Meclis Plan Ve Bütçe Komisyonu, 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçesi Kanun Teklifi kapsamında Dışişleri Bakanlığı 2027 görüşmeleri devam ediyor.

DEM Parti Milletvekili Kamuran Tanhan, bir ülkenin uluslararası saygınlığının ve güvenilirliğinin her şeyden önce kendi yurttaşlarının hak ve özgürlüklerine gösterdiği saygı ve uluslararası sözleşmelere bağlılığıyla ölçüldüğünü söyledi. “Ne yazık ki bugün 2027 bütçesini tartışırken önümüzde duran tablo Türkiye’nin Avrupa Konseyi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki yükümlülüklerinden hızla uzaklaştığını ve uzaklaşmanın da hem demokratik hem de mali faturasının doğrudan halka kesildiğini göstermektedir. İktidar temsilcileri kürsülerden sık sık hukuk reformlarından, insan hakları eylem planlarından bahsediyorlar. Ancak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kendi resmi istatistiklerine baktığımızda bu söylemlerin sahadaki gerçeklikle hiçbir ilgisi olmadığını bütün açıklığıyla ortaya koymaktadır. 30 Haziran 2026 tarihi itibarıyla Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde sonuçlanmayı bekleyen toplam 56 bin 500 başvurunun 22 bin 600’ü tek başına Türkiye hakkındadır. Yani Strasbourg’daki mahkemenin önündeki her 100 dosyanın 40’ı Türkiye’ye gitmektedir. Bu sayı Türkiye’nin en yakın takipçisi olan ülkelerde dahi yaklaşık 3,5 katına ulaşmış durumda” diye konuştu.

'TÜRKİYE 432 KEZ MAHKIM EDİLMİŞ'

Türkiye’nin 2020 yılından bu yana en çok başvuru yapılan ve en fazla derdest dosyası bulunan ülke konumunu koruduğunu belirten Tanhan, “Sadece 2025 yılında mahkeme tarafından incelemeye alınan 6.743 yeni başvuruyla Türkiye yine açık ara önde. Bekleyen dosyaların yaklaşık yüzde 85’i adil yargılanma hakkının ihlali iddiasındadır. Kişi güvenliği, ifade özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü, kanunilik ilkesi ve mülkiyet hakkı gibi temel demokratik hakların askıya alınmasından kaynaklanan başvurulardır. 2025 yılında Türkiye hakkında verilen 66 ihlal kararının dağılımına baktığımızda ilk sırada 24 kararla adil yargılanma hakkının engellendiği, yine 21 kararla kişi özgürlüğü ve güvenliğinin ihlal edildiğini görmekteyiz. Daha çarpıcı olan ise şu. 2002 ile 2025 yılı arasında Türkiye sırf ifade özgürlüğünü ihlal ettiği gerekçesiyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından tam 432 kez mahkum edilmiş. 432 kez. Siyasetçilerin, gazetecilerin, akademisyenlerin, belediye başkanlarının, yurttaşların düşüncelerini ifade ettikleri için, barışçı siyaset yaptıkları için yargı kıskacına alınması Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi karnesini kırıklarla doldurmuş bulunmaktadır” dedi.

'BU ÜLKENİN HAZİNESİNDEN KARŞILANIYOR'

İki gün önce Anayasa Mahkemesi Başkanı’yla görüşme yapıldığını hatırlatan Tanhan, “Umarım uluslararası arenada karşılaştığınız bu zorlukları Anayasa Mahkemesi Başkanı’na iletmişsinizdir. Yetmiyor. Sizin asıl muhatabınız bu konuda Adalet Bakanlığı. Özellikle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin kararlarının uygulanmaması noktasında Adalet Bakanlığı’nın bu kararlara uymama gerekçesi hiç hukuki olmadığı gibi sizi, ülkeyi dış politika anlamda zor durumda bırakmaktadır. Elbette bu kötü karnenin sadece siyasi ve diplomatik olmadığını biliyoruz. Aynı zamanda yoksul halka da yüklenen çok ağır bir bütçe maliyeti var. Tazminatlardan bahsediyorum. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi hak ihlali tespit ettiği her dosyada hükmettiği maddi ve manevi tazminatlar ile yargılama giderlerini hukuka askıya alan yargı mensuplarının ya da talimatı veren siyasi iradenin cebinden ödemiyor. Bu ülkenin hazinesinden karşılanıyor. Doğrudan bu ülkenin emekçisinin, işçisinin, yoksulun ödediği vergilerden karşılanıyor tazminatlar” diye konuştu.

HUKUKSUZLUĞUN MALİYETİ

2004 ile 2017 arasında 278 milyon liralık tazminat ödendiğini, son yıllarda döviz kurları ve toplu ihlal kararlarıyla milyonlarca Euro’ya ulaşıldığını söyleyen Tanhan, “15 Temmuz sonrasındaki süreçle ilgili olarak 2026 yılının başı itibarıyla 6 bin 884 başvuruyu kapsayan 94 ayrı ihlal kararında milyonlarca Euro tazminat ödenmesi kararı verilmiştir. Sadece Ekim 2025’te açıklanan iki toplu dosyada Türkiye 881 bin Euro yani yaklaşık 44 milyon lira tazminata mahkum edildi. Haziran ve Ağustos 2026’da açıklanan yeni kararlarla birlikte yüzlerce başvuru için yeniden yargılama ve yeni tazminat kapıları aralanmış bulunuyor. Elbette mahkemenin önünde bekleyen 22 bin 600 dosya dikkate alındığında hukuk tanımamanın kamu maliyesine yükleyeceği tazminat stoku her geçen gün çok daha fazla büyümektedir” dedi.

'AİHM SİYASİDİR DİYE GEÇİŞTİRMEYİN'

DEM Parti: Masada herkesin olması gerekir
DEM Parti: Masada herkesin olması gerekir
İçeriği Görüntüle

Ardından konuşan DEM Parti Milletvekili Cengiz Çandar, Türkiye’nin 1950’den beri imzası bulunan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin gereklerini yerine getirmemesinin giderek bir dış politika sorunu hâline geldiğini söyledi. Çandar, “Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, AİHM kararlarına uyulmasını zorunlu kılıyor. AİHM’in büyük dairesi yaklaşık 3 ay önce 25 Ağustos’ta Osman Kavala kararını açıklamıştı. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 18. maddesinin ihlal edildiğine hükmederek Osman Kavala’nın derhal serbest bırakılması gerektiğini son kez bildirmişti. Bu kararın itirazı mümkün değil. Hukuk yolu tükendi. Buna rağmen yerel mahkemeler Osman Kavala’nın yeniden yargılanma talebini bile reddettiler. AİHM daha birkaç gün önce Hatay’dan milletvekili seçilen Can Atalay ile ilgili de ihlal kararı verdi. Türkiye adım adım Avrupa Konseyi’nde yaptırım uygulama ihtimali ile yüz yüze kalmaya doğru yol alıyor. Sayın Bakan, 3 yıl önce burada yaptığınız gibi AİHM kararları siyasidir diye geçiştirmeyin. Bu yol kapandı” diye konuştu.

'SÖZLEŞMENİN ÇİĞNENMESİNİN BİR BEDELİ OLACAK'

Sözleşmeyi ve Anayasa’nın 90. maddesini çiğnemenin bedeli olacağını belirten Çandar, “Bu durumun değiştirilmesi için mensubu bulunduğunuz yürütme organında başta Sayın Cumhurbaşkanı ve Adalet Bakanı telkinde bulunmayı düşünüyor musunuz?” diye sordu.

TÜRKİYE KIYILARININ ZEHİRLENMESİ

Avrupa Birliği’nin Türkiye’ye kendi çöplüğü muamelesi yaptığını söyleyen Çandar, “Bu sabahki sunumunuzda Antalya İklim Zirvesi’nden, diplomatik öneminden söz ettiniz. Bakın elimde New York Times gazetesinin 9 Temmuz tarihli zirve arifesinde yayınlanan sayısında çıkan yazısı var. ‘Avrupa’nın pisliği Türkiye’nin plajlarında son buluyor.’ başlığını taşıyor. Her yıl Türkiye’ye gönderilen Avrupa’nın plastik çöplerinin 700 bin tona eriştiğini ve bunun bir rekor olduğunu yazıyor. Adana’dan Antalya’ya kadar Türkiye’nin kıyılarının bu nedenle zehirlenmekte olduğu anlatılıyor. Mavi Vatan kavramı üzerinde ve Doğu Akdeniz’de münhasır ekonomik bölge, deniz yetki alanları gibi konularda görünürde pek duyarlıyız ama kendi karasularımızı Avrupa’nın akıttığı pislikle para karşılığı zehirlemekte sanki bir beis görmüyoruz. Bu konudaki görüşünüzü merak ediyorum” dedi.

Kaynak: MA