ÖZEL HABER/Güneş OCAĞA

Diyarbakır’da işsizlik ve ekonomik yoksunluk nedeniyle Habur Sınır Kapısı üzerinden Irak’ın Zaho kentine giderek bireysel ticaret yapan kadınlar, geçim mücadelesinin yanı sıra yolculuklarda ve sınır geçişlerinde yaşadıkları zorluklarla da mücadele ediyor. 40 yaşından sonra iş bulamadıklarını söyleyen kadınlar; taciz, aşağılanma, eşya kayıpları, güvensiz ulaşım ve temel ihtiyaçlarını karşılayacak alanların bulunmamasından şikâyetçi. Yaşadıkları zorlukları Gazetemiz Güneydoğu Ekspres’e anlatan kadınlar, “Biz suç işlemiyoruz, evimize ekmek götürmeye çalışıyoruz” dedi.

Diyarbakırlı Kadınların Sınır Ötesinde Ekmek Mücadelesi

40 YAŞINDAN SONRA KADINLARA İŞ YOK!

Habur Sınır Kapısı üzerinden Zaho’ya giderek karınca ticareti yapan kadınlardan Elmas Durgan, bu işe yönelmesinin temel nedeninin işsizlik olduğunu söyledi. 40 yaşını geçtikten sonra iş bulmakta zorlandığını belirten Durgan, yaşadığı ayrımcılığı şu sözlerle anlattı:

“Yaşım 40'ı geçmiş. İş kurumuna gittiğimde bana 40 yaş üzerindeki insanlara iş vermediklerini, özellikle de kadınlara iş imkânı sağlamadıklarını söylüyorlar. Peki, 40 yaşından sonra insanlar açlıktan mı ölsün? Özel sektörde de durum ortada. Kimi sigortamızı yatırmıyor, kimi verdiği asgari ücreti adeta burnumuzdan getiriyor. Biz de mecburen kendi imkânlarımızla evimizi geçindirmeye çalışıyoruz.”

Diyarbakırlı Kadınların Sınır Ötesinde Ekmek Mücadelesi2

“YOL BOYUNCA TACİZ VE AŞAĞILANMAYLA KARŞI KARŞIYA KALIYORUZ”

Çok zorlu bir yolculuk yaparak ticaret yapmaya çalıştıklarını belirten Durgan, “Ticaret için yaptığımız yolculuklarda yalnızca ekonomik sıkıntılarla değil, sözlü ve psikolojik tacizlerle de mücadele ediyoruz” diye konuştu.

‘NEDEN BU KADAR AŞAĞILANIYORUZ?’

Aysel Yonca ise, yolculuk sırasında maruz kaldıkları davranışları anlatırken kadınların toplumdaki yerine ilişkin şu çarpıcı ifadeler kullandı:
“Kadın bütün insanlığı karnında taşıyabiliyor ama dünya kadına yer açamıyor. Yolda belden aşağı küfürler, imalı sözler, gözle tacizler... Evli olup olmadığımızı anlamak için eşimizi soranlar, 'Eşiniz ne yapıyor?' diye sorgulayanlar var. Gerçekten rezaletin daniskası. Biz sadece geçimimizi sağlamaya çalışıyoruz. Neden bu kadar aşağılanıyoruz?”

Diyarbakırlı Kadınların Sınır Ötesinde Ekmek Mücadelesi3

Diyarbakır’ın tarihi surlarına briketle yama
Diyarbakır’ın tarihi surlarına briketle yama
İçeriği Görüntüle

ESKİ OTOBÜSLERLE ÖLÜM KORKUSU YAŞIYORLAR

Kadınların en büyük şikâyetlerinden biri de ulaşım koşulları. Yolculuk yaptıkları otobüslerin eski, bakımsız ve güvenlik açısından yetersiz olduğunu belirten Fatma Yılmaz, her yolculuğa kaza korkusuyla çıktıklarını dile getirdi. Yılmaz, “Doğru düzgün bir otobüs yok. Hep eski, otobüslerle yolculuk yapıyoruz. Koltuklar dökülüyor. Her gidişimde Allah'a dua ediyorum. 'Ya Rabbi, sağ salim çocuklarımızın yanına, çoluğumuzun çocuğumuzun içine dönelim' diyorum. İnsan yolculuk boyunca acaba kaza mı yapacağız diye korkuyor.”

SANKİ SUÇLUYMUŞ GİBİ ARANIYORLAR

Kadınlar, yol güzergâhında kontrol ve otobüs aramalarının da kendilerini psikolojik olarak yıprattığını söyledi. Yaptıkları ticaretin suç gibi görülmesinden rahatsızlık duyduklarını ifade eden Esra Oymak, “Yolda kaç defa jandarmaya takılıyoruz. Sanki insan kaçakçılığı yapıyoruz, uyuşturucu ticareti yapıyoruz. Şırnak'ın Silopi ilçesinden buraya gelene kadar iki üç defa durduruluyoruz. Otobüs aranıyor. Ne getirdiniz, bunları nerede satacaksınız diye soruluyor. Tutanak tutuluyor. Biz kötü bir şey yapmıyoruz ki. Evimize ekmek götürmek için mücadele ediyoruz.”

Diyarbakırlı Kadınların Sınır Ötesinde Ekmek Mücadelesi1

“EŞYALARIMIZA EL KONULUYOR”

Sınır ve istasyon kontrollerinde eşyalarına yönelik müdahaleleri de eleştiren Sevda Kaya, “Bu süreçte maruz kaldığımız üslup bizi derinden yaralıyor. Kaya, “İstasyonda eşyalarımızın bir kısmını alıp attılar. Bize söyledikleri sözler, bizimle dalga geçmeleri, bizi aşağılamaları çok ağırımıza gidiyor. İnsan kendi eşyasının elinden alınıp atılmaması için orada sessiz kalmak zorunda kalıyor. Çünkü sesini çıkardığında daha büyük sorun yaşayacağını düşünüyorsun. Bu o kadar acı ve incitici ki. İnsan yerine konulmadığımızı hissediyoruz.”

KADINLARIN TUVALETİ BİLE YOK!

Kadınların Zaho'da karşılaştığı sorunlar yalnızca yolculuk ve sınır kontrolleriyle sınırlı olmadığını belirten Kaya, “Çarşıda temel ihtiyaçlarımızı karşılayabilecek uygun alanlarımız yok. Özellikle tuvalet sorunu büyük bir mağduriyet yaratıyor. Çarşıya giriyorsun, tuvalet yok. Kat kat dolaşıyorsun, yine tuvalet yok. Oradaki esnaf çalışan insanlar ihtiyaçlarını nasıl karşılıyor? Ben ömrümde böyle bir şey görmedim. Kadınların kullanabileceği düzgün bir tuvalet bile yok. Mecburen camiye gitmek zorunda kalıyoruz. Orada da kadın erkek birlikte kullanmak zorunda kalabiliyoruz. Bu nasıl bir sistem?” diye konuştu.

UYUYACAK YER BULAMIYORLAR

Günübirlik ticaret için gittikleri Zaho'da dinlenme ve barınma imkanlarının da yetersiz olduğunu belirten Ruşen Camkıran, geceyi geçirmek zorunda kaldıkları alanlarda dahi rahat bırakılmadıklarını söyledi. Camkıran, yaşadıkları çaresizliği şöyle dile getirdi: “Caminin üzerinde 'Burada uyumak yasaktır' yazıyor. Peki biz nereye gidelim? Gidecek başka yerimiz yok. Mecburen orada yatmak zorunda kalıyoruz. Bir taraftan evimize ekmek götürmeye çalışıyoruz, diğer taraftan en temel ihtiyaçlarımızı bile karşılayamıyoruz.”

KADINLARIN TEK İSTEĞİ İNSANCA YAŞAMAK

Habur üzerinden Zaho'ya uzanan karınca ticaretinin bölgedeki kadınlar için işsizlik ve yoksulluk karşısında ayakta kalma mücadelesine dönüştüğünü ifade eden Camkıran, “Ancak bu mücadelede en temel haklarımızdan ve insanca yaşam koşullarından bile mahrum kalabiliyoruz” dedi.

Muhabir: Güneş OCAĞA