Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Plan ve Bütçe Komisyonu, 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi ve 2025 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifi'nin geneli ile Sayıştay raporlarını görüşmek üzere Komisyon Başkanı Mehmet Muş başkanlığında toplandı.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın katılımıyla gerçekleşen komisyonda, 2027 yılı bütçe teklifinin geneli ile 2025 yılı kesin hesap kanunu teklifi ve Sayıştay raporları ele alındı. Komisyonda, milletvekilleri söz alarak bütçeye ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Değerlendirmelerin ardından Yılmaz, milletvekillerinin 2027 yılı bütçe teklifinin geneline ilişkin sorularını yanıtladı.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, milletvekillerinin bütçe ve kesin hesap teklifinin geneline dair değerlendirmelerini dikkatle dinlediğini belirterek, yapıcı eleştirilerden mutlaka istifade edeceklerini dile getirdi.
"DEVLET OLARAK, YENİ DÖNEMDE ROLÜMÜZÜ YENİDEN VE GÜÇLÜ BİR ŞEKİLDE TARİF ETMEMİZ LAZIM"
Dünyada yapay zekanın öncülük ettiği dijital ve teknolojik dönüşümün tüm alanları etkilediğini belirten Yılmaz, Türkiye'nin uluslararası rekabette dezavantajlı duruma düşmemesi için bu sürecin doğru okunması ve yeni dönemde devletin ve kamunun rolünün yeniden tanımlanması gerektiğini ifade etti. Yılmaz, "Devletin kamunun çok daha aktif bir rol oynaması gereken bir döneme giriyoruz. Ama bunu iyi tarif etmek zorundayız. Artık dünyada korumacı politikalarla çok mikro müdahalelerle devletlerin, kamu otoritelerinin ekonomik süreçlere müdahil olduğu bir dönemdeyiz. Bizim de devlet olarak, kamu olarak bu yeni dönemde rolümüzü yeniden ve güçlü bir şekilde tarif etmemiz lazım" açıklamasında bulundu.
Yılmaz, Türkiye ekonomisinin son 25 yılda yıllık ortalama yüzde 5,3 büyüyerek dünya ortalaması olan yüzde 3,5'i aştığını belirterek, 2020-2025 döneminde de Türkiye'nin yüzde 5,2'lik ortalama büyümeyle küresel büyümenin üzerinde performans gösterdiğini ifade etti.
"ÜLKEMİZİN EN BÜYÜK AVANTAJLARINDAN BİRİ DÜŞÜK KAMU BORÇLULUK ORANIDIR"
Kamu borcunun milli geliri oranına ilişkin de konuşan Yılmaz, "Gelişmiş ülkelerde bu yüzde 90'ın üzerinde oran. Gelişmekte olan ülkelerde yüzde 70'in üzerinde bizde yüzde 22 civarında. Bu çok önemli bir varlık bizim için. Önümüzdeki dönem az önce bahsettiğim teknolojik dönüşümler, rekabet ortamı içinde ülkemizin en büyük avantajlarından biri bu düşük kamu borçluluk oranıdır diye ifade etmek isterim. Rezervlerimiz dış şoklara karşı bize bir destek oluşturuyor. 170 milyar dolara yakın bir rezervimiz var. Bankacılık sistemimiz sermaye yeterlik oranlarıyla yüksek ve sağlıklı bir yapıda. Dolayısıyla temellerimizin sağlam olduğunu ve gelişimimizi devam ettirdiğimizi özellikle vurgulamak isterim" ifadelerine yer verdi.
"YERLİ VE MİLLİ ÜRETİMİMİZİ ARTIRMAMIZ EKONOMİK DAYANIKLILIK AÇISINDAN ÇOK KIYMETLİ"
Yılmaz, bütçeye neden ‘dayanıklılık, refah ve dönüşüm bütçesi' adını verdiklerini açıklayarak, "Artık kritik bir ham maddeyi kontrol ederek ekonomileri etkilemenin mümkün olduğu, kritik teknolojilerin siyasi olarak yönlendirildiği bir ortamdayız. Böyle bir ortamda yerli ve milli üretimimizi artırmamız, tedarik kaynaklarımızı ve pazarlarımızı çeşitlendirmemiz ekonomik dayanıklılık açısından çok kıymetli. Bugünkü dünyada tek kriter artık en düşük fiyat değil. Ürünleri uzun vadeli ve güvenilir şekilde temin etme güvencesi de en az fiyat kadar önemli. Dolayısıyla dayanıklılık meselesini uzun vadeli kalkınma perspektifimiz açısından ciddiyetle tartışmalıyız" dedi.
"2027 BÜTÇEMİZDE ÖZELLİKLE EMEKLİLERİMİZİ ÖNCELİKLENDİRDİK"
Ekonomi politikalarının temel amacının toplumun ve insanların refahını artırmak olduğunun altını çizen Yılmaz, şu ifadelere yer verdi:
"Bu 2027 yılı bütçemizde özellikle emeklilerimizi önceliklendirdik. Bütçemizi hazırlarken emeklilerimize enflasyonla gelecek artışın daha üstünde bir imkan sağlamayı esas alarak bir bütçemizi hazırladık. Ve bu çerçevede bir miktar dikkat ederseniz açığımız arttı. Yani yüzde 3,1 bekliyorduk bu sene sonu itibariyle. Gelecek seneyi yüzde 3 buçuk olarak planladık. Bütçemiz içindeki bütün imkanları bu çerçevede değerlendireceğimizi ve yapabileceğimizin maksimumunu bu alanda yapmaya gayret edeceğimizi ifade etmek isterim. Bu sadece asgari emeklilerle ilgili bir çalışma değil. Daha genel anlamda emeklilerimize dönük bir çalışma. Burada alternatifler üzerinde ilgili tüm kurumlarımızla teknik çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Henüz tamamlamış değiliz. Biliyorsunuz bu enflasyonla bağlantılı otomatik artışlar dışında mutlaka kanunla bu alanın düzenlenmesi gerekiyor. O çerçevede alternatiflerimizi bu dikkatle çalışıyoruz. Sayın Cumhurbaşkanımızın da dünkü beyanında vurguladığı üzere hakkaniyeti, adaleti gözeten bir yaklaşım içinde emeklilerimizin daha iyi koşullara kavuşması yönünde tüm gayretimizi sarf edeceğiz. Imkanlarımızı bu yönde kullanacağız."
"TÜRKİYE SOSYAL HARCAMALARINI ARTIRDI, SOSYAL DEVLET OLMA VASFINI GÜÇLENDİRDİ"
Yılmaz, sosyal harcamaların yoksulluk arttığı için değil, sosyal devlet anlayışının güçlenmesi nedeniyle arttığını belirterek, "Bazı arkadaşlarımız yani yoksulluk arttığı için mi bunlar artıyor gibi şeyler söylediler. Tam tersine bir taraftan yoksulluk göstergeleri azalırken, gelir dağılımı iyileşirken Türkiye sosyal harcamalarını artırdı, sosyal devlet olma vasfını güçlendirdi. Valiliklerin periyodik yardımlarından 65 yaş üstü maaşlarına, engellilere sunulan hizmetlerden sosyal konutlara kadar birçok alanda desteklerimizi artırdık. Dolayısıyla yoksulluk arttığı için değil, sosyal devlet anlayışı güçlendiği için sosyal harcamalarımız arttı. Anayasamızda da sosyal bir devlet olduğumuz çok net bir şekilde vurgulanıyor. 25 senelik AK Parti iktidarında, dünyada sosyal devlet zayıflarken Türkiye'de sosyal devlet güçlendi" değerlendirmesinde bulundu.
Yılmaz, bağlantısallığın yalnızca ulaşım yollarından ibaret olmadığını, enerji, dijital iletişim, bilgi ve ticaret alanlarında yeni koridorların oluştuğunu belirterek, Türkiye'nin bu alanda avantajlı bir konumda olduğunu ifade etti. Kalkınma Yolu, Zengezur ve Orta Koridor, Hicaz Demiryolu güzergâhı ve Karadeniz'de oluşturulacak yeni hatların hem ulusal hem de bölgesel kalkınmaya katkı sağlayacağını belirten Yılmaz, GAP, DAP, KOP ve DOKAP'a yönelik yatırımların devam edeceğini kaydetti.
"ATIL İŞ GÜCÜNÜN ARTIYOR, BURADA DA ÇOK YÖNLÜ TEDBİRLERİMİZ VAR"
Atıl iş gücü meselesinin Orta Vadeli Program'da bir başlık olarak yer aldığını dile getiren Yılmaz, "Bu işsizlik değil, işsizliğin uluslararası bir tanımı var. Biz de herkes nasıl ölçüyorsa öyle ölçüyoruz. Farklı bir kriterimiz yok. Atıl iş gücü artıyor. Burada da çok yönlü tedbirlerimiz var. Bana göre en önemli unsurlardan biri üretim kültürünü yeniden vurgulamamız. Yeni nesillere sosyal medyanın da desteğiyle oluşan kısa yoldan gelir elde etme veya hemen bir şeylere ulaşma duygusu yerine emek sarf ederek bir şeyler elde etmenin değerini çok daha güçlü bir şekilde vermeliyiz" dedi.
"TÜKETİM ÜZERİNDEN ALDIĞIMIZ VERGİLERDE LÜKS ÜRÜNLERE DAHA FAZLA VERGİ UYGULADIĞIMIZI İFADE ETMEK İSTERİM"
Faiz giderlerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Yılmaz, son dönemde özellikle deprem bağlantılı harcamaların borçlanma üzerinde oluşturduğu etkiyle bütçe içinde oranın yüzde 14 seviyelerine çıktığını, bu oranın ise orta vadede düşmesini beklediklerini kaydetti.
Yılmaz, dolaylı ve dolaysız olmak üzere bütün vergilerde vergi adaletini gözettiklerini ifade ederek, "Tüketim üzerinden aldığımız vergilerde de özellikle geniş kesimlerin tüketimlerini dikkate alarak oranları belirlediğimizi, lüks ürünlere daha fazla vergi uyguladığımızı da ifade etmek isterim" dedi.
Sermaye piyasalarında yaşanan gelişmelerin ardından ortaya çıkan fon krizinin çözülmesi için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında hızlı bir şekilde kararların alındığını hatırlatan Yılmaz, "Birincisi Devlet Denetleme Kurulu görevlendirildi ve şu anda sahada. Bu kurumları inceliyor. Bu kurumların incelenmesi suretiyle sorumlu olan kişiler varsa onlarla ilgili de soruşturma elbette yapacaktır. O süreç devam ediyor. Diğer yandan adli mekanizmalar çok etkili bir şekilde ve güçlü bir şekilde devreye girmiş durumda. Çok sayıda gözaltılar, tutuklamalar, tedbir kararları hayata geçirilmiş durumda. Adli mekanizmalarda yargımız da bu konuda üzerine düşeni etkili bir şekilde yerine getiriyor" ifadelerini kullandı.
"23 EKİM İTİBARIYLA 71 BİN 899 HESABA 68 MİLYAR LİRA ÖDENDİ"
Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun'un Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği hatırlatan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, "Olağan tasfiyelerle ilgili biliyorsunuz üç şirketin tasfiyesi tamamlandı. Bir tanesi de tamamlanmak üzere. A1 Capital, Bulls, Pardus ve Hedef adlı şirketler ve bunların altındaki doksan üç fonun ödemeleri yapılmış durumda. 23 Ekim itibarıyla toplam 93 fona, 71 bin 899 hesaba 68 milyar lira ödendi. Dolayısıyla bu süreçler devam ediyor. Meclisimizde kanun da çıktı. Bununla birlikte Tera'nın tasfiyeden sorumlu bankası İş Bankası. Geriye kalan Pusula ve Atlas var. Atlas'ın da olağan tasfiyeye girip girmeyeceği üzerinde tartışma devam ediyor. Girerse olağan tasfiye olacak, girmezse o da olağanüstü tasfiyeye tabii olacak. Bu ikisiyle ilgili sorumlu kuruluş da Ziraat Bankası. Bunlarla ilgili hazırlıklarını yapmış durumdalar" diye konuştu.
"1 MİLYON LİRAYA KADAR OLAN ÖDEMELERDE GERİYE KALAN 125 MİLYAR LİRA NET YATIRIM TUTARI GÖZÜKÜYOR"
Olağanüstü tasfiye sürecine ilişkin 1 milyon liraya kadar olan ödemelerin Cuma günü itibarıyla İş Bankası ve Ziraat Bankası kanalıyla başlayacağını belirten Yılmaz, "En düşükten başlayıp en yükseğe doğru girilecek. Dağıtma durumunda oldukları nakitleri var. Onun dışında hızla nakde çevrilebilir kaynakları var. Onları da izleyen bir iki hafta içinde değerlendirerek, bu süreci kasım ayı ortalarına kadar tamamlamalarını bekliyoruz. Daha hızlı da yapmaları yönünde her türlü gayreti sarf ediyoruz. 1 milyon liraya kadar olan ödemelerde geriye kalan 125 milyar lira net yatırım tutarı gözüküyor. Dolayısıyla onun da bu geri ödemelerle birlikte rahatlıkla sağlanabileceği öngörülüyor" ifadelerine yer verdi.
Yılmaz, sözlerine şöyle devam etti:
"Bu harcamalar üç kaynaktan finanse edilecek. Birincisi bu fonlarda kalan tutarlar var, kendi varlıkları var. Nakti varlıklar var veya nitelikli hisseler var. İkincisi, geri ödemelerden fahiş kâr elde etmiş olanlardan veya haksız kazanç elde etmiş olanlardan geri kazanılanlar var. Dün itibarıyla 11 milyar lira bir geri ödeme söz konusu ama bu hızla yine artacaktır diye bekliyoruz. Oradan gelen kaynaklar da yine eğer bir fonla ilgiliyse o fona değilse genel bir hesabımız var, oraya gelecek. SPK'nın belirlediği kriterlere göre fonlara dağılımı yapılmış olacak. Üçüncü olarak da bu yargı sürecinde olan kişilerin tedbir kararı konmuş varlıkları var. Bunlar da TMSF'ye devrediliyor. Meclisimizin onayladığı bu kanunla TMSF'ye çok daha hızlı bir şekilde likit bir varlığa dönüştürme konusunda yetki verdik. O çerçevede TMSF'de üzerine düşeni yapıp oradan da yine bu fonlara yatırımcılara ödemeleri yapacağız."
"BU ÜLKEYİ SEVİYORSAK SERMAYE PİYASALARIMIZI DESTEKLEMEMİZ LAZIM"
Yılmaz, sermaye piyasalarının desteklenmesi ve meşru yatırımcıların korunması gerektiğini belirterek, "Bu ülkeyi seviyorsak, bu ülkenin kalkınmasını istiyorsak sermaye piyasalarımızı desteklememiz lazım. Sağlıklı çalışan meşru yatırımcıyı desteklememiz lazım. Sermaye piyasalarına yatırım yapmanın, bir fona yatırım yapmanın veya hisse senedi almanın suçmuş gibi gösterilmesi yanlış bir yaklaşım. Hırsızlarla, yolsuzlarla, fon vurguncularıyla ve manipülatörlerle sonuna kadar mücadele edelim ama yatırımcıları da koruyalım. Meşru yatırımcıyla manipülatörü birbirinden ayıralım. Ayırmazsak meşru yatırımcıya da bu ülkenin kalkınma sürecine de zarar vermiş oluruz" diye konuştu.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın konuşmasının ardından, 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi ve 2025 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifi oylanarak, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda kabul edildi.
