ÖZEL HABER-Mehmet TÜRK
Kürt kimliği ve siyasi duruşuyla Diyarbakır’ın yakın tarihine damga vuran eski Belediye Başkanı Mehdi Zana’nın, KOAH hastalığı nedeniyle yoğun bakıma kaldırıldığı öğrenildi. 11 yılını Diyarbakır 5 No’lu Cezaevi’nde geçiren Zana, yıllar süren esaretin ardından özgürlüğüne kavuşsa da sağlık sorunlarıyla mücadele ediyordu.
Kürt kimliği ve Kürt dili konusundaki açık siyasi duruşuyla tanınan Zana’nın, uzun süredir mücadele ettiği KOAH hastalığının ağırlaşması üzerine Diyarbakır'daki özel bir hastanede yoğun bakıma kaldırıldığı öğrenildi.
İlerleyen yaşına bağlı sağlık sorunları nedeniyle son dönemlerde hafıza kaybı yaşadığı belirtilen Zana’nın sağlık durumuyla ilgili gelişmeler yakından takip ediliyor.
Zana’nın son dönemlerdeki en dikkat çeken açıklamalarından biri ise Güneydoğu Ekspres Gazetesi’ne verdiği röportaj olmuştu. Gazeteci Cevat Korkmaz da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımla Zana’nın sağlık durumuna ilişkin son gelişmeyi kamuoyuna duyurdu.
11 YILINI 5 NOLUDA GEÇİRDİ
Mehdi Zana’nın hayatı, Türkiye’nin yakın siyasi tarihinin en çalkantılı dönemlerinden birine tanıklık etti.
20 Aralık 1940’ta Diyarbakır’ın Silvan ilçesinde dünyaya gelen Zana, ortaokul eğitimini tamamlamadan terzilik mesleğine yöneldi. 1960’lı yıllarda Türkiye İşçi Partisi (TİP) içerisinde siyaset yapan Zana, aynı zamanda Devrimci Doğu Kültür Ocakları (DDKO) çevresinde yer aldı.
Kürt kimliği ve Kürt dili konusunda dönemin koşullarına göre açık bir siyasal söylem geliştiren Zana, 1977 yerel seçimlerinde Diyarbakır Belediye Başkanı seçildi.
Görev yaptığı 1977-1980 yılları, onun siyasi yaşamında olduğu kadar Diyarbakır’ın yakın tarihinde de önemli bir dönem olarak kayıtlara geçti. Belediye yönetiminde Kürt diline ve Kürt kimliğine görünürlük kazandırmaya yönelik girişimleri, Zana’nın dönemin diğer belediye başkanlarından farklılaşmasına neden oldu.
Avrupa’daki sosyalist belediyelerle ilişkiler kuran Zana’nın girişimleriyle Diyarbakır’a çeşitli desteklerin ulaştığı da aktarılıyor.
Ancak 12 Eylül 1980 askeri darbesi, Zana’nın yaşamında yeni ve çok daha ağır bir dönemin başlangıcı oldu.
Tutuklanan Zana, Diyarbakır 5 No’lu Cezaevi’nde 11 yıl boyunca kaldı. Kendi kaleme aldığı Prison No. 5 adlı eserinde de bu dönemde yaşadıklarını anlattı. Kaynaklarda Zana’nın yaşamının farklı dönemlerinde toplam yaklaşık 16 yılını cezaevinde geçirdiği belirtiliyor.
Uluslararası Af Örgütü’nün 1994 tarihli kayıtlarında ise Zana’nın daha önce 10 yılı aşkın süre cezaevinde kaldığı, 1991 yılında koşullu afla serbest bırakıldığı ve Diyarbakır Askeri Cezaevi’nde ağır işkencelere maruz kaldığına ilişkin bilgiler yer alıyor.
ÖZGÜRLÜĞÜNE KAVUŞTU, ANCAK MÜCADELE BİTMEDİ
1991 yılında özgürlüğüne kavuşan Zana için cezaevi yılları sona erse de siyasi mücadelesi sona ermedi.
1990’lı yıllarda yaptığı konuşmalar nedeniyle yeniden yargılandı ve hapis cezaları aldı. Uluslararası Af Örgütü, 1994 yılında Mehdi Zana’yı “düşünce mahkûmu” olarak tanımladı. Örgüt, Zana’nın Avrupa Parlamentosu İnsan Hakları Alt Komitesi’nde yaptığı konuşma ve siyasi faaliyetleri nedeniyle aldığı cezaları belgeledi.
Amnesty International ayrıca o dönemde Zana’nın sağlık durumuna ilişkin de endişelerini dile getirmiş, kronik astım rahatsızlığı bulunduğunu ve cezaevi koşullarının sağlık durumunu ağırlaştırabileceğini belirtmişti.
Zana, yıllarca süren cezaevi ve siyasi baskıların ardından yaşamını İsveç’te sürdürmeye başladı. Son yıllarında ise Stockholm’de daha sakin bir hayat yaşarken, geçmişi ve Kürt meselesi üzerine görüşlerini anlatmayı sürdürdü.
DİYARBAKIR’IN YAKIN TARİHİNE TANIKLIK EDEN BİR İSİM
Mehdi Zana’nın yaşam öyküsü yalnızca bir belediye başkanının siyasi hikâyesinden ibaret değil.
Onun hayatında Diyarbakır’ın yakın siyasi tarihi, 12 Eylül darbesi, Diyarbakır 5 No’lu Cezaevi, Kürt kimliği mücadelesi, ifade özgürlüğü tartışmaları ve Avrupa’daki insan hakları gündemi iç içe geçti.
Bir dönem Diyarbakır’ı yöneten, ardından yıllarını cezaevinde geçiren ve siyasi düşünceleri nedeniyle uluslararası insan hakları kuruluşlarının raporlarına giren Zana, bugün yaşamının ileri bir döneminde sağlık sorunlarıyla mücadele ediyor.
Diyarbakır’ın sokaklarından cezaevinin ağır koşullarına, belediye başkanlığından Stockholm’deki yaşamına uzanan 85 yıllık bir hayatın ardından Mehdi Zana şimdi yoğun bakımda.
Diyarbakır’ın siyasi hafızasında önemli bir yer edinen Zana’dan gelecek iyi haber, onu yıllardır tanıyanlar ve sevenleri tarafından umutla bekleniyor.
