Kasım ayının önemli tarihlerinden biri olan 10 Kasım'da kamu kurumları ve özel sektör iş yerleri normal çalışma düzenini sürdürüyor. Atatürk'ün vefat ettiği günün yıl dönümünde anma törenleri yapılırken çalışanlar da ücret hesaplamalarının nasıl olacağını merak ediyor. Özellikle günlük ücretle veya saatlik ücretle çalışanlar, bu tarihte görev yapmaları durumunda normal kazançlarının üzerinde ödeme alıp alamayacaklarını araştırıyor. Mevzuattaki düzenleme, 10 Kasım için genel bir çift ücret zorunluluğu getirmiyor.
10 Kasım'da işe giden işçinin günlük ücreti nasıl belirlenir?
10 Kasım, 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun'da belirtilen genel tatil günleri arasında bulunmuyor. Bu nedenle iş yerlerinde normal bir salı günü gibi çalışma yapılabiliyor. İşçi, sözleşmesinde belirlenen günlük veya aylık ücret karşılığında görevini yerine getiriyor.
Genel tatil günlerinde çalışan işçilere uygulanan ilave bir günlük ücret kuralı, 10 Kasım için geçerli değil. Çünkü 4857 sayılı İş Kanunu'nun 47'nci maddesi, yalnızca kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen tarihlerdeki çalışmaları kapsıyor. 10 Kasım bu tarihler arasında yer almadığından işverenin sırf o gün çalışıldığı için ikinci bir yevmiye ödemesi gerekmiyor.
Aylık ücretle çalışanlar bakımından da 10 Kasım nedeniyle ayrıca bir günlük ücret ödenmesi zorunluluğu bulunmuyor. İşçinin ücret hesabında normal aylık kazancı esas alınıyor.
Çift yevmiye hangi günlerde ödeniyor?
Çift yevmiye uygulaması, genel tatil günlerinde çalışılması durumunda gündeme geliyor. İş Kanunu'nun 47'nci maddesine göre genel tatil gününde çalışmayan işçiye o günün ücreti tam olarak ödeniyor. İşçi tatil yapmayarak çalışırsa çalıştığı her gün için ayrıca bir günlük ücret alıyor. Böylece ilgili gün için toplam ödeme iki günlük ücrete karşılık geliyor.
Ancak bu uygulamanın geçerli olabilmesi için çalışılan tarihin kanunla genel tatil olarak belirlenmiş olması gerekiyor. 23 Nisan, 19 Mayıs, 30 Ağustos, 1 Mayıs, 15 Temmuz ve dini bayram günleri bu kapsamda değerlendiriliyor. 10 Kasım ise Atatürk'ü Anma Günü olmasına rağmen genel tatil listesinde bulunmuyor.
10 Kasım'da fazla mesai yapan işçi yüzde kaç zamlı ücret alır?
Bir çalışanın 10 Kasım günü görev yapması, haftalık çalışma süresini aşması durumunda fazla mesai ücretine engel değil. Burada belirleyici olan tarih değil, işçinin haftalık toplam çalışma süresi. İş Kanunu'na göre haftalık 45 saati aşan çalışma, fazla çalışma kabul ediliyor.
Fazla çalışılan her saat için normal saatlik ücretin yüzde 50 fazlası ödeniyor. Örneğin haftalık çalışma süresi 45 saati tamamladıktan sonra ilave çalışma yapan işçi, bu süreler için yüzde 50 zamlı ücret hakkı kazanıyor. Haftalık çalışma süresi sözleşmeyle 45 saatin altında belirlenmişse 45 saate kadar olan aşım, koşullara göre yüzde 25 zamlı ücretle hesaplanabiliyor.
İş yerinde özel ücret kararı varsa ne olacak?
İş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri, çalışanlara kanuni asgari koşulların üzerinde haklar sağlayabiliyor. İş yerinde 10 Kasım'da yapılan çalışmaya özel ödeme öngören bir hüküm varsa işverenin bu düzenlemeye uygun hareket etmesi gerekiyor. Böyle bir hüküm bulunmuyorsa yalnızca 10 Kasım olduğu için çift yevmiye talep edilemiyor.
Bu nedenle çalışanların ücret bordrolarını değerlendirirken iş sözleşmelerini, varsa toplu iş sözleşmelerini ve haftalık çalışma kayıtlarını birlikte incelemesi gerekiyor. Ek ödeme hakkı, genel tatil statüsünden değil, varsa özel sözleşme hükmünden veya fazla çalışma koşullarının oluşmasından kaynaklanıyor.
