ÖZEL HABER - Mehmet Rumet SOYLU
Özellikle farklı partilerden seçilen belediye başkanlarının AK Parti'ye katılması, bazı belediyelerde başkanvekili değişiklikleri ve bazı belediyelere kayyum atanması, 31 Mart 2024 gecesindeki siyasi haritanın bugünkü görünümünü önemli ölçüde değiştirdi.
31 Mart 2024'te hangi parti kaç belediye kazandı?
Öncelikle seçim gecesindeki tabloya bakmak gerekiyor.
YSK’nın açıkladığı sonuçlara göre 30 büyükşehir belediyesinin 14'ünü CHP, 12'sini AK Parti, 3'ünü DEM Parti ve 1'ini Yeniden Refah Partisi kazandı. 51 il belediyesinde ise CHP 21, AK Parti 12, MHP 8, DEM Parti 7, İYİ Parti 1, Yeniden Refah Partisi 1 ve Büyük Birlik Partisi 1 belediye kazandı.
İlçe ve belde belediyelerinde ise AK Parti daha güçlü bir sonuç aldı. YSK'nın kesin sonuç açıklamasına göre 919 ilçenin 346'sında AK Parti, 314'ünde CHP, 114'ünde MHP, 57'sinde DEM Parti ve 37'sinde Yeniden Refah Partisi adayları kazandı. 316 beldede ise AK Parti 168, MHP 96, CHP 60 ve Yeniden Refah Partisi 24 belediye başkanlığı kazandı.
Dolayısıyla 31 Mart gecesinin temel özeti şuydu:
Büyükşehir ve il belediyelerinde CHP'nin üstünlüğü, ilçe ve beldelerde ise AK Parti'nin güçlü konumu.
Bu ayrım, seçim sonuçlarını değerlendirirken oldukça önemli.
CHP neden 31 Mart'ın kazananı olarak görüldü?
CHP'nin İstanbul ve Ankara'nın yanı sıra İzmir, Bursa ve Adana gibi önemli büyükşehirleri kazanması, seçim sonuçlarının yalnızca belediye sayısıyla değil, nüfus ve ekonomik ağırlıkla da değerlendirilmesine yol açtı.
Ancak seçim sonuçlarının açıklanmasından sonra başlayan siyasi hareketlilik, tabloyu zaman içerisinde değiştirmeye başladı.
31 Mart 2024 sonrasında en dikkat çekici gelişmelerden biri, özellikle küçük ve orta ölçekli belediyelerde seçilmiş başkanların AK Parti'ye geçmesi oldu.
Bu geçişlerin tamamı aynı siyasi gerekçeyle açıklanmadı. Bazı başkanlar ‘daha iyi hizmet verebilmek’, merkezi hükümetle daha uyumlu çalışmak veya belediyelerine daha fazla kaynak sağlamak gibi gerekçeler ileri sürdü. Bazı geçişlerde ise siyasi baskı ve soruşturma iddiaları gündeme geldi.
Dolayısıyla parti değişikliklerini tek bir nedene bağlamak doğru olmaz.
En fazla transfer Yeniden Refah Partisi'nden AK Parti'ye oldu
Seçim sonrasında AK Parti'ye katılan belediye başkanları içerisinde en büyük grup Yeniden Refah Partisi'nden seçilen başkanlar oldu.
34 belediye başkanı YRP'den
17 belediye başkanı CHP'den
9 belediye başkanı İYİ Parti'den
7 bağımsız belediye başkanı
3 DEVA Partisi'nden
2 Saadet Partisi'nden
1 Demokrat Parti'den
2 DEM Parti'den seçilmiş başkan bulunuyordu.
Burada önemli bir ayrıntı var: Kaynaklar, ‘belediye başkanı’ hesabına başkanvekillerinin dahil edilip edilmemesine ve farklı tarihlerde gerçekleşen geçişlerin nasıl sınıflandırıldığına göre farklı rakamlar verebiliyor. Bu nedenle transfer rakamlarında kaynaklar arasında küçük farklılıklar görülebiliyor.
2024 seçiminde YRP'nin kazandığı 65 belediyeden önemli bölümü AK Parti'ye geçti
Yeniden Refah Partisi, 31 Mart 2024 seçimlerinin en dikkat çekici sonuçlarından birine imza atarak 1 büyükşehir, 1 il, 39 ilçe ve 24 belde olmak üzere toplam 65 belediye başkanlığı kazanmıştı.
Fakat seçimden sonraki süreçte YRP'nin belediye başkanlarının önemli bir bölümü AK Parti'ye geçti.
Bu durum, seçim gecesinde YRP'nin elde ettiği siyasi etkinin zaman içerisinde AK Parti lehine değişmesine neden oldu.
CHP'den AK Parti'ye geçişler neden daha fazla dikkat çekti?
CHP'den AK Parti'ye geçen belediye başkanlarının sayısı, toplam transferler içerisinde YRP kadar büyük olmasa da siyasi etkisi çok daha yüksek oldu.
Bunun nedeni, CHP'nin 31 Mart 2024 seçimlerinin birinci partisi olması ve özellikle büyükşehirlerde elde ettiği başarının seçim sonrası siyasi dengelerin temelini oluşturmasıydı.
Aydın Büyükşehir Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu, Afyonkarahisar Belediye Başkanı Burcu Köksal ve çok sayıda ilçe belediye başkanının AK Parti'ye katılması bu sürecin en dikkat çeken örnekleri arasında yer aldı. 30 Eylül 2026 itibarıyla CHP'den seçilip AK Parti'ye geçen belediye başkanı sayısı 17 olarak açıklanmıştı.
Ancak bu rakam çok kısa süre içinde değişti.
7 Ekim 2026: İzmir'de tarihi değişim
Parti değişiklikleri açısından en dikkat çekici gelişme ise İzmir’de yaşandı.
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, AK Parti'ye katıldı. Tugay, 31 Mart 2024 seçimlerinde CHP'nin adayı olarak yüzde 49 civarında oy alarak İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı seçilmişti.
Tugay'ın AK Parti'ye geçmesi sembolik açıdan diğer transferlerden çok daha önemliydi.
Çünkü İzmir, Türkiye'de CHP'nin en güçlü olduğu kentlerden biri. AK Parti ise bugüne kadar İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığını seçim yoluyla kazanamamıştı. Bu nedenle Tugay'ın AK Parti'ye katılması, 31 Mart 2024'te ortaya çıkan siyasi tablonun seçim sandığı dışında ne kadar değişebildiğini gösteren en çarpıcı örneklerden biri oldu.
Bugün ortaya çıkan tablo ne söylüyor?
31 Mart 2024 seçim gecesi ile 2026 sonbaharı arasındaki farkı yalnızca ‘hangi parti kaç belediye kazandı’ sorusuyla anlamak mümkün değil.
Seçim sonuçları bir başlangıç fotoğrafıydı.
Sonrasında ise, Belediye başkanlarının parti değiştirmesi, bazı başkanların bağımsız kalması, belediye başkanlarının görevden uzaklaştırılması, kayyum atamaları, belediye meclislerindeki siyasi dengelerin değişmesi gibi gelişmeler yaşandı.
Özellikle AK Parti'nin farklı partilerden seçilmiş belediye başkanlarını kendi bünyesine katması, 31 Mart seçimlerinde ortaya çıkan muhalefet üstünlüğünün bazı belediyelerde zaman içerisinde aşınmasına neden oldu.
31 Mart'ın sonucu ile bugünün sonucu aynı değil
Burada önemli olan bir ayrımı yapmak gerekiyor: Bir belediye başkanının partisinden istifa edip başka partiye geçmesi, o belediyenin seçmeninin bir sonraki seçimde o partiye oy verdiği anlamına gelmez.
Dolayısıyla seçim sonuçlarını ve sonradan gerçekleşen siyasi transferleri aynı şey olarak değerlendirmemek gerekiyor.
31 Mart 2024'te seçmen sandıkta bir tercih yaptı.
Sonraki iki buçuk yılda ise belediye başkanlarının siyasi tercihleri nedeniyle farklı bir tablo ortaya çıktı.
Bu nedenle bugün Türkiye'nin belediye haritasına bakarken iki ayrı tarihi birlikte değerlendirmek gerekiyor:
31 Mart 2024; Sandığın verdiği mesaj.
2024-2026 dönemi; Seçim sonrasında değişen siyasi dengeler.
Sonuç; Sandıkta başlayan hikâye, transferlerle devam etti
31 Mart 2024 yerel seçimleri Türkiye siyasetinde CHP'nin yükselişi ve AK Parti'nin gerilemesiyle hatırlanacak.
Ancak seçimden sonraki dönem, bu tablonun sabit olmadığını gösterdi.
Sonuç olarak 31 Mart 2024 yerel seçimlerini değerlendirirken yalnızca ‘kim kaç belediye kazandı’ sorusuna değil, ‘seçimden sonra o belediyelerde siyasi tablo nasıl değişti’ sorusuna da bakmak gerekiyor.
Çünkü Türkiye'de yerel siyasetin 31 Mart 2024 gecesinde oluşan haritası, aradan geçen yıllarda siyasi transferler, görev değişiklikleri ve belediye meclislerindeki gelişmeler nedeniyle önemli ölçüde değişmiş durumda.
