ÖZEL HABER-Mehmet TÜRK
Diyarbakırlıların "Xalê Kemal" olarak tanıdığı 77 yaşındaki Kemal Tosun, yarım asrı aşkın süredir üzerinden çıkarmadığı rengarenk geleneksel kıyafetleri, parmaklarını süsleyen çok sayıdaki yüzüğü ve sosyal medyada milyonlara ulaşan halay videolarıyla kentin yaşayan sembollerinden biri olmaya devam ediyor.
Tarihi Sur ilçesinin vazgeçilmez simalarından biri olan Xalê Kemal, Ulu Cami önünde gazetemize yaptığı özel açıklamalarda hem çocukluk ve gençlik yıllarındaki zorlu yaşamı anlattı hem de Diyarbakır’a gelen turistlere ilişkin dikkat çeken mesajlar verdi.
Diyarbakır efsane ismi Xalê Kemal’den anlamlı mesajhttps://t.co/JSicsljrKG pic.twitter.com/ktjnHAm40J
— Güneydoğu Ekspres (@ekspreshaber_) June 10, 2026
“ÖKÜZLE ÇİFT SÜRDÜK, TIRPANLA HASAT YAPTIK”
Geçmiş yıllardaki yaşam koşullarının bugüne göre çok daha zor olduğunu belirten Xalê Kemal, tarımın tamamen insan ve hayvan gücüyle yapıldığı günleri anlattı.
“Öküzle çift sürdük. Sonra traktörler, kamyonlar, biçerdöverler çıktı. O zamanlar kadınlarımız da büyük sıkıntılar çekiyordu. Buzdolabı yoktu, çamaşır makinesi yoktu. Suyumuzu testilerde saklar, yemeklerimizi topraktan yapılmış ocaklarda pişirirdik. Güneş doğmadan önce eşimiz ve çocuklarımızla birlikte tarlaya giderdik. Tırpanla hasat yapardık. Ama yıllara yenik düştük, yaşlandık. Şimdi hayat çok daha rahat. Özellikle kadınların yaşamı eskisine göre çok kolaylaştı.”
HALAY SEVDASI ÇOCUK YAŞTA BAŞLADI
Bismil’in Heydeli (Işıklar) köyünde doğduğunu anlatan Xalê Kemal, halayla tanışmasının ise çocuk yaşlarda gerçekleştiğini söyledi.
Babası tarafından Diyarbakır’da kendisine diktirilen ilk şalvar ve yeleği unutamadığını belirten Tosun, “Babam ölçümü eliyle karışlayarak almıştı. Terzi de o ölçüyle bana kıyafet dikti. Sonra beni köy meydanındaki düğüne götürdü. Elime iki mendil verdiler ve davul-zurna eşliğinde halaya çıktım. Köylüler üzerime para atınca çok iyi oynadığımı düşündüm. O gün bugündür düğünlerde oynuyorum” dedi.
Bugün yalnızca Diyarbakır’dan değil, Türkiye’nin birçok ilinden davet aldığını belirten Xalê Kemal, “Bismil, Silvan, Hazro ve merkez ilçelerin yanı sıra Türkiye’nin batısından da çağrılıyorum. Uçak biletimi alıp beni düğünlere götürüyorlar. Halay çekmeyi seviyorum” ifadelerini kullandı.
TURİSTLERİN GÖZDESİ OLDU
Yıllar içerisinde Diyarbakır’ın en tanınan simalarından biri haline gelen Xalê Kemal, özellikle yerli ve yabancı turistlerin yoğun ilgisiyle karşılaştığını söyledi.
“Ulu Cami önünde otururken turistler beni görünce fotoğraf çektirmek istiyor. Diyarbakır halkı cömerttir, misafirperverdir. Yabancılara evini açar, herkesi ailesinden biri gibi kabul eder. Ben de turistleri seviyorum” diyen Tosun, Sur esnafına da önemli bir çağrıda bulundu.
“BİR TURİST BİR DÜNYA DEMEKTİR”
Havaların ısınmasıyla birlikte Diyarbakır’a gelen turist sayısında gözle görülür bir artış yaşandığını belirten Xalê Kemal, esnafın ziyaretçilere iyi davranması gerektiğini vurguladı.
“Bir turist bir dünya demektir” sözleriyle dikkat çeken Tosun, Diyarbakır’ın misafirperverlik kültürünün korunması gerektiğini ifade etti.
Konuşmasının sonunda Avrupa’nın birçok ülkesinde bulunan hayranlarına selam gönderen Xalê Kemal, gençlik yıllarında yapılan kışlık hazırlıkları ise Kürtçe seslendirdiği bir türküyle anlatarak sohbeti sonlandırdı.
Renkli kişiliği, geleneksel kıyafetleri ve bitmeyen enerjisiyle Diyarbakır’ın yaşayan kültürel değerlerinden biri olarak görülen Xalê Kemal, hem geçmişin tanığı hem de kentin en sevilen yüzlerinden biri olmaya devam ediyor.