Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD) Genel Merkezi ve Şırnak Şubesi, Şırnak’ın Gabar bölgesinde yürütülen petrol arama, sondaj ve üretim faaliyetlerinin doğa ve halk sağlığı üzerindeki olası etkilerine ilişkin Şırnak Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulundu. ÖHD, 17 Ekim'de bölgede gerçekleştirdiği saha incelemesinde dere yataklarında koyu renkli birikintiler, açıkta bırakılan atıklar, ağaç kesimleri ve doğal bitki örtüsünde tahribat gözlemlediğini açıkladı. Suç duyurusunun yanı sıra ilgili kamu kurumlarına başvuran ÖHD, petrol faaliyetlerinin çevresel etkilerinin araştırılmasını ve gerekli önlemlerin alınmasını talep etti.

DERE YATAKLARINDA KİRLİLİK ŞÜPHESİ

ÖHD'nin Şırnak Cumhuriyet Başsavcılığına sunduğu suç duyurusu dilekçesinde, 17 Ekim'de petrol üretim sahaları, bağlantı yolları, boru hatları, kazı alanları ve dere yataklarında inceleme yapıldığı belirtildi. İncelemelerde geniş çaplı kazı ve dolgu çalışmaları, doğal arazi yapısında bozulmalar, ağaç kesimleri ve çeşitli malzemelerin açık alanlarda bırakıldığının gözlemlendiği aktarıldı.

Özellikle dere yatakları ve su akış güzergâhlarında petrol veya petrol türevi olabileceği değerlendirilen koyu renkli birikintilere rastlandığı belirtilen dilekçede, bu maddelerin kimyasal içeriklerinin, kaynaklarının ve canlı yaşamı üzerindeki etkilerinin bilimsel yöntemlerle belirlenmesi istendi. Gözlemlenen alanlara ilişkin fotoğraf ve konum bilgilerinin de suç duyurusuna eklendiği kaydedildi.

AKÇAY VE KAYABOYUN'DA GAZ SALINIMI İDDİASI

Suç duyurusunda, Akçay ve Kayaboyun köylerinde petrol faaliyetleri nedeniyle hidrojen sülfür (H²S) gazı salınımı yaşandığı yönündeki iddialara da yer verildi. Saha ziyaretlerinde yerleşim alanlarında yoğun ve rahatsız edici bir koku gözlemlendiği belirtilerek, gazın kaynağının ve yoğunluğunun belirlenmesi için bilimsel ölçüm yapılması talep edildi.

Dilekçede, kokunun tek başına gazın tehlikeli seviyelere ulaştığını kanıtlamadığı ancak halk sağlığı açısından araştırılması gereken bir risk oluşturduğu vurgulandı. Gaz salınımının bölge halkı ve petrol sahalarında çalışanlar üzerindeki olası etkilerinin incelenmesi istendi.

MERALAR VE ORMANLIK ALANLAR DA ETKİLENDİ

Petrol faaliyetlerinin yürütüldüğü alanlarda geniş çaplı arazi müdahaleleri ve ağaç kesimlerinin gözlemlendiği belirtilen suç duyurusunda, bu çalışmaların hangi izinler kapsamında gerçekleştirildiğinin araştırılması talep edildi. Bölgede hayvancılığın önemli geçim kaynaklarından biri olduğuna dikkat çeken ÖHD, petrol üretim sahaları içerisinde köylülerin kullandığı mera alanlarının da bulunduğunu belirtti. Mera alanlarına yönelik müdahalelerin hayvancılık faaliyetlerini olumsuz etkilediği ifade edilerek, yapılan çalışmaların Mera Kanunu ve Orman Kanunu kapsamında incelenmesi istendi.

BAKANLIĞIN YANITI DA SUÇ DUYURUSUNDA

ÖHD, daha önce Gabar ve çevresindeki petrol faaliyetleriyle bağlantılı olarak gündeme gelen kirlilik ve sızıntı iddialarını da suç duyurusuna taşıdı.

DEM Parti Şırnak Milletvekili Newroz Uysal Aslan'ın 9 Ağustos 2026 tarihli soru önergesi hatırlatıldı. Önergede, 2025 yılında Kızılsu bölgesinde yaşanan içme suyu sorunları, Akçay boru hattındaki olay, 28 Mart 2026'da Cizre-Kasrik hattında meydana geldiği ve Dicle Nehri'ne ulaştığı belirtilen sızıntı ile 26 Temmuz'da Kasrik-Besta Sor bölgesinde yaşandığı kaydedilen tanker kazası yer almıştı.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 10 Eylül'de verdiği yanıtta, TPAO'nun faaliyet alanlarında çevresel denetimlerin gerçekleştirildiği, su ve toprak numunelerinin analiz edildiği ve petrol hatlarının sızıntılara karşı izlendiği belirtildi. Ancak ÖHD, söz konusu olaylara ilişkin inceleme, analiz ve yaptırım sonuçlarının yanıt kapsamında paylaşılmadığına dikkat çekti.

KAMU GÖREVLİLERİNİN SORUMLULUĞUNUN ARAŞTIRILMASI İSTENDİ

ÖHD, suç duyurusunda çevrenin kasten ve taksirle kirletilmesi, zehirli madde katma ve görevi kötüye kullanma suçlarına ilişkin hükümleri ile Orman Kanunu kapsamında soruşturma yürütülmesini talep etti. Petrol faaliyetlerini yürüten işletme yöneticileri, yüklenici ve alt yüklenici yetkilileri ile çevresel denetim yükümlülüklerini yerine getirmediği tespit edilecek kamu görevlilerinin sorumluluğunun araştırılması istendi. Dernek, petrol sahalarındaki atık yönetimi belgelerinin, çevresel izinlerin, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) kararlarının, daha önce yapılan denetimlerin ve olası yaptırım kayıtlarının soruşturma dosyasına alınmasını talep etti. Ayrıca dere yataklarından, topraktan ve su kaynaklarından numune alınarak bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini belirtti.

Faraşin Yaylası'nda kar yağışı
Faraşin Yaylası'nda kar yağışı
İçeriği Görüntüle

DÖRT KURUMA AYRI BAŞVURU

Suç duyurusunun yanı sıra ÖHD, çevresel risklerin araştırılması amacıyla dört kamu kurumuna da başvurdu. Şırnak İl Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğünden petrol faaliyetlerinin kapsamlı biçimde denetlenmesi, su ve toprak numunelerinin alınması, ÇED kararlarına uyulup uyulmadığının incelenmesi ve tespit edilecek aykırılıklar hakkında yaptırım uygulanması istendi. Devlet Su İşleri 10’uncu Bölge Müdürlüğünden dere yatakları, yüzey ve yeraltı sularındaki olası petrol ve kimyasal kirliliğinin araştırılması; Şırnak İl Sağlık Müdürlüğünden çevresel risklerin halk sağlığı üzerindeki etkilerinin incelenmesi; Şırnak İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden ise tarım arazileri, meralar, ormanlar ve bitki örtüsü üzerindeki etkilerin değerlendirilmesi talep edildi.

‘EKOLOJİK TAHRİBATIN TAKİPÇİSİ OLACAĞIZ’

ÖHD Genel Merkezi ve Şırnak Şubesi, yaptığı açıklamada çevresel risklerin yalnızca petrol üretim alanlarıyla sınırlı olmadığını belirterek, su kaynaklarının, ormanların, meraların ve doğal yaşam alanlarının korunmasının kamusal bir sorumluluk olduğunu vurguladı.

Anayasa'nın 56'ncı maddesiyle güvence altına alınan sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkını hatırlatan ÖHD, “Gabar'da gözlemlenen ekolojik tahribatın bütün yönleriyle araştırılması, sorumluların tespit edilmesi, gerekli adli ve idari işlemlerin yürütülmesi ve zararların giderilmesi için başlattığımız hukuki sürecin takipçisi olacağız” açıklamasında bulundu.

Kaynak: JINNEWS