ÖZEL HABER/Güneş OCAĞA-Mehmet Rumet SOYLU
Diyarbakır’da 2016 ile 2026 yılları arasındaki temel gıda, kira, ulaşım ve fatura giderleri arasındaki fark, geçen 10 yılda vatandaşın alım gücünde yaşanan değişimi gözler önüne seriyor.
EKSPRES OLARAK 10 YILIN TABLOSUNU KARŞILAŞTIRDIK
İşte Güneydoğu Ekspres Gazetesi olarak, 2016 ile 2026 yılını karşılaştırdığımız tablo şöyle:
2016 yılında Diyarbakır’da temel gıda ürünlerinden oluşan bir sepetin toplam maliyeti yaklaşık 51,50-54 TL seviyesindeydi. Karacadağ pirincinin kilogramı 4,20-4,80 TL, kırmızı mercimeğin kilogramı 5,80-6,20 TL, kuru fasulyenin 7,80-8,20 TL, nohudun ise yaklaşık 9 TL olduğu dönemde bulgur 2,20-2,50 TL, 500 gram makarna 1,10-1,30 TL, un 1,80-2,20 TL ve bir litre ayçiçek yağı 6,40-6,90 TL arasında satılıyordu.
30'lu yumurta kolisinin fiyatı 7-8,50 TL, bir kilogram toz şeker 3,40-3,70 TL, Diyarbakır'ın somun veya pide ekmeği ise yaklaşık 75 kuruş ile 1 TL arasında değişiyordu.
2016’DA ASGARİ ÜCRET TEMEL GİDERLERİ KARŞILIYORDU
2016 yılında net asgari ücret 1.300,99 TL idi. Diyarbakır’da ortalama ev kiraları ise semt, ilçe ve konutun büyüklüğüne göre 350 ile 650 TL arasında değişiyordu. Orta halli bir ev için kira yaklaşık 450 TL kabul edildiğinde, dört kişilik bir ailenin aylık zorunlu giderleri yaklaşık 970 TL seviyesinde hesaplanıyordu.
Bu hesabın yaklaşık 170 TL'sini elektrik, su ve doğalgaz faturaları, 150 TL'sini ulaşım, 200 TL'sini ise haftalık pazar ve mutfak harcamaları oluşturuyordu.
Bu tabloya göre 1.300,99 TL'lik asgari ücret alan bir kişinin elinde, temel giderler karşılandıktan sonra yaklaşık 330,99 TL kalıyordu.
Başka bir ifadeyle, 2016 yılında tek asgari ücretle geçinen dört kişilik bir ailenin barınma, fatura, ulaşım ve temel mutfak giderleri karşılanabiliyor, maaşın yaklaşık dörtte biri diğer ihtiyaçlar için kullanılabiliyordu.
2026’DA AYNI ÜRÜN SEPETİ 686 TL’YE ULAŞTI
Aradan geçen 10 yılda tablo büyük ölçüde değişti.
2026 yılı fiyatlarıyla aynı ürünlerden oluşan tekil gıda sepetinin toplam maliyeti yaklaşık 686 TL'ye yükseldi.
Karacadağ pirincinin kilogramı yaklaşık 110 TL'ye, kırmızı mercimek 55 TL'ye, kuru fasulye 95 TL'ye, nohut 85 TL'ye, bulgur 35 TL'ye çıktı. 500 gram makarna yaklaşık
22 TL, bir kilogram un 32 TL, bir litre ayçiçek yağı 65 TL, 30'lu yumurta kolisi 130 TL ve bir kilogram toz şeker 42 TL seviyesine ulaştı.
Diyarbakır'da fırın ekmeğinin fiyatı ise 15 TL'ye yükseldi. Belediye bünyesindeki “Nanê Gel” halk ekmek büfelerinde ise ekmek 10 TL'den satılıyor.
Böylece 2016'da yaklaşık 51,50 TL olan aynı temel gıda sepetinin maliyeti 2026'da 686 TL'ye çıktı.
KİRA VE FATURALAR DA ASGARİ ÜCRETİ ZORLUYOR
2026 yılında Diyarbakır'da Bağlar, Yenişehir ve Sur gibi ilçelerde ortalama kira yaklaşık 18 bin TL seviyesinde hesaplanırken, Kayapınar gibi yeni yerleşim bölgelerinde kiralar 30 bin TL'yi aşabiliyor.
Dört kişilik bir aile için aylık elektrik gideri yaklaşık 650 TL, doğalgazın yıllık ortalamaya bölünmüş aylık maliyeti yaklaşık 650 TL, 10 metreküplük su tüketiminin maliyeti ise yaklaşık 350 TL olarak hesaplanıyor.
Ulaşım giderlerinde de 10 yıllık dönemde dikkat çekici bir artış yaşandı. 2026 tarifelerine göre haftada 6 gün işe gidip gelen bir çalışan ebeveynin dolmuş masrafı yaklaşık 1.820 TL'ye, haftada 5 gün toplu taşıma kullanan öğrencinin aylık ulaşım gideri ise yaklaşık 616 TL'ye ulaşıyor. Böylece iki kişilik ulaşım gideri yaklaşık 2.436 TL oluyor.
Verilen bu kalemler toplandığında kira, elektrik, doğalgaz, su ve ulaşım giderleri aylık yaklaşık 22.086 TL'ye ulaşıyor. Gıda ve diğer zorunlu harcamalar da eklendiğinde ailenin gerçek yaşam maliyeti daha da yükseliyor.
2016’DAN 2026’YA DEĞİŞEN ALIM GÜCÜ
2016 yılında 1.300,99 TL olan net asgari ücret, 2026 yılında 28.075,50 TL'ye yükseldi. Nominal olarak ücrette büyük bir artış yaşanmasına rağmen temel ihtiyaçların fiyatlarındaki yükseliş, bu artışın alım gücüne aynı oranda yansımadığını gösteriyor.
2016 yılında hesaplanan 970 TL'lik zorunlu giderin ardından asgari ücretlinin elinde yaklaşık 331 TL kalırken, 2026 yılında yalnızca kira, faturalar ve ulaşım gibi temel kalemler bile asgari ücretin önemli bölümünü tüketiyor.
