Bülent Mumay, Alişer Delek, Nevzat Çiçek, Hatice Kamer ve Zeki Özmen’in konuşmacı olarak katıldığı oturumda, Türkiye’deki barış sürecinin medya tarafından ele alınışı, geçmiş süreçlerin toplumsal hafızada bıraktığı izler, gazetecilerin sahada karşılaştığı zorluklar ve Avrupa basınının sürece yaklaşımı değerlendirildi.
Hatice Kamer: Toplumda güven sorunu devam ediyor
Gazeteci Hatice Kamer, geçmiş çözüm süreçlerinde toplumda önemli değişimler yaşandığını belirterek, önceden aşılmaz görülen kırmızı çizgilerin zamanla ortadan kalktığını ve halkın süreçlerle bütünleştiğini söyledi. 2014-2015 döneminde akil insanlar ve kanaat önderleri aracılığıyla toplumla doğrudan temas kurulduğunu hatırlatan Kamer, mevcut süreçte bu tür mekanizmaların eksikliğinin hissedildiğini ifade etti.
Geçmiş sürecin yarattığı ağır sonuçların toplumda derin bir güvensizlik ve travma bıraktığını vurgulayan Kamer, halkın sürece karşı olmadığını ancak temkinli yaklaştığını dile getirdi. Devletin samimiyetine yönelik kuşkuların sürdüğünü belirten Kamer, insanların güvenlik kaygıları nedeniyle gazetecilere konuşmaktan ve açıklamalarının yayımlanmasından çekindiğini kaydetti.
Kamer, Kürtlerin beklentilerinin yalnızca güvenlik meselesiyle sınırlı olmadığını, yaklaşık yüz yıldır devam eden sorunun kalıcı biçimde çözülmesini beklediklerini söyledi.
Zeki Özmen: Alman basını süreci yakından izliyor
Gazeteci Zeki Özmen, Kürtlerin taleplerinin Avrupa basınında genellikle yeterince yer bulmadığını ancak mevcut barış sürecinin Alman medyasında yakından takip edildiğini belirtti.
Abdullah Öcalan’ın Şubat 2024’teki çağrısı, silah bırakma töreni ve Meclis gündemine gelen çerçeve yasa düzenlemesinin Alman basınında geniş yer bulduğunu aktaran Özmen, yayın organlarının siyasi çizgilerine göre süreci farklı açılardan değerlendirdiğini ifade etti.
Muhafazakâr medyanın daha çok güvenlik boyutuna, liberal medyanın ise barışın gerçekleşip gerçekleşmeyeceğine odaklandığını belirten Özmen, Die Zeit’in süreci “Biraz barış, küçük bir adım ama büyük umut”, Süddeutsche Zeitung’un ise “PKK gitti ama barış henüz gelmedi” başlığıyla değerlendirdiğini aktardı. Die Tageszeitung’un da çerçeve yasanın Kürtlerin talepleri açısından yeterli umut vermediğine dikkat çektiğini söyledi.
Alişer Delek: Süreç siyasallaştı ancak toplumsallaşamadı
Gazeteci Alişer Delek, mevcut süreç ile önceki çözüm süreci arasındaki temel farkın toplumsallaşma ve siyasallaşma olduğunu söyledi.
Önceki sürecin toplumsallaştığını ancak siyasallaşamadığını, bugünkü sürecin ise siyasallaştığı halde toplumsallaşamadığını belirten Delek, bunun sürecin önündeki önemli sorunlardan biri olduğunu ifade etti. Yaklaşık 30 yıllık süreçte en büyük eksikliklerden birinin toplumsallaşma olduğunu vurgulayan Delek, sürecin başlangıcında bölgede büyük değişim yaşanacağı ve çatışma ortamının sona ereceği yönünde güçlü beklentiler oluştuğunu kaydetti. Buna karşın bölge halkının karar alma mekanizmalarına yeterince dahil edilmediğini belirten Delek, farklı toplumsal kesimlerin görüşlerinin alınmamasının soru işaretlerini ve endişeleri artırdığını dile getirdi.
Nevzat Çiçek: Bölgesel çıkarlar yeni bir ortaklık zemini oluşturuyor
Gazeteci Nevzat Çiçek, ABD, Kürtler, Türkler ve Suriyeli Arapların çıkarlarının bölgesel gelişmeler nedeniyle belirli noktalarda kesiştiğini belirtti. Mevcut tablonun ideolojik bir birliktelikten çok, zorunlu bir çıkar ortaklığına dayandığını ifade etti. ABD’nin bölgedeki paradigma ve güvenlik politikalarında değişime gittiğine dikkat çeken Çiçek, devlet dışı aktörlerin zaman içerisinde devlet yapıları içerisine dahil edilmesinin öngörüldüğünü söyledi.
Rojava, İran, Haşdi Şabi, Husiler ve Hizbullah örnekleri üzerinden bölgedeki yeni güvenlik düzeninin nasıl şekilleneceğinin tartışılması gerektiğini belirten Çiçek, bölge halklarının çatışma yerine ortak paydalarda buluşmasının önemine işaret etti. Filipinler’de Moro İslami Kurtuluş Cephesi ile hükümet arasında yürütülen müzakere sürecini örnek gösteren Çiçek, kalıcı çözüm için öncelikle güvenin sağlanması, normalleşmenin gerçekleşmesi ve ardından somut adımların atılması gerektiğini söyledi.
Türkiye’deki sürecin önündeki engellerden birinin farklı merkezlerden beslenen milliyetçi baskılar olduğunu ifade eden Çiçek, İzmir, Trabzon ve Yozgat merkezli üç farklı milliyetçi yaklaşımın süreci etkilediğini belirtti. Özellikle bölünme ve toprak kaybı korkusuyla şekillenen Yozgat merkezli milliyetçiliğin, devletin süreci başlatmasında etkili olan dinamiklerden biri olduğunu kaydetti.
Bülent Mumay: Demokrasi olmadan barış süreci ilerleyemez
Gazeteci Bülent Mumay, ülkedeki demokrasi sorunları çözülmeden barış sürecinin ilerleyeceğine yönelik iyimserliğe temkinli yaklaştı.
Dağdakilere siyasete katılma çağrısı yapılırken seçilmiş siyasetçilerin cezaevinde tutulmasının sürecin inandırıcılığını zedelediğini belirten Mumay, demokrasi olmadan yürütülecek bir sürecin barışın önünü kapatma riski taşıdığına dikkat çekti. Selahattin Demirtaş’ın cezaevinde tutulduğu, Nurettin Demirtaş’ın Türkiye’ye dönme ihtimalinin dahi tartışıldığı bir ortamda sürecin geleceğine ilişkin ciddi soru işaretleri bulunduğunu ifade etti.
Mumay, sürecin başlamasında Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın siyasi açıdan sıkıştığı dönemlerde Kürt sorununu yeniden gündeme getirmesinin etkili olduğunu savundu. Gezi sürecinden itibaren iç siyasi dengelerin iktidar aleyhine değiştiği dönemlerde Kürtleri yanına çekme arayışının öne çıktığını belirten Mumay, bu yaklaşımın sürecin kırılganlığını artıran temel iç dinamiklerden biri olduğunu dile getirdi.
Panelin ikinci oturumunda yapılan değerlendirmelerde, barış sürecinin kalıcı hale gelebilmesi için toplumsal katılımın artırılması, güven ortamının oluşturulması, demokratik adımların atılması ve geçmiş deneyimlerden ders çıkarılması gerektiği vurgulandı.
