Eğitim alanındaki düzenlemeleri takip eden öğrenciler, veliler ve öğretmenler için 14 Kasım tarihli Resmî Gazete’deki önemli başlıklardan biri Millî Eğitim Bakanlığı Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği oldu. 9 Eylül 2023 tarihli yönetmelikte yapılan değişikliklerle kapsam ve tanımlar yeniden ele alındı. Ölçme-değerlendirme faaliyetlerinin hangi kurumları kapsadığı daha ayrıntılı biçimde ifade edilirken okul geneli ortak yazılı sınav ve ülke geneli ortak yazılı sınav kavramları da düzenlemede açık şekilde tanımlandı. Yeni metin, sınavların uygulanma biçiminden değerlendirme sonuçlarının kullanımına kadar çeşitli esasları içeriyor.
Okul sınavlarında hangi ölçme-değerlendirme ilkeleri uygulanacak?
Yönetmeliğin amaç ve kapsam bölümüne eklenen hükümle düzenlemenin kapsadığı alanlar geniş biçimde sıralandı. Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî ve özel okul öncesi eğitim, ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarında yürütülen ölçme ve değerlendirme faaliyetleri; merkezî sistem sınavları, ulusal ve uluslararası izleme araştırmaları ile ölçme değerlendirme merkezi müdürlüklerinin açılış, görev, yetki ve sorumlulukları kapsam içine alındı.
Değiştirilen tanımlar arasında konu soru dağılım tablosu, okul geneli ortak yazılı sınav, ölçme aracı, ulusal izleme araştırması ve uluslararası izleme araştırması bulunuyor. Ülke geneli ortak yazılı sınav da Bakanlık tarafından belirlenen sınıf düzeyleri ve derslerde, öğrencilerin öğrenme düzeylerini ortak ölçütlerle belirlemek amacıyla ülke çapında yapılan sınavlar olarak tanımlandı. Okul geneli ortak yazılı sınav ise aynı ders ve sınıf düzeyindeki öğrencilerin öğrenme düzeylerini ortak ölçütlerle belirlemek üzere okul bünyesinde yapılan sınavları ifade ediyor.
Yönetmeliğin genel esaslarında ölçme ve değerlendirmenin amacı da ayrıntılı biçimde sıralandı. Öğrencilerin öğrenme sürecindeki gelişimlerinin izlenmesi, ihtiyaçlarının belirlenmesi, geri bildirim sağlanması ve öğretim süreçlerinin elde edilen sonuçlara göre geliştirilmesi esas alındı. Okul öncesi ve ilkokul kademelerinde herhangi bir ad altında sınav yapılamayacağı hükmü de metinde yer aldı. Bu kademelerde temel yaklaşımın öğrencilerin bilişsel, fiziksel, sosyal ve duygusal gelişimlerinin süreç içinde takip edilmesi olduğu belirtildi.
Yapay zekâ ve dijital sınav uygulamaları yönetmelikte nasıl yer aldı?
Yeni düzenlemede ölçme ve değerlendirme uygulamalarının Bakanlıkça uygun görülen dijital sistemler ve araçlarla kısmen veya tamamen elektronik ortamda yürütülebileceği ifade edildi. Soru hazırlama ve değerlendirme süreçlerini desteklemek, bu çalışmaların etkinliğini artırmak amacıyla Bakanlık tarafından uygun görülen yapay zekâ araçlarının kullanılabilmesine de hüküm getirildi. Bu ifade, yapay zekâ kullanımını sınırsız ve bağımsız bir uygulama olarak değil, Bakanlığın uygun gördüğü araçlar çerçevesinde tanımlıyor.
Ayrıca ölçme ve değerlendirme sonuçlarının öğrenciler, sınıflar, okullar veya iller arasında sıralama, karşılaştırma ya da kıyaslama amacıyla kullanılamayacağı belirtildi. Sınavlarda geçerlik, güvenirlik, gizlilik ve tarafsızlık ilkelerinin gözetilmesi gerektiği de düzenlemede yer aldı. Sınavların aynı veya farklı sorularla, aynı anda ya da farklı zamanlarda uygulanabilmesine ilişkin hüküm de korundu.
Yönetmeliğin bazı maddeleri yürürlükten kaldırılırken ilgili bölümün başlığı da “Sınav Uygulama Esasları ve Ortak Yazılı Sınavlar” şeklinde değiştirildi. Düzenlemenin 14 Kasım 2026 tarihinde yayımlanmasıyla yürürlüğe girdiği bildirildi. Yeni metin, eğitim kurumlarında ölçme ve değerlendirme süreçlerinin kapsamını ve uygulama ilkelerini yeniden tanımlıyor.
