Sosyal ağ sağlayıcılarına getirilen yeni yükümlülükler, kullanıcıların hesap açma ve platformları kullanma koşullarını değiştirdi. Yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle birlikte 15 yaşını doldurmayan çocukların sosyal ağ hizmetlerinden yararlanmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor. 15 yaşını tamamlayan ancak 18 yaşından küçük olanlar içinse farklı güvenlik ayarlarıyla oluşturulmuş bir kullanım modeli uygulanacak.
Yeni hesap açarken yaş kontrolü nasıl yapılacak?
Sosyal ağ sağlayıcıları, 1 Kasım’dan itibaren açılacak hesaplarda yaş doğrulaması yapmakla yükümlü. Yönetmelikte bu kontrolün e-Devlet Kapısı üzerinden oluşturulan “yaş doğrulama belirteci” aracılığıyla gerçekleştirilmesi düzenleniyor. Kullanıcı, hesap açılışında platformun yönlendirdiği doğrulama aşamasında yaşını bu yöntemle teyit edecek.
Belirtecin oluşturulması için e-Devlet Kapısı veya resmî mobil uygulama kullanılacak. Doğrulama sonucunda platform, kişinin 15 yaşını doldurup doldurmadığını ve gerekiyorsa 18 yaş eşiğine ulaşıp ulaşmadığını anlayabilecek. Böylece 15 yaş altındaki kişilerin hesap açma talepleri reddedilecek, yaş sınırını geçen çocuklar ise kendilerine ayrılmış hizmet koşullarına yönlendirilecek.
Uygulamanın teknik ekranları ve kullanıcıların izleyeceği adımların platformlar tarafından aşamalı biçimde duyurulması öngörülüyor. Bu nedenle her sosyal ağda aynı ekran tasarımının veya aynı işlem sırasının bulunması gerekmiyor. Esas olan, yaş doğrulamasının yönetmelikte belirtilen yöntemle yapılması.
Mevcut sosyal medya hesapları hemen kapatılacak mı?
Düzenlemenin yürürlüğe girdiği 1 Kasım günü, daha önce açılmış bütün hesapların kapatılması söz konusu değil. Yönetmelik, mevcut hesapların yaş doğrulamasının tamamlanması için ayrı bir geçiş takvimi belirliyor. Bu hesapların kontrol işlemlerinin 31 Mart 2027’ye kadar tamamlanması gerekiyor.
Süreç sonunda 15 yaşını doldurmadığı tespit edilen kullanıcıların hesapları, kendilerine bilgi verilmesinin ardından kapatılacak. Böylece düzenleme öncesinde oluşturulmuş hesaplar da yaş sınırının dışında tutulmayacak. Mevcut hesap sahiplerinin doğrulama işlemlerini son tarihe kadar tamamlaması gerekecek.
Bu geçiş süresi nedeniyle “Bugün yaş doğrulaması yapmazsanız hesabınız kapatılacak” şeklindeki mesajların resmî açıklamalarla örtüşmediği belirtiliyor. Mevcut hesaplar için tanınan takvim 31 Mart 2027’ye kadar devam ediyor. Kullanıcıların panik oluşturan mesajlardaki bağlantılara tıklamadan önce işlemin resmî kanallardan duyurulup duyurulmadığını kontrol etmesi önem taşıyor.
15 yaşını dolduran çocuklar hangi koşullarda sosyal medya kullanabilecek?
Yönetmelik 15 yaşını tamamlamış çocuklara sosyal ağ kullanımını tamamen yasaklamıyor. Bu yaş grubundaki kişiler, yetişkinlerden farklı olarak çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmetlerden yararlanacak. Bu hizmetlerde gizlilik, iletişim, içerik sunumu ve algoritmalar bakımından özel önlemler uygulanacak.
Çocuk hesapları varsayılan olarak gizli olacak. Kullanıcıların canlı yayın açmasına izin verilmeyecek ve kişiselleştirilmiş reklam gösterilmeyecek. Mesajlaşma özelliği de sınırlandırılacak; çocuklar yalnızca takip ettikleri hesaplardan mesaj alabilecek. Ayrıca takipçi ve takip edilen listeleri diğer kullanıcılara gösterilmeyecek.
Bu koşullar, 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşına ulaşmamış kullanıcıların hesapları için geçerli olacak. Sosyal ağ sağlayıcılarının çocuklara yönelik güvenlik ve gizlilik ayarlarını varsayılan biçimde uygulaması gerekecek.
Ebeveyn kontrolü hangi imkânları sağlayacak?
Yeni düzenleme, sosyal medya şirketlerine ebeveyn kontrol araçları sunma yükümlülüğü de getiriyor. Bu araçlar sayesinde ebeveynlerin çocuklarının hesap ayarlarını kontrol edebilmesi, platformda geçirilen süreyi sınırlandırabilmesi ve ücretli işlemler üzerinde denetim kurabilmesi hedefleniyor.
Ebeveyn denetimi yalnızca ekran süresinin takibiyle sınırlı değil. Çocukların hesap güvenliği ve platform içindeki harcamaları da kontrol araçlarının kapsamına giriyor. Sosyal ağ sağlayıcılarının bu imkânları kullanıcıların erişebileceği şekilde sunması gerekiyor.
Düzenleme hangi sosyal ağları ilgilendiriyor?
Yönetmelik, Türkiye’den erişilebilen yerli ve yabancı sosyal ağ sağlayıcılarını kapsıyor. Instagram, Facebook, TikTok, YouTube ve X gibi platformlar bu çerçevede öne çıkıyor. Ancak mevzuatta uygulamaların tek tek sıralandığı kapalı bir yasak listesi bulunmuyor. Bir hizmetin kapsama girip girmediği, sosyal ağ sağlayıcısı tanımına uygunluğuna göre belirleniyor.
