Ev sahipleri ile kiracılar, yeni kira döneminde uygulanacak tutarı belirlemek için enflasyon açıklamasını bekliyor. Kasım ayının ilk gününde henüz resmî kira artış oranı duyurulmadı. Açıklamanın ardından kiracılar mevcut kira bedelleri üzerinden hesaplama yapabilecek. Ancak artışın hangi sınırlar içinde uygulanacağı konusunda Türk Borçlar Kanunu'nda yer alan hükümler dikkate alınacak.
Ev sahibi kasım ayında en fazla ne kadar zam yapabilir?
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 344'üncü maddesine göre yenilenen kira dönemlerinde tarafların belirleyeceği artış, TÜFE'nin 12 aylık ortalamalara göre değişim oranını aşamıyor. Bu hüküm konut kiralarının yanı sıra çatılı iş yeri kiraları için de geçerli. Dolayısıyla ev sahibinin talep edebileceği olağan kira artışının üst sınırı, TÜİK'in açıklayacağı ilgili oran üzerinden değerlendirilecek.
Kira sözleşmesinde daha yüksek bir artış oranı yazması, yasal sınırın üzerinde zam yapılabileceği anlamına gelmiyor. Taraflar daha düşük bir artış üzerinde anlaşabiliyor. Örneğin TÜİK tarafından açıklanan oran, kasım ayı için belirlenen yasal üst sınırı gösterirken ev sahibi kiracısıyla bu oranın altında bir tutarda anlaşma yapabiliyor.
Kira artış oranı hangi enflasyon verisine göre belirleniyor?
Kasım ayı için kullanılacak gösterge, ekim ayı TÜFE verilerinin içindeki 12 aylık ortalamalara göre değişim oranı olacak. Aylık enflasyon, bir önceki aya kıyasla fiyatların ne kadar değiştiğini gösterirken yıllık enflasyon, geçen yılın aynı ayına göre değişimi ifade ediyor. Kira artışında ise bu iki göstergeden farklı olarak 12 aylık ortalama esas alınıyor.
TÜİK'in 3 Kasım'da yayımlayacağı bültende aylık, yıllık ve 12 aylık ortalama değişim oranları ayrı ayrı yer alacak. Kiracılar ve mülk sahipleri, kira hesaplaması yaparken bu göstergeler arasından 12 aylık ortalama verisini dikkate almalı. Böylece farklı enflasyon oranlarının kira artış sınırıyla karıştırılmasının önüne geçilebilecek.
20 bin TL kira ödeyenler yeni tutarı nasıl bulacak?
Kasım ayındaki kira artışını hesaplamak isteyenler, mevcut kira bedelini açıklanacak oran üzerinden değerlendirecek. Örneğin 20 bin TL kira ödeyen bir kiracı için artış tutarı, mevcut kira bedelinin 12 aylık TÜFE ortalamasıyla çarpılmasıyla bulunacak. Hesaplama sonucunda elde edilen zam miktarı mevcut kiraya eklenecek.
Ancak kasım ayı oranı henüz açıklanmadığı için 20 bin TL'lik bir kira için kesin yeni tutar vermek mümkün değil. 3 Kasım'da yayımlanacak veri sonrasında hesaplama netleşecek. Aynı yöntem, farklı kira bedelleri için de kullanılabilecek.
Beş yılı aşan kira sözleşmelerinde durum değişiyor mu?
Türk Borçlar Kanunu'nun 344'üncü maddesinde beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmeleri için ayrıca düzenleme bulunuyor. Bu tür durumlarda kira bedelinin belirlenmesinde TÜFE 12 aylık ortalamasının yanında kiralananın durumu ve emsal kira bedelleri de dikkate alınabiliyor. Kira bedelinin hâkim tarafından hakkaniyete uygun biçimde belirlenmesi söz konusu olabiliyor.
Bu nedenle beş yılı aşan kira ilişkilerinde her durumun yalnızca standart yıllık artış hesabıyla değerlendirilmesi mümkün değil. Olağan kira yenilemelerinde ise kasım ayı için açıklanacak TÜFE 12 aylık ortalaması temel gösterge olacak.
