TMMOB Amed İl Koordinasyon Kurulu, Diyarbakır’ın Kulp ilçesine bağlı Cixsê (Eskiağaçlı) kırsal mahallesinde kurulması planlanan Güneş Enerji Santrali (GES) projesine ilişkin açıklamada bulundu.
TMMOB Amed İl Koordinasyon Kurulu’nun “CİXSÊ’DE ENERJİ YATIRIMI DEĞİL, EKOLOJİK TAHRİBAT PLANLANIYOR: DOĞAL YAŞAM ALANLARI KORUNMALIDIR!” başlıklı açıklaması şöyle:
“Diyarbakır’ın Kulp ilçesine bağlı Cixsê (Eskiağaçlı) kırsal mahallesinde kurulması planlanan Güneş Enerji Santrali (GES) projesi; mera alanları, su varlığı, tarımsal üretim, biyolojik çeşitlilik ve kırsal yaşam üzerindeki etkileriyle birlikte değerlendirilmelidir.
14 Ekim 2026 tarihinde TMMOB Amed İl Koordinasyon Kurulu Enerji ve Ekoloji Komisyonu tarafından gerçekleştirilen saha incelemesi ve ÇED dosyasının değerlendirilmesi sonucunda ortaya çıkan bazı önemli tespitleri kamuoyunun bilgisine sunuyoruz:
MERALAR ENERJİ YATIRIMLARINA FEDA EDİLEMEZ!
Proje için belirtilen alanın çevresiyle birlikte yaklaşık 300 dönümlük bölümünde fiilî olarak otlatma faaliyetlerinin sürdürüldüğü tespit edilmiştir. Projenin panel alanları, çitleri ve servis yolları mera bütünlüğünü bozacak; hayvanların otlatma alanlarına ve su kaynaklarına erişimini güçleştirecektir. Bu nedenle proje, yalnızca parsel sınırları üzerinden değil, mevcut mera alanları ve sürdürülen otlatma faaliyetleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
SU VARLIĞI GÖRMEZDEN GELİNEMEZ!
Saha incelemesinde, hayvanların su ihtiyacının karşılanmasında kullanılan bir gölet ve dere yatakları tespit edilmiştir. Kazı, dolgu, arazi tesviyesi ve yol çalışmaları; suyun doğal akışını, göletin beslenmesini ve su kalitesini etkileyecektir. Su varlığına ilişkin bu tespitler açıklığa kavuşturulmadan proje alanının boş veya işlevsiz bir arazi olarak ele alınması kabul edilemez.
CİXSÊ’DE YEREL EKONOMİ VE BİYOÇEŞİTLİLİK TEHDİT ALTINDA!
Proje alanı; hayvancılık, çeşitli tarımsal üretimler ve doğal ürünlerin birlikte sürdürüldüğü kırsal yaşamın bir parçasıdır. Cixsê (Eskiağaçlı), ipekböcekçiliği ve koza üretimi açısından önemli bir merkezdir. Proje alanının yakınında ipekböcekçiliği üretimiyle ilişkili bir tesis/fabrika bulunmaktadır. GES projesinin hayata geçirilmesi; ipek böcekçiliği ve koza üretimi başta olmak üzere hayvancılık, tarımsal üretim ve doğal ürünlerin üretim ve toplanmasına dayalı mevcut geçim faaliyetlerini olumsuz etkileyecektir.
Proje alanı aynı zamanda farklı canlı türlerinin yaşam ve geçiş alanlarıyla ilişkilidir. Turna, leylek ve kırlangıçlar başta olmak üzere göçmen kuşların bölgede bulunduğu bilinmektedir. Panel sahaları, çevre çitleri ve servis yolları habitatların parçalanmasına, canlıların hareket alanlarının daralmasına ve biyoçeşitliliğin olumsuz etkilenmesine yol açacaktır.
ÇED SÜRECİ YENİDEN DEĞERLENDİRİLMELİDİR!
Saha incelemesi ile ÇED dosyasının karşılaştırılmasında; göletin varlığı ve işlevi, mera kullanımı, biyoçeşitlilik, yerleşim alanıyla ilişki, doğal afet riskleri, bitkisel toprak, gürültü, enerji depolama sistemlerinin riskleri ve proje ömrü sonrasında oluşabilecek atıklar bakımından teknik eksiklik ve uyumsuzluklar tespit edilmiştir. ÇED dosyasında kullanılan bazı görsellerin de mevcut saha koşullarıyla örtüşmediği görülmüştür.
HALKA RAĞMEN DEĞİL HALK İÇİN YENİLENEBİLİR ENERJİ
İklim değişikliğinin etkilerinin giderek arttığı son yıllarda güneş enerjisi, fosil yakıtlara bağımlılığın azaltılması açısından önemlidir. Fosil yakıtlı enerji üretimlerinden vazgeçilmeli, ancak bunların yerini alacak yenilenebilir enerji santralleri de verimli tarım alanları, meralar, su varlıkları ve doğal yaşam alanlarını yok etmek pahasına gerçekleştirilmemelidir. Sermayedarlar tarafından üretilen enerji halka yüksek maliyetlerle satılmamalı; halkın ihtiyaç duyduğu kadar enerji, halk eliyle kurulacak enerji kooperatifleri tarafından demokratik bir yolla üretilmeli ve kullanılmalıdır.
TALEBİMİZ AÇIKTIR:
Yenilenebilir enerjiye dönüşüm gereklidir; ancak doğayı ve yaşamı yok sayan bir dönüşüm sürdürülebilir değildir.
Cixsê’de planlanan GES projesi; mera alanları, su varlıkları, tarımsal üretim, biyolojik çeşitlilik ve kırsal yaşam üzerindeki olumsuz etkilerinden ötürü derhal iptal edilmeli, bundan sonraki süreçlerde kurulacak santraller de bu hassasiyetle planlanmalıdır. Kulp’un, Çixse’ninenerji kaynakları yine Kulp halkı tarafından, coğrafyası talan edilmeden kullanılmalıdır.
CİXSÊ’NİN DOĞASI, SUYU VE TÜM CANLILARIN YAŞAM ALANI KORUNMALIDIR!”
