İnsan Hakları Derneği (İHD) Dersim Şubesi, Türkiye’de yeniden gündeme gelen çözüm tartışmaları ve hazırlığı yapılan çerçeve yasaya ilişkin basın açıklaması yaptı. Açıklamayı İHD Dersim Şube Eş Başkanı Nurşat Yeşil okudu.
Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre hazırlanan yasa taslağının ağırlıklı olarak silahsızlanmayı içerdiğini belirten Yeşil, Kolombiya, Kuzey İrlanda, Nepal ve Endonezya’nın Açe bölgesindeki barış süreçlerinin, silah bırakmanın tek başına kalıcı barışı sağlamadığını; hukuki güvenceler, siyasi reformlar ve güven inşa eden mekanizmalarla desteklenmesi gerektiğini ortaya koyduğunu ifade etti.
“SİLAHSIZLANMA DEMOKRATİK DÖNÜŞÜMÜN PARÇASI OLMALI”
Yeşil, İHD’nin 27-28 Haziran tarihlerinde Ankara’da düzenlediği “Silahsızlanma, Terhis ve Yeniden Entegrasyon Çalıştayı” ile 11 Temmuz’da Diyarbakır’da gerçekleştirilen **”Türkiye’de Toplumsal Barış Süreci ve Dünya Örnekleri Konferansı”**nda ortaya çıkan ortak sonucun, güvenilir bir silahsızlanma, terhis ve yeniden topluma kazandırma sürecinin ancak demokratik dönüşümün parçası olması halinde başarıya ulaşabileceğini gösterdiğini söyledi.
Açıklamada, dünya örneklerinin ortak noktasının silahsızlanmanın hukuki ve siyasi güvencelerden bağımsız yürütülemeyeceği olduğu belirtildi. Hazırlanacak kapsamlı yasal düzenlemenin yalnızca silahların teslim edilmesini değil; şeffaflık, hesap verebilirlik, hukuki güvence, toplumsal cinsiyet eşitliği ve kapsayıcılık ilkelerini de içermesi gerektiği ifade edildi.
Yeşil, düzenlemenin yalnızca silahlı örgüt mensuplarını değil, çatışmalı süreçte oluşturulan köy koruculuğu sistemi ile diğer paramiliter yapıları da kapsaması gerektiğini belirterek, tek taraflı bir silahsızlanmanın yeni güvenlik riskleri ve toplumsal gerilimler yaratabileceği uyarısında bulundu.
KAYYUM POLİTİKALARI VE HUKUKİ GÜVENCELER VURGUSU
Açıklamada, kalıcı barışın yalnızca güvenlik politikalarıyla sağlanamayacağı belirtilerek demokratikleşme adımlarının önemine dikkat çekildi. Kayyum uygulamalarının sona erdirilmesi, görevden alınan belediye başkanlarının durumunun yeniden değerlendirilmesi ile Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanmasının taraflar arasında güven oluşturabilecek siyasi adımlar olduğu ifade edildi.
Silahlı yapıların tasfiyesi kadar yeniden topluma kazandırma sürecinin de önem taşıdığı belirtilen açıklamada, hazırlanacak yasal çerçevenin silahlı gruplar, cezaevindeki hükümlü ve tutuklular ile yurt dışında bulunan kişilerin hukuki statülerini açık biçimde düzenlemesi gerektiği kaydedildi.
BAĞIMSIZ İZLEME MEKANİZMASI ÖNERİSİ
İHD Dersim, sürecin güvenilir biçimde yürütülebilmesi için bağımsız bütçeye sahip, teknik kapasitesi güçlü ve toplumun farklı kesimlerini temsil eden bir ulusal komisyon kurulmasını önerdi. Bunun yanında devlet kurumlarının yanı sıra muhalefet, sivil toplum ve gerektiğinde uluslararası uzmanların katkı sunacağı bağımsız bir izleme ve doğrulama mekanizmasının oluşturulmasının sürecin toplumsal güveni güçlendireceği ifade edildi.
Açıklamada geçiş dönemi adaletinin yalnızca silahlı örgüt mensuplarını değil, kamu görevlileri dahil çatışmanın bütün taraflarını kapsaması gerektiği belirtilirken, hakikatin ortaya çıkarılması, mağduriyetlerin giderilmesi ve toplumsal onarım mekanizmalarının işletilmesinin kalıcı barış açısından önemli olduğu vurgulandı.
İHD Dersim açıklamasının sonunda, “Bugün Türkiye’nin önündeki temel soru yalnızca silahların nasıl bırakılacağı değildir. Asıl mesele, silahların bırakılmasını mümkün kılacak güvenin, hukukun ve demokratik kurumların nasıl inşa edileceğidir. Kalıcı barışın anahtarı da burada yatmaktadır” ifadelerine yer verdi.
