Lice domatesi üreticileri destek bekliyor: Lezzeti bölge dışına da çıkarmak istiyoruz

Dağlardan gelen soğuk kaynak sularıyla beslenen, ince kabuğu, etli yapısı ve ekşimsi tadıyla bilinen Lice domatesinde hasadın başlamasıyla üreticilerin tarlalardaki mesaisi de arttı.

Üreticiler, hasat döneminde ayırdıkları domateslerden elde ettikleri tohumları kurutup bir sonraki üretim sezonuna kadar özenle saklıyor.

Yıllardır doğal yöntemlerle yetiştirilen, ince kabuklu olması nedeniyle raf ömrü kısa olan ve yörede rağbet gören Lice domatesi, ağırlıklı olarak sofralık tüketilirken salça ve konserve yapımında da kullanılıyor.

Bu yıl yaklaşık 600 dönümlük alanda yetiştirilen domatesin üretim alanının daha da genişletilmesi hedefleniyor.

Yağışların etkisiyle hasat döneminin bu yıl geciktiği ilçede, dönüm başına 3 ila 3,5 ton ürün alınması bekleniyor.

"Ekşimsi tadı, ince kabuklu, iri ve etli olması önemli özellikleri arasında"

İlçe Tarım ve Orman Müdürü Hakan Hani, AA muhabirine, Lice domatesinin Diyarbakırlıların rağbet gösterdiği önemli ürünlerden biri olduğunu söyledi.

Lice domatesinin tescillenmesi için 2024'te başvuru yapıldığını ve sürecin devam ettiğini belirten Hani, "Lice domatesimiz, soğuk havayı seven, dağlardan gelen soğuk sularla beslenen ve yıllardır ata tohumlarıyla üretilen bir ürünümüzdür." dedi.

Hasadın başladığını ve bu yıl yağışların etkisiyle rekoltenin iyi olduğunu ifade eden Hani, ilçede yaklaşık 600 dönüm alanda Lice domatesinin yetiştirildiğini, dönüm başına 3 ila 3,5 ton rekolte beklediklerini anlattı.

Lice domatesini özel kılan çeşitli özellikler olduğunu dile getiren Hani, şunları kaydetti:

"Ekşimsi tadı, ince kabuklu, iri ve etli olması önemli özellikleri arasında. Genellikle sofralık olarak tüketiliyor. Bu özellikleri domatese olan rağbeti artırıyor ve ekim alanının genişlemesine katkı sağlıyor. Bu yıl yağışlardan dolayı ürünlerimizi biraz geç hasat edeceğiz. Ekim sonuna kadar domatesimiz olacak. Normal şartlarda 15 Eylül'e kadar hasat bitmişti ancak şu anda yeni hasada başlayan tarlalarımız mevcut."

Lice domatesinin ortalama ağırlığının 200 ila 250 gram arasında değiştiğini dile getiren Hani, domatesin yetiştirilmesinde küçükbaş hayvan gübresi kullanıldığını vurguladı.

Lice domatesinin raf ömrünün kısa olduğuna dikkati çeken Hani, ürünün yaklaşık 5 gün içerisinde tüketilmesi gerektiğini, bu nedenle genellikle sofralık olarak tercih edildiğini ayrıca salça ve konserve yapımında da kullanıldığını belirtti.

Tarım ve Orman Bakanlığının ata tohumlarının korunmasına yönelik çalışmalar yürüttüğünü belirten Hani, ilçede Kaymakamlığın desteğiyle Lice domatesinin ekim alanını artırmaya çalıştıklarını dile getirdi.

Hani, "Sulama kanallarının artırılması, vatandaşlarımızın 2/B arazilerinin tapulaştırılması ve ekim-dikim alanlarının genişletilmesi için çalışmalar yürütüyoruz. Bazı kırsal mahallelerimizde büyük ekim alanlarına sahibiz çünkü su ve serin havaya sahibiz buralarda." ifadelerini kullandı.

Müdürlük olarak üreticilere teknik ve saha desteği verdiklerini anlatan Hani, gerekli mücadele yöntemleri konusunda da çiftçileri bilgilendirdiklerini söyledi.

Lice domatesini özel kılan unsurlardan birinin ata tohumu olduğunu dile getiren Hani, şöyle konuştu:

"Ata tohumuyla yetiştirilen Lice domatesi kesinlikle hibrit domateslere benzemez. Bu nedenle raf ömrü kısadır. Vatandaşlarımız hasat sonrası ayırdıkları domatesleri dalda bırakıp belli işlemlerden geçirerek ata tohumları elde ediyor. Bu tohumları bir sonraki yıl yeniden ekiyorlar. Halkımız bu tohumları asırlardır sandıklarda, kilerlerinde ve altınlarının yanında gözlerinin nuru gibi saklıyor. Onlar için bu tohumlar altından daha değerlidir."

"Domatesimizin pazarını büyütmek istiyoruz"

Kırsal Çeper Mahallesi'nin muhtarı Celal Erdem de Lice domatesinin ata tohumuyla yetiştirildiğini ve bu tohumların geçmişten bugüne büyük özenle korunduğunu söyledi.

Domatesin kaynak suyuyla yetiştirildiğini ve sulamanın çoğunlukla gece yapıldığını belirten Erdem, şunları kaydetti:

"Üretim alanını daha da genişletmeye çalışıyoruz. Domatesimizin pazarını büyütmek istiyoruz. İl dışında yaşayan akrabalarımız, eşimiz dostumuz var. Ankara, İzmir ve İstanbul gibi illere de rahatlıkla gönderebilmek istiyoruz. Bu iri bir domates, tadı ekşimsi ve çok güzel. Bizden isteyenler oluyor ancak her yere gönderemiyoruz. Bakımı iyi yapıldığı zaman verim de alıyoruz. Hayvan gübresiyle yetiştiriliyor. Hibrit değil ata tohumu kullanıyoruz. Ata tohumumuzu sandıklarda saklıyoruz. Büyüklerimiz tohumu bozulmaması için serin yerlerde muhafaza ederdi."

"Sadece bölgedeki vatandaşlar bu lezzeti tatmasın"

Çeper Mahallesi'nde üreticilik yapan Alattin Savan ise Lice domatesi tohumunun atalarından kendilerine miras kaldığını belirtti.

Çocukluğundan bu yana aynı tohumla domates yetiştirdiklerini anlatan Savan, "Ben gözümü bu tohumla açtım. Bu tohumla büyüdük ve sürekli olarak bu tohumu ekip biçiyoruz." dedi.

Geçmiş yıllarda üretimin oldukça fazla olduğunu dile getiren Savan, üretimin artırılması için destek beklediklerini anlattı.

Özellikle sulama kanallarının iyileştirilmesini ve arazilerin yeniden üretime kazandırılmasını istediklerini belirten Savan, "Ata tohumuyla ürettiğimiz domatesleri yüksek üretim seviyesine çıkarmak, paketleme imkanlarının oluşturulmasını istiyoruz. Sadece bölgedeki vatandaşlar bu lezzeti tatmasın. İstanbullu da İzmirli de Ankaralı da bu domatesin tadına baksın." ifadelerini kullandı.