TBMM Genel Kurulu, Kürt meselesinin çözümüne ilişkin sürecin yasal çerçevesini oluşturması öngörülen ve “Çerçeve Yasa” olarak adlandırılan Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi için toplandı.
5 Ağustos’ta yaklaşık 360 milletvekilinin imzasıyla TBMM Başkanlığı’na sunulan teklif, 8 Ağustos’ta TBMM Adalet Komisyonu’nda yaklaşık 18 saat süren görüşmelerin ardından kabul edildi.
Bugün görüşmelerin tamamlanarak teklifin yasalaşması ve ardından TBMM’nin yaz tatiline girmesi bekleniyor.
Genel Kurul Başladı
Genel Kurul’a MHP Meclis Başkanlık Divanı Üyesi Celal Adan başkanlık ediyor.
Oturum öncesinde AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, CHP Grup Başkanı Faik Öztrak ve Yeni Yol Partisi Grup Başkanvekili Selçuk Özdağ, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin yanına giderek tokalaştı.
İYİ Parti sıralarına Türk bayrağı koydu
İYİ Parti milletvekilleri ise Genel Kurul oturumuna Türk bayraklı atkılarla katıldı. Milletvekilleri ayrıca sıralarına Türk bayrakları koydu.
Bahçeli Genel Kurul’u izliyor
Genel Kurul’daki görüşmeleriDevlet Bahçeli de izliyor.
Bahçeli, 1 Ekim 2024’te Meclis’in açılış oturumunda DEM Partili milletvekilleriyle tokalaşmış, 22 Ekim 2024’te yaptığı çağrıyla sürecin siyasi gündeme taşınmasında önemli rol oynamıştı. Bahçeli, hazırlanan kanun teklifine ilk imza atan isimler arasında yer alıyor.
Gülistan Kılıç Koçyiğit: Gelin bu tarihi sorumluluğu birlikte taşıyalım
DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, Genel Kurul’da yaptığı konuşmada şunları söyledi:
“Evet, bugün Türkiye’nin ortak geleceğini birlikte kurabileceğimiz tarihsel bir gündeyiz. Önemli bir gün bugün ve hepimiz de bu önemli günün hem tanıkları hem de yapıcılarıyız. Sadece anı kurtarmak için değil tarihi kazanmak için buradayız. Uzun yıllardır ağır bedel ödeyen Türkiye halklarının önünde bugün önemli bir imkan var. Sorunlarımızı demokratik siyaset, hukuk, müzakere, ortak akıl zemininde çözmek, barışı kalıcılaştırmak ve demokratik toplumu birlikte inşa etmek.”
Koçyiğit, yasa teklifini Cumhuriyet’in ikinci yüzyılında demokratik yeniden kuruluşun önemli bir başlangıcı olarak gördüklerini belirterek şöyle devam etti:
“Önümüzdeki yasa teklifini Cumhuriyet’in ikinci yüzyılında demokratik yeniden kuruluşun önemli bir başlangıcı olarak görüyoruz. Elbette teklifin eksiklikleri var. Bunu hem komisyonda hem burada hem de kamuoyunda ifade ettik. Fakat bundan sonrası da bu eksiklikleri gidermek gibi bir sorumluluğumuz da var. Bugün bizim önümüzde en büyük önümüzdeki en büyük sorumluluk aslında bugün yapılan, atılan bu adımı büyütmek, bu başlangıcı büyütmek.”
Koçyiğit, barışın yalnızca yasayla sağlanamayacağını vurgulayarak demokratik siyasetin alanının genişletilmesi ve hukukun üstünlüğünün güçlendirilmesi çağrısında bulundu.
“Çünkü barış yalnızca bir yasayla gelmez gelmeyecek. Barış hukukta, siyasette ve toplumsal yaşamın bütün alanlarında atılacak demokratik adımlarla ancak kalıcı hale gelebilir. Bunun için demokratik siyasetin alanını genişletmek, hukukun üstünlüğünü güçlendirmek, AYM’e ve AHİM kararlarını uygulamak, ifade ve örgütlenme özgürlüğünü sağlamak.”
Koçyiğit, ana dilin kamusal yaşamda ve eğitimde özgürce kullanılmasının önündeki engellerin kaldırılması, seçilmişlerin ve halk iradesinin güvence altına alınması gerektiğini söyledi.
“Ana dil’in kamsal yaşamda ve eğitimde özgürce kullanılmasının önündeki engelleri kaldırmak seçilmişlerin ve halk iradesinin güvence altına alındığı bir demokratik düzeni hep beraber geliştirmek zorundayız. Biz Den Parti olarak bu sürece tarihsel ve stratejik bir perspektifle yaklaşıyoruz. Kürt sorunun demokratik ve barışçılk çözümünü Türkiye’nin demokratikleşme mücadelesinden asla ayrı görmüyoruz.”
Koçyiğit, konuşmasının sonunda tüm siyasi partilere ve milletvekillerine çağrıda bulundu:
“Bu nedenle bütün siyasi partilere ve bütün milletvekili arkadaşlarımıza çağrımızdır. Gelin bu tarihi sürece hep birlikte katkı sunalım. Farklılıklarımızı koruyarak ortaklaşabileceğimiz alanları büyütelim. Eleştirilerimizi süreci güçlendiren önerilere dönüştürelim. Barış’ın toplumsal iradesini meclisin ortak iradesiyle buluşturalım.”
Koçyiğit, “Barışın kazananı 86 milyonuyla bir bütün Türkiye olacaktır. Gelin bu tarihi birlikteliği hep beraber katkı sulalım. Gelin bu tarihi sorumluluğu birlikte taşıyalım” dedi.
YENİ Parti: Tutumumuzu Özel açıklayacak
YENİ Parti Grup Başkanvekili Murat Emir de Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun da yapılan çalışmalara değinerek, “Biz silahların susması adına, terörün kalıcı olarak bitmesi adına atılabilecek her adımı, gelebilecek her öneriyi benimsiyoruz, ciddiye alıyoruz, önemsiyoruz. Bu kanun teklifiyle ilgili ilgili olarak biz bugüne kadar kimi eleştirilerimizi, önerilerimizi komisyonda gündeme getirdik. Üzülerek söylemeliyim ki bu teklifin geliş biçimi, getiriliş biçimi, imzalanış biçimi, komisyonda en haklı eleştirilerimize karşı dahi noktasına, virgülüne dahi dokundurulmayışı, ortak aklın çalıştırılmayışı önemli eksiklikler olmuştur” ifadelerini kullandı.
Emir, YENİ Parti’nin “çerçeve yasa” teklifine ilişkin tutumunu Genel Başkan Özgür Özel tarafından ayrıntılı bir şekilde açıklanacağını bildirdi.
CHP: ‘Destek vereceğiz’
CHP adına söz alan CHP Grup Başkanvekili Rahmi Aşkın Türeli de “Meseleyi bir devlet politikası olarak değerlendirdiklerini” anlattı. Türeli, Çerçeve Yasa’ya, “Terörün kalıcı olarak sona ermesi ve demokratik siyasetin güçlenmesi düşüncesiyle” destek vereceklerini kaydetti.
Yeni Yol Grubu’den ‘demokratik siyaset’ vurgusu
Yeni Yol Grubu TBMM Grup Başkanvekili Bülent Kaya ise konuşmasında, “Bu sürecin başarıya ulaşmasını ama önümüzde çok uzun ve meşakkatli bir yol olduğunu, bu meşakkatli yolun siyasal kamplaşma ve kutuplaşmalarla değil tam tersine demokratik bir siyaseti inşa etmekle aşılabileceğine inanıyorum” ifadesini kullandı.
İYİ Parti’nin önerisi reddedildi
İYİ Parti’nin Çerçeve Yasa teklifinin Genel Kurul gündemine alınmaması ve Adalet Komisyonu raporunun iade edilmesi yönündeki grup önerisi kabul edilmedi. Bugün Genel Kurul’da grup önerisi veren tek parti İYİ Parti oldu.
Bir yıllık komisyon çalışmasının ardından Genel Kurul’da
“Çerçeve Yasa” teklifi, yaklaşık bir yıl boyunca çalışmalarını sürdüren ve 140’a yakın kişinin dinlendiği Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun raporunun ardından hazırlandı. Teklif, 592 milletvekilinden 360’ının imzasıyla 5 Ağustos’ta TBMM Başkanlığı’na sunuldu. 8 Ağustos’ta Adalet Komisyonu’nda görüşülen teklif, yaklaşık 18 saat süren görüşmelerin ardından kabul edildi. Komisyon görüşmelerinde AK Parti, MHP, DEM Parti ve Yeni Parti teklife destek verdi.
Genel Kurul’da kimler söz alacak?
MHP Meclis Başkanvekili Celal Adan’ın başkanlık ettiği Genel Kurul görüşmelerinde, Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan ve İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu’nun teklif üzerine söz alması bekleniyor.
Yeni Parti Genel Kurulu görüşmeleri öncesinde kapalı grup toplantısı gerçekleştirirken, Özgür Özel’in partinin oylamadaki tutumunu Genel Kurul’da açıklaması bekleniyor.
Teklif 12 maddeden oluşuyor
Adalet Komisyonu’nda kabul edilen Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, yürürlük maddeleriyle birlikte 12 maddeden oluşuyor.
Teklifte, kanunun uygulanmaya başlaması için Milli Güvenlik Kurulu (MGK) kararının Resmi Gazete’de yayımlanması şartı getiriliyor.
Buna göre, PKK/KCK ve bağlantılı oluşumların “fiili varlığına son verdiğinin” ve kontrolündeki silah ve mühimmatın teslim edildiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bu tespitin MGK kararıyla teyit edilmesi gerekiyor.
Teklifte bazı soruşturma ve kovuşturmaların belirli sürelerle ertelenmesine ilişkin düzenlemeler de bulunuyor.
Kanun kapsamındaki faaliyetlerin uygulanmasını takip etmek ve değerlendirmek üzere Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında bir kurul oluşturulması, TBMM Başkanlığı tarafından da bir İzleme Komisyonu kurulması öngörülüyor
Meclis tatile girecek
TBMM Genel Kurulu’nun 16 Haziran’daki birleşiminde, Meclis’in 1 Temmuz 2026’da tatile girmesi gerekirken çalışmalarına devam etmesine karar verilmişti.
“Çerçeve yasa”nın Meclis tatile girmeden çıkarılması amacıyla Genel Kurul’un çalışma takvimi uzatılmıştı.
Teklifin görüşmelerinin tamamlanarak yasalaşmasının ardından TBMM’nin yaz tatiline girmesi bekleniyor. İçtüzük gereği Meclis, yeni yasama yılının başlayacağı 1 Ekim 2026’ya kadar çalışmalarına ara verecek.
