Malatya merkezli meydana gelen deprem Diyarbakır'da da çok ciddi bir şekilde hissedildi. Diyarbakır'da kısa süreli bir paniğe neden olan depremde herhangi bir can ve mal kaybı olmadı.
Bu deprem bir kez daha Diyarbakır'ın ve bölgenin deprem gerçeği ile yüzleşmesini sağladı. Diyarbakır'ın tarihinde çok yıkıcı depremler oldu ancak bunlardan yeterince ders alınmadı.
DİYARBAKIR DEPREM TARİHİ: Bölgeyi Sarsan Büyük Afetler ve Alınan Dersler
Doğu Anadolu Fay Hattı ile Güneydoğu Anadolu Bindirme Kuşağı’nın kesişim noktasına yakın bir konumda yer alan Diyarbakır, tarih boyunca tektonik hareketlerin merkez üssü ya da en büyük kurbanlarından biri oldu.
Kent, 1866’daki tarihi Kulp depreminden 1975’teki ölümcül Lice depremine ve son olarak 2023’teki Kahramanmaraş merkezli "Asrın Felaketi"ne kadar uzanan süreçte çok sayıda yıkıcı depremle karşı karşıya kaldı.
Tarihsel Dönem: Kayıtlara Geçen İlk Büyük Yıkımlar
1900’lü yıllardan önce, sismik ölçüm araçlarının henüz bulunmadığı dönemlerde Diyarbakır ve çevresi, tarihi kaynaklara yansıyan büyük sarsıntılar yaşadı.
1866 Kulp Depremi: Diyarbakır’ın Kulp ilçesi merkezli meydana gelen bu deprem, dönemin kerpiç ve taş yapılarında çok ciddi hasara yol açtı.
Kaynaklar, ilçede yüzlerce evin yerle bir olduğunu ve çok sayıda can kaybı yaşandığını aktarıyor.
Komşu Fayların Etkileri (1513 - 1875):
Diyarbakır kent merkezi, kendi içindeki faylar kadar komşu illerdeki kırılmalardan da etkilendi.
1513 Pazarcık (Kahramanmaraş),
1874 Gezin (Elazığ) ve 1875 Sivrice depremleri
Diyarbakır Surları başta olmak üzere kentteki birçok tarihi yapıda çatlaklara ve kısmi yıkımlara neden oldu.
BÜYÜK LİCE DEPREMİ
Cumhuriyet Dönemi: En Kara Gün "6 Eylül 1975"Cumhuriyet tarihi boyunca Diyarbakır il sınırları içerisinde meydana gelen en büyük ve en ölümcül afet, Lice ilçesinde yaşandı.
1975 Lice Depremi (Büyüklük: 6.6): 6 Eylül 1975 günü saat 12.20’de meydana gelen sarsıntı, sadece 23 saniye sürdü. Ancak kerpiç mimarinin yoğun olduğu Lice ve çevre köylerde adeta taş üstünde taş kalmadı. Deprem sonucu 2 bin 385 kişi hayatını kaybetti, 8 bin 149 bina ise ağır hasar görerek kullanılamaz hale geldi. Dönemin şartlarında bölgeye lojistik destek ulaştırmak büyük bir mücadeleye sahne oldu.
Yakın Tarih: Asrın Felaketi ve Güncel Sarsıntılar
Son yıllarda Doğu Anadolu Fay Hattı’nda yaşanan hareketlilik, Diyarbakır’ı bir kez daha afet gerçeğiyle yüzleştirdi. 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremleri (Büyüklük: 7.7 & 7.6):
Merkez üssü Elbistan ve Pazarcık olan ikiz depremler, Diyarbakır’da çok şiddetli hissedildi. Kent merkezinde (özellikle Bağlar ve Yenişehir ilçelerinde) 6 bina tamamen çöktü.
Arama kurtarma çalışmalarının günlerce sürdüğü kentte 414 kişi yaşamını yitirdi, binlerce bina ise ağır hasar alarak tahliye edildi.
26 Ekim 2025 Hani Depremi (Büyüklük: 4.0):
Geçtiğimiz yıl Hani ilçesinde meydana gelen 4.0 büyüklüğündeki bu sarsıntı kısa süreli bir paniğe yol açsa da, sismologlar tarafından bölgedeki enerji sıkışmasının doğal bir sonucu olarak değerlendirildi ve herhangi bir can veya mal kaybına neden olmadı.
Uzmanlar Ne Diyor? Diyarbakır Risk Altında mı?
Deprem uzmanları, Diyarbakır kent merkezinin altından doğrudan aktif bir ana fay hattı geçmediğini ancak kentin hemen kuzeyinde yer alan Lice-Hani-Kulp hattının risk taşıdığını vurguluyor. Ayrıca, komşu illerde (Elazığ, Bingöl, Kahramanmaraş) meydana gelebilecek 7.0 ve üzeri depremlerin, Diyarbakır'ın zayıf zemin yapısına sahip bazı bölgelerinde (özellikle alüvyon zeminli semtlerde) şiddetli yıkımlara yol açabileceği konusunda uyarılar yapılmaya devam ediyor.
6 Şubat felaketinin ardından Diyarbakır genelinde yürütülen teknik incelemeler, kentin sismik geçmişi kadar yapı stokunun zayıflığını da en büyük tehdit unsuru olarak öne çıkarıyor. Özellikle merkez Bağlar ve Sur ilçelerinde yoğunlaşan bitişik nizam yapılar ile mühendislik hizmeti almamış eski binalar, olası bir yeni sarsıntı için büyük bir risk barındırıyor.
Eski Bağlar'da Alarm Veren Raporlar
Acil Müdahale İmkânsız: Yaklaşık yarım milyon nüfusa ev sahipliği yapan Eski Bağlar bölgesinde, dar sokaklar nedeniyle acil müdahale araçlarının (itfaiye, ambulans, arama-kurtarma) mahallelere girmesi neredeyse imkânsız boyutlardadır.
Toplanma Alanı Eksikliği: Bölgede deprem anında vatandaşların sığınabileceği güvenli acil toplanma alanlarının yok denecek kadar az olduğu resmi raporlarda vurgulanmaktadır.
Çalıştay Çıktıları: Uzmanlar ve sivil toplum kuruluşları, "Afet, Kentsel Dönüşüm ve Göç Perspektifinden Eski Bağlar'ın Geleceği" başlığı altında bir araya gelerek acil eylem planı çağrısı yapmıştır.
Kentsel Dönüşümde Güncel Durum (2026 Planlamaları)
Dev İhale Süreci Başladı: Diyarbakır’ın kentsel dönüşümde en kritik noktası kabul edilen Bağlar ilçesi Kaynartepe Mahallesi için beklenen adım atıldı. Yaklaşık 445 hektarlık dev bir alanı kapsayan kentsel tasarım, yeni imar planları ve modern dönüşüm modeli için ihale sürecinin 3 Haziran 2026 tarihinde gerçekleştirileceği resmi olarak duyuruldu.
Sosyal Konut ve Rezerv Alanlar: Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi, 2026-2027 bütçe ve planlamalarında dar gelirli yoksul kesime hitap edecek erişilebilir yerinde dönüşüm projeleri ve sosyal konutlar üretmek için belediye arsalarında rezerv alanlar yaratmaya odaklandığını açıklamıştır.
"Yarısı Bizden" Kampanyası: Kent genelinde riskli yapı ilanı verilmiş olan ev ve iş yerleri için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın finansal dönüşüm destekleri 2026 yılında da aktif olarak uygulanmaya devam etmektedir.
