Eğitim-Sen Diyarbakır Şubesi Engelli Hakları ve Eşit Yaşam Meclisi, 2026-2027 eğitim öğretim yılında engelli öğrencilerin ve engelli kamu emekçilerinin sorunlarıyla ilgili açıklama yaptı.
Diyarbakır Eğitim Sen Eşit Yaşam ve Engelli Meclisi adına Leyla Aytek ve Cumali Kılıç okudu.
Açıklamanın tamamı şöyle:
“2026-2027 Eğitim Öğretim Yılına Girerken Engelli Öğrencilerin ve Engelli Kamu Emekçilerinin Sorunlarına Dikkat Çekiyoruz
2026-2027 eğitim öğretim yılına girerken, eğitim hakkının herkes için eşit, erişilebilir ve nitelikli olması gerektiğini bir kez daha hatırlatıyoruz.
Eğitim-Sen Amed Şubesi Engelli Hakları ve Eşit Yaşam Meclisi olarak sahadan aldığımız bilgiler, 2025-2026 eğitim öğretim yılı boyunca birçok eğitim kurumunda erişilebilirlik konusunda ciddi eksikliklerin devam ettiğini göstermektedir.
OKULLARDA ERİŞİLEBİLİRLİK SORUNU DEVAM EDİYOR
Diyarbakır'daki birçok okulda hâlâ engelli öğrencilerin ve engelli personelin okula, sınıflara ve diğer ortak kullanım alanlarına bağımsız ve güvenli şekilde ulaşmasını sağlayacak düzenlemelerin yeterli olmadığı görülmektedir. Bazı okullarda hiç engelli rampası bulunmazken, mevcut rampaların bir bölümünün ise standartlara uygun olmadığı görülmektedir.
ASANSÖRLER VAR, FAKAT KULLANILAMIYOR
Birçok okulda engelli öğrencilerin ve engelli kamu çalışanlarının üst katlara erişimini sağlamak amacıyla asansörler bulunmaktadır. Ancak sahadan gelen bilgilerde okullarda bulunan asansörler arızalı olduğu, bazı okullarda bakım ve onarım ödeneğinin beklenmesi nedeniyle asansörler uzun süre çalıştırılmadığı görülmektedir. Asansörlerin yalnızca yapılması değil; düzenli olarak bakımının yapılması, arızalarının gecikmeksizin giderilmesi ve sürekli kullanılabilir durumda tutulması zorunluluktur.
ENGELLİ TUVALETLERİ DEPO OLARAK KULLANILMAMALIDIR
Bir diğer önemli sorun ise engelli tuvaletleridir. Bazı okullarda engelli tuvaleti hiç bulunmamakta; bulunan bazı engelli tuvaletleri ise amacı dışında kullanılmaktadır. Sahadan gelen bildirimlerde engelli tuvaletlerinin temizlik malzemeleri, çeşitli araç-gereçler ve okul ihtiyaçları için depo olarak kullanıldığı, bazı tuvaletlerin kilitlendiği veya öğrencilerin ve personelin kullanımına kapatıldığı ifade edilmektedir.
SORUN SADECE BİNALARDA DEĞİL, EĞİTİM SÜRECİNİN TAMAMINDADIR
Engelli öğrencilerin yaşadığı sorunları yalnızca rampa, asansör ve tuvalet sorununa indirgemiyoruz. Engelli öğrencilerin eğitim materyallerine erişimi; dersliklere ve laboratuvarlara erişimi; rehberlik ve destek hizmetlerine ulaşabilmesi; sınavlarda ihtiyaç duyduğu makul düzenlemelerin yapılması; sosyal, kültürel ve sportif faaliyetlere eşit katılımı; ulaşım ve okul servislerine erişimi ile özel eğitim ve destek eğitim hizmetlerinin niteliği konularında da ciddi düzenlemelere ihtiyaç bulunmaktadır. Engelli kamu emekçileri açısından da benzer sorunlar devam etmektedir. Çalışanların görev yaptıkları binalarda çalışma alanlarına, hizmet birimlerine, toplantı salonlarına, yemekhanelere ve diğer ortak alanlara bağımsız erişebilmeleri sağlanmalıdır.
Engelli bir kamu emekçisinin, görev yaptığı kuruma girebilmek veya görev yaptığı kata çıkabilmek için sürekli başka bir çalışanın yardımına ihtiyaç duyması kabul edilemez.
ÇÖZÜM İSTİYORUZ
1. Tüm eğitim kurumlarında erişilebilirlik denetimi yapılmalıdır. Her okul için rampa, asansör, tuvalet, sınıf, koridor, giriş-çıkış ve ortak kullanım alanlarını kapsayan ayrıntılı bir erişilebilirlik envanteri hazırlanmalıdır.
2. Engelli rampaları erişilebilirlik standartlarına uygun hale getirilmelidir. Rampaların eğimi, genişliği, yüzeyi, korkulukları, güvenliği ve kullanım koşulları denetlenmelidir.
3. Engelli asansörleri sürekli çalışır durumda tutulmalıdır. Arızaların giderilmesi için ödenek beklenerek aylarca sorun yaşanmasının önüne geçilmeli, hızlı müdahale sistemi oluşturulmalıdır.
4. Çalışır durumdaki asansörlerin kullanımının önündeki engeller kaldırılmalıdır. Asansörlerin anahtarının başka bir birimde tutulması veya öğrencinin sürekli görevli aramak zorunda bırakılması kabul edilmemelidir.
5. Her okulda erişilebilir ve kullanılabilir engelli WC'si bulunmalıdır. Engelli tuvaletleri hiçbir şekilde depo veya başka bir amaçla kullanılmamalıdır.
6. Engelli öğrenciler, veliler ve engelli çalışanlar sürece dahil edilmelidir. Erişilebilirlik çalışmaları masa başında değil, engelli bireylerin deneyimleri dikkate alınarak yürütülmelidir.
7. Okul bazında kamuoyuna açık çözüm takvimi oluşturulmalıdır. Her eksiklik için sorumlu kurum, yapılacak iş ve tamamlanma tarihi belirlenmelidir.
8. Erişilebilirlik denetimleri düzenli hale getirilmelidir. Asansör, rampa ve engelli WC'lerinin kullanılabilirliği her eğitim öğretim yılında yeniden denetlenmelidir.
ERİŞİLEBİLİRLİK BİR LÜTUF DEĞİL, HAKTIR
Engelli öğrencilerin eğitim hakkı bir ayrıcalık değildir. Engelli kamu emekçilerinin erişilebilir çalışma ortamında çalışma hakkı bir lütuf değildir. Bir rampanın yapılması, bir asansörün kurulması veya bir engelli WC'sinin inşa edilmesi kurumların engelli bireylere yaptığı bir iyilik değildir. Bunların tamamı eşit yurttaşlığın, eğitim hakkının, çalışma hakkının ve insan onurunun gereğidir.
Eğitim-Sen Amed Şubesi Engelli Hakları ve Eşit Yaşam Meclisi olarak 2026-2027 eğitim öğretim yılında engelli öğrencilerin ve engelli kamu emekçilerinin yaşadığı sorunların takipçisi olacağımızı; okulların erişilebilirlik durumunu sahadan izlemeye, tespit ettiğimiz sorunları kamuoyuyla paylaşmaya ve çözüm için ilgili kurumlarla görüşmeye devam edeceğimizi kamuoyuna duyuruyoruz.”
