Meclis Plan Bütçe Komisyonu'nda 2027 Merkezi Yönetim Bütçesi Kanun Teklifi, Eğitim Bakanlığı 2027 bütçe görüşmeleri ile devam ediyor. Bakanlık bütçesine dair değerlendirmelerde bulunan milletvekilleri, okullarda hijyen sorunlarının olduğuna dikkat çekerek, çocukların ekonomik sebeplerden dolayı aç kaldıklarını belirtti.
Komisyonda söz alan Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Diyarbakır Milletvekili Adalet Kaya, bakanlığın eleştirilere cevap verirken manipüle eden açıklamalar yaptığını söyledi. Eğitim Bakanı Yılmaz Tunç'un "Erzurum’da her bütçede çocuklara bir öğün yemek verilmesi konusunda baskı yapıldı" yönündeki sözlerini aktaran Adalet Kaya, “Bugün muhalefet siyasi partilerinin 2002’deki seçim beyannamelerine baktım. 2007’de, 2011’de, 2015’te böyle bir taahhütleri yok demişsiniz. Çünkü o gün çocukların yemekten çok daha acil başka ihtiyaçları vardı. 70-80 kişilik sınıflarda, içinde tuvaleti olmayan okullarda ders gören çocuğa yemek vermek o zaman hiç akıllarına gelmemiş gibi bir cevap. Ve bugün her okulda akıllı tahta olduğunu ve 20 kişilik sınıflarda ders yapıldığını ifade etmişsiniz” diye konuştu.
'TUVALETLER PİSLİK İÇİNDE'
Tunç'un beyanının Türkiye’nin ekonomik gerçekliğini gözden kaçırdığını belirten Adalet Kaya, “Toplum ciddi anlamda derin yoksulluğa sürüklendi bu 25 yıl içerisinde ve ne yazık ki bu son zamanlarda yaşadığımız en büyük yoksulluklardan biri. Yani geniş kitlelere ulaşması açısından bunu ifade edeyim. Bir de benim kızım lise 1. sınıfta okuyor. Bugün konuştuğumuzda dedi ki lütfen Bakan Bey’e söyler misin; sınıfımızda akıllı tahta var ama okulda tuvalete gitmemek için gün boyunca su içmemeye çalışıyoruz. Çünkü tuvaletler pislik içerisinde ve o kokuya katlanamıyoruz. Sabun yok, temizlik yok. Diyarbakır’daki bütün okullar bu durumda” dedi.
'HALEN OKULA AÇ GİDEN ÇOCUKLAR VAR'
Toplumun çok büyük bir kesiminin yoksulluk içerisinde yaşadığını belirten Adalet Kaya, "Tek öğünlük beslenme çantası hazırlamanın aylık maliyeti 2.147 TL. İki çocuğu olsa 5.000 TL’ye yaklaşıyor. 25 yıllık iktidarınızda çocuklar okula hâlâ aç gidiyor. Ücretsiz bir öğün beslenme için ısrar etmeye devam edeceğiz. Çünkü gerçekten biliyoruz ki çocuklar okullarda açlıktan bayılıyor. Fiziksel ve zihinsel gelişmelerinde ciddi anlamda sorunlar yaşanmaya başlandı” diye konuştu.
'BİR YILI KİM GERİ VERECEK'
Eğitim hakkına erişemeyen çocukların durumuna dikkat çeken Adalet Kaya, "Diyarbakır’ın Bismil ilçesinde otizm spektrumlu çocuğu olan bir velinin kendisine ulaştığını anlatan Adalet Kaya, “Bismil’deki okulda kontenjan olmadığı için aile çocuğunu okula kaydettiremiyor. Çocuk ortaokulu bitirmiş, devam edecek ama devam edemiyor. Okul buna uygun değil. İlçede başka okul da bulunamadı. Milli Eğitim İl Müdürlüğü resmen çocuğa bu sene okula gidemeyeceğini söylemiş. Bu eğitim hakkının ihlal edilmesi demek. Kabul edilemez. Bir çocuğun eğitim hakkını nasıl olur da kontenjan yok gerekçesiyle Milli Eğitim Müdürlüğü reddeder? Bir çocuğun koskoca bir eğitim yılını kaybetmesi kabul edilemez. Bu bir yılı kim geri verecek” diye sordu.
Bakanlığın başarı hikâyeleri anlattığını ancak anayasal güvence altındaki eğitim hakkından mahrum bırakılan çocukların hikâyelerinin olduğunu belirten Adalet Kaya, “Bu başarı hikâyesinin arka planında ne yazık ki çok korkunç bir tablo var” dedi.
'ANADİLDE EĞİTİM HAKKI'
Ardından konuşan DEM Parti İdîr Milletvekili Yılmaz Hun ise Türkiye’nin çok dilli ve çok kültürlü bir toplum olduğunu ancak Cumhuriyet’in kuruluşundan bu yana süregelen tekçi politikaların eğitim sisteminde de devam ettiğini söyledi. Hun, “Eğitim sisteminde çocukların kendi ana dilleriyle eğitim görmesi yasak. Bu durum çocukların dilsel ve kültürel kimliklerini eğitim hayatının dışına bırakıyor. Ana dilini seçmeli ders olarak öğrenmek ile ana dilinde eğitim görmek aynı şey değildir. Buradaki temel mesele ana dili öğrenmek değildir. Ana dilinde öğrenmektir. Ana dili Kürtçe olan çocukların kendi dillerinde eğitim alma hakkı seçmeli ders saatlerine ve okullardaki imkânlara bırakılamaz” diye konuştu.
'EŞİT EĞİTİM HAKKININ GEREĞİ'
Seçmeli ders uygulamasının doğru düzgün yapılmadığını, öğrenciler Kürtçe dersini tercih etse bile talebin karşılanamadığını belirten Hun, “Kürtçe dersini seçen öğrenci sayısı 2023-2024 eğitim öğretim yılında 30 bin iken 2026-2027 yılında 86 bine yükselmiş. Aynı dönemde Kürtçe öğretmeni atama kontenjanı 50’den 5’e düşmüş. 86 bini aşan öğrenci tercihine rağmen Milli Eğitim Bakanlığı’nda görev yapan kadrolu Kürtçe öğretmen sayısı yalnızca 153’tür. MEB’in 2026 öğretim programlarında dersler Kurmançça ve Zazaca başlıklarıyla ayrı ayrı yer verilirken Kürtçe adı kullanılmıyor. Çocukların ana dilleriyle eğitim görme talebini karşılamak bir ayrıcalık değil, eşit eğitim hakkının gereğidir” ifadelerini kullandı.
'SORUMLULUK ÜSTLENMİYORSUNUZ'
2025-2026 yıllarında 9 bin 950 iş kazası yaşandığını ve 37 öğrencinin hayatını kaybettiğini hatırlatan Hun, “Bunlar okulda olması gereken, korunması ve eğitimi gereken çocuklardır. Haftanın 4 günü iş yerlerinde çalıştırılan çocukların uğradığı kazalar karşısında sorumluluğu yalnızca işletmelere ya da iş kazası tanımıyla yükleyemezsiniz. Bu çocukları işletmelere yönlendiren, çalışma koşullarını denetlemek yükümlü olan ve sistemi sürdüren bakanlığınızdır. İspanya Ulaştırma Bakanı iki ağır tren kazasından sonra koltuğunu bıraktı. Türkiye’de 37 çocuk yaşamını yitirmiş, binlerce iş kazası geçirmişken siz sorumluluk üstlenmiyorsunuz. Mesleki eğitim çocukları ucuz iş gücü olarak işletmelere sunma düzenine dönüştürülemez. Çocukların yaşamını tehlikeye atan bu uygulamaya son verilmelidir” diye belirtti.
'DEMOKRATİK BİR YAŞAM ALANINA DÖNÜŞTÜRÜLMELİDİR'
Okullarda yaşanan şiddet olaylarına da değinen Hun, Urfa, Maraş, Osmaniye ve Manisa’da peş peşe saldırılar yaşandığını, çocukların ve eğitim emekçilerinin okulda dahi güvende olmadığını söyledi. Yedi bakanlık arasında okul güvenliği protokolü imzalandığını ancak şiddetin devam ettiğini belirten Hun, “Bu durum güvenliği yalnızca protokol, kamera, kontrol ve kolluk tedbirleriyle sağlanamayacağını ortaya çıkarmıştır. Okul çocukların sürekli izlendiği ve cezalandırma kaygısıyla yaşadığı bir mekâna dönüştürülemez. Güvenli okul çocuğun kendine ait değerli ve güvende hissettiği, sorununu anlatabileceği ve destek bulabileceği demokratik bir yaşam alanına dönüştürülmesi gerekiyor” dedi.
'CİNAYET VAKALARI YÜZDE 131 ARTTI'
Eğitim Reformu Girişimi’nin 2026 politika önerileri raporuna göre son 9 yılda çocukların karıştığı uyuşturucu ticaretiyle ilişkili suçların yüzde 119, cinayet vakalarının yüzde 131 arttığını aktaran Hun, “Bu veriler çocukları suçlu ilan edip daha fazla denetlemenin değil, onları şiddete ve suça sürükleyen koşulları ortadan kaldırmanın gerektiğini acilen ortaya koymaktadır” diye konuştu.
