ÖZEL HABER-Mehmet TÜRK
Hevsel Bahçeleri'nde binlerce yıldır süregelen tarımsal üretim, bugün gelişen teknoloji sayesinde yılın dört dönemine yayılmış durumda. Ancak üretim artmasına rağmen çiftçinin kazancı aynı oranda yükselmiyor. UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi'nde yer alan tarihi bahçelerde çalışan üreticiler, alın terinin karşılığını komisyoncuların ve aracılarının kazandığını belirterek yaşadıkları ekonomik sıkıntıya dikkat çekiyor.
Diyarbakır Hevsel Bahçelerinde kabak hasadı: Çiftçi isyandahttps://t.co/HXv106V93y pic.twitter.com/Gt61ayG4ON
— Güneydoğu Ekspres (@ekspreshaber_) July 13, 2026
BİNLERCE YILLIK BEREKET TOPRAĞI
Dicle Nehri ile Diyarbakır Surları arasında uzanan Hevsel Bahçeleri, yüzyıllardır kentin sebze ve meyve ihtiyacını karşılayan en önemli tarım alanlarından biri olmayı sürdürüyor. Verimli toprak yapısı sayesinde bahçelerde marul, nane, reyhan, maydanoz, roka, salatalık, lahana ve kabak başta olmak üzere çok sayıda sebze yetiştiriliyor. Son yıllarda ekonomik getirisi yüksek olduğu için pamuk ve mısır ekimi de yapılmaya başlandı.
BİR YILDA DÖRT HASAT YAPILIYOR
Gelişen tarım teknikleriyle birlikte üreticiler aynı arazide yılda dört kez ekim yapabiliyor. Yaklaşık 40 günde hasada gelen marulun ardından farklı ürünler ekilerek üretim sezonu kesintisiz devam ediyor. Bu sayede Hevsel Bahçeleri, yılın büyük bölümünde üretimin sürdüğü ender tarım alanlarından biri olma özelliğini taşıyor.
40 DERECEYİ AŞAN SICAKTA EKMEK MÜCADELESİ
Merkez Sur ilçesi ile Çarıklı ve Bağıvar mahallelerinden gelen, büyük bölümü kadınlardan oluşan yaklaşık 30 tarım işçisi, sabahın ilk ışıklarıyla birlikte tarlalara giriyor.
40 dereceyi aşan kavurucu sıcaklıklara rağmen saatlerce çalışan işçiler, hem üretimin devamlılığını sağlıyor hem de aile bütçelerine katkı sunuyor.
"TARLA BİZİM AMA İŞÇİ GİBİ ÇALIŞIYORUZ"
Kabak üreticisi Şahin Yetişkin, üretimin artmasına rağmen kazançlarının her geçen gün azaldığını söyledi. Bir yıl içerisinde dört kez ekim yaptıklarını belirten Yetişkin, şunları söyledi:
"Yaptığımız işin karşılığını alamıyoruz. Genelde marul, kabak, reyhan, maydanoz, roka ve salatalık ekiyoruz. Marul yaklaşık 40 günde yetişiyor. Şu anda kabak hasadına başladık. Sabah güneş doğmadan 20-30 işçiyle birlikte tarlaya geliyoruz. 40 dereceyi aşan sıcaklıkta çalışıyoruz. Tarla sahibi olmamıza rağmen işçi gibi çalışıyoruz."
KAZANAN ÇİFTÇİ DEĞİL, ARACILAR
Ürünlerin pazara ulaşıncaya kadar önemli bir maliyet yükü oluşturduğunu ifade eden Yetişkin, sistemin üreticiyi zor durumda bıraktığını dile getirerek, "Komisyoncu sattığı ürünün parasından yüzde 12 komisyon alıyor. Nakliye, yükleme ve sebze halinde indirme ücretlerini de biz ödüyoruz. Satılan ürünün yaklaşık yüzde 20'si komisyon ve taşıma giderlerine gidiyor. Geriye kalanla da maliyetimizi ancak karşılayabiliyoruz. Yani aslında çiftçi kazanamıyor, komisyoncular ve toptancılar kazanıyor" ifadelerini kullandı.
HEVSEL'DE ÜRETİM VAR, KAZANÇ YOK
Her yıl binlerce ton sebze ve meyvenin üretildiği Hevsel Bahçeleri'nde üreticiler, artan maliyetler ve aracı sistemi nedeniyle emeklerinin karşılığını alamadıklarını ifade ediyor. UNESCO koruması altındaki bu tarihi üretim alanında bir yandan binlerce yıllık tarım geleneği yaşatılırken, diğer yandan üreticiler alın terlerinin gerçek karşılığını alabilecekleri adil bir pazarlama sistemi talep ediyor.
