ÖZEL HABER/Güneş OCAĞA-Mehmet Rumet SOYLU
Diyarbakır Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı ve TOBB Yönetim Kurulu Üyesi Engin Yeşil, Diyarbakır'ın tarımsal üretim kapasitesi, ekonomik potansiyeli ve önümüzdeki yıllara ilişkin kalkınma hedefleri hakkında Gazetemiz Güneydoğu Ekspres’e değerlendirmelerde bulundu. Kentin tarımsal potansiyelinin sanayi yatırımlarıyla desteklenmesi gerektiğini Belirten Yeşil, “Diyarbakır yalnızca üretim yapan değil, ürettiğini işleyen ve dünya pazarlarına sunan bir kent olmalı” dedi. 2026 yılı tarım sezonunu, pamuk üretimindeki gerilemeyi, artan girdi maliyetlerini, sulama yatırımlarını ve Diyarbakır'ın ekonomik geleceğini de değerlendiren Yeşil, tarıma dayalı sanayi, lojistik altyapı ve katma değerli üretimin önemine dikkat çekti.

Diyarbakır Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı ve TOBB Yönetim Kurulu Üyesi Engin Yeşil’e yönelttiğimiz sorular ve yanıtları şöyle:
Diyarbakır, Türkiye'nin önemli tarımsal üretim merkezlerinden biri. Kentin mevcut ekonomik ve tarımsal potansiyelini nasıl değerlendiriyorsunuz? Diyarbakır bu potansiyelini yeterince ekonomiye dönüştürebiliyor mu?
“Diyarbakır ürettiğini işlemeli ve dünya pazarlarına sunmalı”
Diyarbakır, verimli tarım arazileri, üretim kapasitesi ve stratejik konumuyla Türkiye'nin önemli tarım merkezlerinden biridir. Buğdaydan mısıra, pamuktan arpa ve diğer tarımsal ürünlere kadar geniş bir üretim çeşitliliğine sahibiz. Ancak mevcut potansiyelimizi tam anlamıyla değerlendirebilmemiz için tarımsal üretimin sanayi yatırımlarıyla desteklenmesi, ürünlerimizin işlenerek katma değer kazanması ve pazarlama imkanlarının geliştirilmesi gerekiyor. Diyarbakır'ın yalnızca üretim yapan değil, ürettiğini işleyen ve dünya pazarlarına sunan bir kent olması gerektiğine inanıyoruz.
2026 yılı tarımsal üretim sezonu nasıl geçti? Buğday, arpa, mısır, pamuk ve diğer ürünlerde üretim, verim ve hasat sürecini nasıl değerlendiriyorsunuz? Yağışların üretime etkisi ne oldu?
2026 tarım sezonunda yağışlar hasadı etkiledi
2026 yılı tarımsal üretim sezonu, Diyarbakır’ın ürün çeşitliliği ve üretim kapasitesi açısından önemli bir dönem oldu. Buğday, arpa, mısır ve pamuk başta olmak üzere birçok üründe üretim gerçekleştirildi. Ancak sezon boyunca değişkenlik gösteren iklim koşulları, özellikle hasat döneminde üreticilerimizi zorladı. Hasat dönemine denk gelen yoğun yağışlar, bazı bölgelerde hasadın gecikmesine ve ürün kalitesinin olumsuz etkilenmesine neden oldu. Tarımsal üretimin iklim koşullarından giderek daha fazla etkilendiği bu dönemde, üreticilerimizin risklere karşı korunması ve tarımsal desteklerin güçlendirilmesi büyük önem taşıyor.
Artan mazot, gübre, elektrik, sulama ve işçilik maliyetleri üreticileri zorluyor. Mevcut ürün fiyatları üreticinin emeğinin karşılığını almasına imkan sağlıyor mu?
“Artan girdi maliyetleri üreticiyi zorluyor”
Üreticimizin en önemli sorunlarının başında artan girdi maliyetleri geliyor. Mazot, gübre, elektrik, sulama ve işçilik giderlerindeki artış, üretim maliyetlerini ciddi şekilde yükseltiyor. Ürün fiyatlarının da bu maliyetler dikkate alınarak değerlendirilmesi gerekiyor. Üreticinin emeğinin karşılığını alabilmesi için öngörülebilir fiyat politikalarına, zamanında ödenen ve üretimi teşvik eden desteklere ihtiyaç var. Tarımsal desteklerin üretim maliyetleriyle uyumlu hale getirilmesi hem çiftçimizin gelirini koruyacak hem de ülkemizin gıda arz güvenliğine katkı sağlayacaktır.
Pamuk, Diyarbakır ekonomisi açısından önemli bir ürün. 2026 yılında pamuk ekim alanları, verim beklentisi ve fiyatlar ne yönde gerçekleşti? Üreticiler bu sezon nasıl bir tabloyla karşılaştı?
“Ürünler tarlada kaldı, çiftçi ne yapacağını şaşırmış durumda”
Diyarbakır’da 2025 yılında 737 bin dekar alanda pamuk ekimi yapılırken, 2026 yılında bu alan yaklaşık 500 bin dekara geriledi. Bu da pamuk ekim alanlarında yaklaşık yüzde 32’lik bir azalış anlamına geliyor. Bu yıl etkili olan yoğun yağışlar Diyarbakır genelinde tarımsal üretimi olumsuz etkiledi. Hem mısır hem de pamuk tarlada kaldı; ürünlerde verim kaybı yaklaşık yüzde 30 seviyelerine ulaştı. Aslında üreticilerimiz son 3-4 yıldır ciddi ekonomik sıkıntılar yaşıyor ve birçok çiftçimiz sezonu zararla kapatıyor. Çiftçimiz artık ne yapacağını bilemez durumda. Tarlasını boş bırakamıyor, üretim yapmak istediğinde ise artan maliyetler ve yaşanan kayıplar nedeniyle zarar ediyor. Üreticilerimizin ayakta kalacak gücü giderek azalıyor. Bu nedenle tarım sektöründe acil önlemler alınması gerekiyor. Tarımsal desteklerin günümüz koşullarına ve üreticinin gerçek ihtiyaçlarına göre yeniden düzenlenerek artırılması, çiftçinin üretime devam edebilmesini sağlayacak seviyeye çıkarılması büyük önem taşıyor. Aksi takdirde üretimde sürdürülebilirliği sağlamak ve tarımsal potansiyelimizi korumak giderek zorlaşacaktır.
Tarımsal sulamada yaşanan elektrik maliyetleri ve enerji kesintileri üreticileri etkiliyor. Bu konulardaki beklentileriniz ve çözüm önerileriniz nelerdir?
Silvan Barajı ve sulama projeleri beklentisi
Silvan Barajı ve sulama projeleri, Diyarbakır'ın tarımsal geleceği açısından stratejik yatırımlardır. Bu projelerin tamamlanmasıyla sulanabilir arazi miktarı artacak, ürün çeşitliliği gelişecek ve üretim kapasitemiz önemli ölçüde yükselecektir. Bununla birlikte sulama elektriğinin yüksek maliyeti ve yaşanan enerji kesintileri üreticilerimizi zor durumda bırakıyor. Tarımsal sulamada üreticiye özel, sürdürülebilir ve ödenebilir enerji modellerinin geliştirilmesini, elektrik kesintilerinin önüne geçilmesini ve sulama yatırımlarının hızlandırılmasını bekliyoruz.
Tarıma dayalı sanayinin geliştirilmesi, lojistik altyapının güçlendirilmesi ve yeni yatırımların kente kazandırılması için neler yapılmalı?
“Tarımsal ürünlerimizi işleyerek katma değer oluşturmalıyız”
Diyarbakır'ın ekonomik kalkınmasında tarıma dayalı sanayi yatırımlarının önemli bir rol oynayacağına inanıyoruz. Ürettiğimiz pamuk, mısır, buğday ve diğer ürünleri yalnızca ham madde olarak pazarlamak yerine kentimizde işleyerek katma değer oluşturmalıyız. Bunun için sanayi yatırımlarının teşvik edilmesi, organize sanayi bölgelerinin güçlendirilmesi ve lojistik altyapının geliştirilmesi gerekiyor. Otoyol ve hızlı tren gibi ulaşım projelerinin hayata geçirilmesi de Diyarbakır'ın yatırım ve ticaret potansiyelini artıracaktır. Amacımız, üretim gücünü sanayiyle birleştiren, istihdam sağlayan ve ihracat kapasitesi yüksek bir Diyarbakır oluşturmaktır.
Diyarbakır Ticaret Borsası olarak üreticilerin ve iş dünyasının sorunlarının çözümüne yönelik hangi çalışmaları yürütüyorsunuz?
Diyarbakır Ticaret Borsası olarak üreticilerimizin, tüccarlarımızın ve üyelerimizin sorunlarını ilgili kurum ve mercilere taşıyor, çözüm odaklı çalışmalar yürütüyoruz. Modern borsacılık uygulamalarının yaygınlaştırılması, lisanslı depoculuğun geliştirilmesi ve Mezopotamya ÜPAK aracılığıyla tarımsal ticaretin daha etkin hale getirilmesi önceliklerimiz arasında yer alıyor.
Yeni dönemde öncelikli projeleriniz nelerdir? Ayrıca Diyarbakır'ın önümüzdeki 5-10 yıllık ekonomik geleceğine ilişkin nasıl bir vizyon ortaya koyuyorsunuz?
“Diyarbakır bölgenin güçlü ticaret ve lojistik merkezlerinden biri olacak”
Yeni dönemde de Diyarbakır'ın üretim ve ticaret kapasitesini artıracak projelere katkı sunmaya devam edeceğiz. Önümüzdeki 5-10 yıllık süreçte Diyarbakır'ı tarım, sanayi, ticaret ve lojistik alanlarında bölgesinin güçlü merkezlerinden biri olarak görüyoruz. Bunun için kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının ortak hareket etmesi gerektiğine inanıyoruz.


