ve yargı yoluyla engellemeye çalışan bir otoritenin hâlâ etkin olduğunu dile getirdi.
“KÜRT HAREKETİ KİMLİK MÜCADELESİ VERMELİ”
Son olarak Kürt hareketine de bir değerlendirmede bulunan Yeğen, bundan sonraki dönemde kimlik mücadelesine daha fazla ağırlık verilmesi gerektiğini ifade etti.”
ÖĞLEDEN SONRAKİ KONUŞMACILAR
Öğleden sonra yapılacak ikinci oturum ise DİTAM Başkan Yardımcısı Sevim Vural’ın moderatörlüğünde gerçekleştirilecek. İkinci oturumda Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Mehmet Kaya, Diyarbakır Barosu Başkan Yardımcısı Şilan Çelik Şimşek, DİTAV Başkanı Şeyhmus Diken, İnsan Hakları Derneği Diyarbakır Şube Başkanı Ercan Yılmaz ve Diyarbakır Hak İnisiyatifi’nden M. Şeyhmus Özbekli birer konuşma yapacak.