Milli Eğitim Bakanlığı’nın soru önergelerine verdiği yanıt, Mesleki Eğitim Merkezleri’nde (MESEM) çocukların karşı karşıya kaldığı iş güvenliği riskini gözler önüne serdi.
DEM Parti Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk Gergerlioğlu’nun, Kocaeli’nin Gölcük ilçesinde bir inşaatta yaşamını yitiren 14 yaşındaki Emirhan Sarısu’nun ardından verdiği yazılı soru önergesini yanıtlayan Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, MESEM’lerde yaşanan iş kazaları ve ölümlere ilişkin resmi verileri açıkladı. Bakanlığın yanıtına göre 2025 ve 2026 yıllarında mesleki eğitim merkezlerinde kayıtlı öğrencilerden 9 bin 950’si iş kazası geçirdi. Bu öğrencilerden 37’si ise hayatını kaybetti.
İKİ YILDA 9 BİN 950 İŞ KAZASI
Bakanlık, soru önergesine verdiği yanıtta MESEM kapsamındaki iş kazalarına ilişkin rakamları açıkça paylaştı. Bakanlık kayıtlarına göre 2025 ve 2026 yıllarında 9 bin 950 öğrenci iş kazası geçirdi, 37 öğrenci hayatını kaybetti. Bu rakamlar, MESEM kapsamında çocukların ve gençlerin çalışma ortamlarında karşı karşıya kaldığı riskin boyutunu ortaya koydu. Gergerlioğlu’nun soru önergesinde ise özellikle zorunlu eğitim çağındaki çocukların eğitimden koparak ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılması sorusuna dikkat çekildi. Gergerlioğlu, önergesinde 14 yaşındaki Emirhan Sarısu’nun yaşamını yitirmesinin, “zorunlu eğitim çağındaki çocukların eğitimden koparak ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılmaya devam ettiğini” gösterdiğini belirterek, çocukların yoksulluk nedeniyle çalışmak zorunda kalmasının eğitim hakkının yanı sıra yaşam ve gelişme haklarını da ihlal ettiğini ifade etti.
Bakanlığın önceki rakamları tartışma yaratmıştı. Bakanlığın son açıkladığı veriler, daha önce açıklanan rakamlarla arasındaki fark nedeniyle de dikkat çekti. Haziran ayında başka bir soru önergesine verilen yanıtta, 2016’dan bu yana toplam 3 bin 80 iş kazası yaşandığı ve bunlardan 13’ünün ölümle sonuçlandığı açıklanmıştı. Bu açıklamanın ardından İSİG Meclisi, Bakanlığın verilerinin gerçeği yansıtmadığını savunmuş ve en az 21 öğrencinin yaşamını yitirdiğini belirtmişti. Son yanıtta ise yalnızca 2025 ve 2026 yılları için 9 bin 950 iş kazası ve 37 ölüm bilgisine yer verilmesi, MESEM verilerinin nasıl tutulduğu ve önceki açıklamalardaki rakamların neden farklı olduğu konusunda yeni bir tartışma yarattı.
EMİRHAN SARISU MESEM ÖĞRENCİSİ DEĞİLDİ
Bakanlığın yanıtında, Gergerlioğlu’nun soru önergesine konu olan 14 yaşındaki Emirhan Sarısu’nun MESEM kapsamında olmadığı da belirtildi. Bakanlığın verdiği bilgiye göre Sarısu, Sakarya’nın Geyve ilçesindeki Şehit Atanur Bulut Ortaokulu’nda 8’inci sınıfını tamamladı. Sarısu, ortaöğretime geçiş sürecinde okullara kayıtların henüz yapılmadığı 17 Temmuz 2026 tarihinde yaşamını yitirdi. Bakanlık, Sarısu’nun Kocaeli’de herhangi bir ortaöğretim kurumuna kayıtlı olmadığını ve MESEM kaydının da bulunmadığını bildirdi. Sarısu’nun babasıyla birlikte Gölcük’te bir inşaatta çalışırken yaşamını yitirdiği belirtildi.
MEB: GEREKLİ TEDBİRLER ALINDI
Milli Eğitim Bakanlığı ise yanıtında öğrencilerin güvenliği için gerekli tedbirlerin alındığını savundu. Bakanlık, 2024 yılı sonunda 253 bin 940 işletmenin incelendiğini, uygun bulunmayan 23 bin 252 işletmeyle sözleşmenin sonlandırıldığını ve 2025 yılında uygun bulunmayan işletmelerle yeni sözleşme yapılmadığını açıkladı. MEB ayrıca, işletmelerde mesleki eğitim verilebilmesi için usta öğretici bulunmasının zorunlu olduğunu, öğrencilerin aldığı beceri eğitiminin öğretim programına uygunluğunun koordinatör öğretmenler tarafından takip edildiğini bildirdi. Bakanlık, 2 Şubat 2024 tarihli “Mesleki Eğitimde İş Sağlığı ve Güvenliği” genelgesi kapsamında işletme denetimlerinin artırıldığını, uygun olmayan işletmelere öğrenci gönderilmemesi ve öğrencilerin iş sağlığı ve güvenliği konusunda bilinçlendirilmesine yönelik tedbirlerin belirlendiğini kaydetti.
BAKANLIK DENETİMİ MEB VE ÇALIŞMA BAKANLIĞI ARASINDA PAYLAŞTIRIYOR
Yanıtta, işletmelerde gerçekleştirilen mesleki eğitimin eğitim yönünden denetiminin Milli Eğitim Bakanlığı tarafından, iş ortamı, sosyal güvenlik, iş güvenliği ve sağlık şartlarına ilişkin denetimin ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yürütüldüğü belirtildi. MEB, MESEM’in temel amaçlarının öğrencilerin okuldan kopmadan eğitim sistemi içinde kalması, güvenli ve denetimli bir ortamda mesleki beceri kazanması ve meslek sahibi olması olduğunu savundu.
“ÇOCUKLARIN EĞİTİMDEN KOPMASI” SORUSUNA ERKEN UYARI SİSTEMİ YANITI
Gergerlioğlu’nun önergesinde, zorunlu eğitim çağında olduğu halde okula devam etmeyen çocukların sayısı, eğitimden kopan çocukların çalışıp çalışmadığı ve çocuk işçiliğinin tespit edilmesi halinde ilgili kurumlara bildirim yapılıp yapılmadığı da soruldu. Bakanlık, öğrencilerin devam ve devamsızlık durumlarının e-Okul, MEBBİS ve MEB Data gibi sistemler üzerinden takip edildiğini bildirdi. MEB ayrıca Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı iş birliği ve UNICEF desteğiyle Eğitime Katılım ve Devamsızlığı İzleme Programı yürütüldüğünü açıkladı. Program kapsamında makine öğrenmesi tabanlı Erken Uyarı Sistemi aracılığıyla öğrencilerin eğitim süreçlerinin farklı göstergeler üzerinden izlendiği, okul terk riski ortaya çıkmadan önce ilgili birimlerin bilgilendirilmesinin hedeflendiği belirtildi. Bakanlık, çocuk işçiliği, istismar, erken yaşta evlilik ve bakım ihtiyacı gibi risklerin tespit edilmesi halinde ilgili kurumlara yönlendirme yapıldığını da kaydetti.
YOKSULLUK NEDENİYLE EĞİTİMDEN KOPMAYA KARŞI DESTEKLER
Bakanlık, ekonomik ve sosyal nedenlerle eğitimden kopma riski taşıyan öğrenciler için bursluluk, parasız yatılılık, pansiyon, taşımalı eğitim, ücretsiz yemek, sosyal yardım ve rehberlik uygulamalarının sürdürüldüğünü açıkladı. MEB verilerine göre Bakanlığa bağlı 2 bin 852 resmi okul pansiyonunda yatılılık imkânı sunuluyor. Parasız yatılı öğrenciler barınmanın yanı sıra aylık harçlık, giyim ve kırtasiye yardımlarından yararlanıyor. Bakanlık ayrıca, ilgili şartları taşıyan ve bursluluk sınavında başarılı olan öğrencilere aylık 2 bin 761,86 lira burs verildiğini, toplam 343 bin 742 öğrenciye 949 milyon 367 bin 280 lira burs ödemesi yapıldığını bildirdi.
Ancak Bakanlığın son verileri, MESEM kapsamında iki yılda yaşanan 9 bin 950 iş kazası ve 37 ölümün, çocukların ve gençlerin çalışma ortamlarında güvenlik sorunlarının boyutuna ilişkin tartışmayı yeniden gündeme taşıdı.
