Hemîdê Simaîlaxa (Hamit Kılıçaslan) Vakfı Başkanı Ceng Kılıçaslan, “Asimilasyon Tehdidine Karşı Kültürel Miras Projeleri: Çeşitli nedenlerle kimlikleri ve kültürleri yok olma veya silinme tehlikesiyle karşı karşıya kalmış toplulukların kültürlerini, miraslarını ve tarihlerini korumak en temel görevimizdir” dedi.
Hemîdê Simaîlaxa (Hamit Kılıçaslan) Vakfı Başkanı Ceng Kılıçaslan ile söyleşi Güneydoğu Ekspres Haber’de.
“KÜRTÇEYE OLAN KATKILARIYLA VAKFIMIZIN VE HALKIMIZIN YOLUNU AYDINLATMAYA DEVAM EDİYOR”
-Siyasetçi ve Dilbilimci Hemîdê Simaîlaxa (Hamit Kılıçaslan) Kimdir?
Hemîdê Simaîlaxa (Hamit Kılıçaslan), ömrünü halkının varlık, kimlik ve özgürlük mücadelesine; dilinin, kültürünün ve siyasi haklarının korunmasına adamış bir siyasetçi, entelektüel ve dilbilimcidir. 1948 yılında Mardin’in Kızıltepe (Qoser) ilçesine bağlı Dêrika gundê Smaîl Axa'da doğmuş, bölgenin köklü ailelerinden birinden yetişmiştir. Kendisi, yarım asrı aşan mücadelesiyle Kürt ulusal hareketinin ve modern siyasi tarihinin aktörlerinden, kurucu akıllarından ve tanıklarından biriydi.
Gençlik yıllarından itibaren aktif siyasetin merkezinde yer alan Kılıçaslan, Türkiye’deki yasal ve illegal Kürt siyasi yapılarının, partilerinin kurucu ve yürütücü kadrolarında bulundu. Siyasi çizgisindeki kararlılığı, uzlaşmacı ama tavizsiz duruşuyla her dönem saygın bir lider figürü olarak öne çıktı. Hayatının son döneminde de bu misyonunu sürdüren Kılıçaslan, vefat etmeden önce PDK-Bakur (Kürdistan Demokrat Partisi-Kuzey) Sözcülüğü görevini yürütmekteydi. Bu sıfatla Kürt siyasi birliğinin sağlanması için yoğun bir mesai harcıyordu. Ancak onun mücadelesi yalnızca siyasi alanla sınırlı kalmadı. Siyasi baskılar nedeniyle sürgüne gitmek zorunda kaldığı ve uzun yıllar yaşadığı İsveç’te, Kürt dilinin, edebiyatının ve kültürünün korunması için ciddi bir mesai harcadı. İsveç'teki Kürt aydınlanma ekolünün ve sürgün edebiyatının önemli bir aktörü olarak, Kürtçenin standardizasyonu ve gramer yapısı üzerine akademik çalışmalar yürüttü. Paris Kürt Enstitüsü Kurmancî Grubu’nun aktif ve üretken üyelerinden biri haline gelerek dilbilim alanında kalıcı izler bıraktı. Hem karizmatik bir siyasi lider, hem bir kanaat önderi hem de modern bir aydın olan Hamit Kılıçaslan, 27 Kasım 2020’de aramızdan ayrıldı. Onun mirası, bugün hem siyasi ahlakı hem de Kürtçeye olan katkılarıyla vakfımızın ve halkımızın yolunu aydınlatmaya devam ediyor.
“ARŞİV VE HAFIZA MERKEZİ”
-Hemîdê Simaîlaxa (Hamit Kılıçaslan) Vakfı'nı Kurma Amacınızı Anlatabilir misiniz?
Vakfımızı kurarken temel hareket noktamız, rahmetli Hamit Kılıçaslan’ın hayatı boyunca uğrunda bedeller ödediği değerleri kurumsallaştırmak ve gelecek nesillere aktarmaktı. Bizler bu vakfı sadece bir anma mekanı olarak değil, yaşayan bir kültür, dil ve akademi merkezi olarak tasarladık. Kuruluş amaçlarımızı şu ana başlıklarla özetleyebiliriz: Kürt Dilini ve Kültürünü Yaşatmak: Kürtçenin (özellikle Kurmancî lehçesinin) korunması, standartlaşması, edebi ve bilimsel bir dil olarak kalıcılık kazanması yönünde akademik çalışmaları desteklemek. Arşiv ve Hafıza Merkezi Olmak: Hamit Kılıçaslan’ın kişisel arşivini, yazdığı eserleri ve onun dönemine ait siyasi-tarihi belgeleri koruma altına alarak araştırmacıların hizmetine sunmak. Aydınlanma ve Gençlik: Genç kuşağın kendi anadili, tarihi ve kültürüyle sağlıklı bir bağ kurmasını sağlamak; bu alanda araştırma yapan öğrencilere ve akademisyenlere burs, kaynak ve alan sağlamak. Kısacası vakfımız; entelektüel üretimi destekleyen, toplumsal barışa ve kültürel zenginliğe dil ve edebiyat penceresinden katkı sunan bir köprü vazifesi görmektedir.
“DİL, HALKLA BULUŞTUĞU YERDE CANLANIR”
-Paris Kürt Enstitüsü Kurmancî Grubu, 74. Toplantısını Mardin’in Kızıltepe İlçesinde Gerçekleştiriyor... Hemîdê Simaîlaxa (Hamit Kılıçaslan) Vakfı'nın Bu Etkinliği Üçüncü Seferdir Organize Etmesinin Mantığı Nedir?
Paris Kürt Enstitüsü Kurmancî Çalıştay Grubu, yaklaşık 40 yıldır Kürt dilinin standardizasyonu, morfolojisi ve kelime hazinesinin genişletilmesi üzerine dünyadaki en prestijli dil çalışmalarını yürüten kuruluştur. Bu grubun Kızıltepe’de toplanmasının hem manevi bir anlamı hem de stratejik bir mantığı vardır. Vefa ve Mirasa Sahip Çıkma: Hamit Kılıçaslan, Avrupa'da ve özellikle İsveç'te sürgünde olduğu dönemlerde de bu dil grubunun kıdemli ve emektar üyelerinden biri olarak çalıştı. Bu çalıştayların Kızıltepe'de, yani onun doğup büyüdüğü ve şu an ebedi istirahatgahının bulunduğu topraklarda yapılması, her şeyden önce onun aziz hatırasına ve sürgünde anadili için verdiği emeğe duyduğumuz büyük bir vefanın göstergesidir. Dil Çalışmalarını "Merkezine" Taşımak: Avrupa'da yürütülen bu akademik çalışmaları diasporanın sınırlarından çıkarıp dilin canlı olarak konuşulduğu, Mezopotamya topraklarına, Mardin'e taşımayı çok önemsiyoruz. Dil, halkla buluştuğu yerde canlanır. Kızıltepe’yi Kültürel Bir Çekim Merkezi Yapmak: Vakıf olarak bu organizasyonu üst üste üçüncü kez organize etmemizin mantığı, bu buluşmayı gelenekselleştirmektir. Dünyanın dört bir yanından gelen dilbilimcileri, yazarları ve akademisyenleri Mardin’de ağırlayarak bölgemizin kültürel potansiyelini dünyaya gösteriyor, yerel halk ile uluslararası akademiyi entegre ediyoruz. Bu, dilin geleceğinin burada, anavatanında masaya yatırılması demektir.
“VAKIF KAYNAKLARININ EN FAZLA*%10’LUK KISMI İDARİ GİDERLER İÇİN KULLANILABİLECEK”
-Vakfınızın İleriye Dönük Projeleri Nelerdir?
Hemîdê Smaîl Axa Vakfı (Insamlingsstiftelsen HSF) olarak ileriye dönük vizyonumuz ve projelerimiz, resmi vakıf senedimizde de hukuki taahhüt altına aldığımız üzere, Kürt halkının yaşam koşullarını somut, sürdürülebilir ve kalıcı yollarla iyileştirmek üzerine kuruludur. Gelecek dönem projelerimizi, tamamen bu kurumsal ve tüzüksel amaçlarımız doğrultusunda şu ana başlıklar altında hayata geçiriyoruz: Kürt Dilinin Geliştirilmesi ve Bilimsel Araştırmalar: Kürt dilinin korunması, eğitimi ve geliştirilmesi amacıyla bilimsel araştırmaları ve akademik çalışmaları teşvik edeceğiz. Bu doğrultuda, vakıf senedimizin bize verdiği yetkiyle, amaçlarımızla uyuşan hem bireysel araştırmacılara/akademisyenlere hem de kurumlara fon ve araştırma ödenekleri (anslag) sağlayacağız. Asimilasyon Tehdidine Karşı Kültürel Miras Projeleri: Çeşitli nedenlerle kimlikleri ve kültürleri yok olma veya silinme tehlikesiyle karşı karşıya kalmış toplulukların kültürlerini, miraslarını ve tarihlerini korumak en temel görevimizdir. Hem yerel hem de uluslararası düzeyde sürdürülebilir projeler geliştireceğiz. Bu projelerin formları; sinema/film yapımları, eğitim programları, profesyonel danışmanlık hizmetleri ve halka açık paneller/sunumlar şeklinde olacaktır. Bu faaliyetleri ya doğrudan vakıf olarak kendi bünyemizde ya da dışarıdan uzman aktörlerle iş birliği içinde yürüteceğiz. Şeffaf ve Etkin Fon Yönetimi (Uluslararası Bağış Kampanyaları): Vakfımız, kurumlara, şirketlere ve kamuoyuna yönelik çağrılar yaparak fonlar ve bağışlar toplayacaktır. Toplanan bu gelirlerin dağılımında tam bir şeffaflık ve mali disiplin uygulayacağız. Tüzüğümüz gereği toplanan kaynaklar şu üç ana alana kesintisiz aktarılacaktır: 1. Kürt dili, kültürü ve kimliğinin korunması ve teşvik edilmesi. 2. Kimlikleri tehdit altındaki toplulukların kültürel miraslarını yaşatacak yerel ve uluslararası projeler. 3. Akademik araştırma ve eğitim faaliyetleri. Maksimum %10 İdari Maliyet İlkesi (Güven ve Sorumluluk): Vakfımıza duyulan güveni en üst düzeyde tutmak adına katı bir mali kural uyguluyoruz. Vakıf kaynaklarının en fazla*%10’luk kısmı idari giderler için kullanılabilecek (kaynak yaratma/toplama maliyetleri bu %10'un dışındadır). Geri kalan tüm bütçe eksiksiz ve doğrudan projelere, halkımızın hizmetine aktarılacaktır.
Güneydoğu Ekspres'e; dilin, kimliğin ve kültürün sessiz ama derinden yürüyen bu büyük mücadelesine ses olduğunuz için vakıf yönetimimiz ve Kılıçaslan ailesi adına teşekkür ederiz.
