ÖZEL HABER-Ceren AKYIL/Veli BALTACİ
Türkiye'de özellikle 1980 sonrası ve 1990'lı yıllarda yoğunlaşan çatışmalı süreçlerle birlikte çok sayıda Kürt, siyasi baskılar, güvenlik politikaları ve zorunlu göçler nedeniyle Avrupa ülkelerine göç etti. ABD, Kanada, Almanya, İsveç, Fransa ve Belçika başta olmak üzere Avrupa'ya yayılan Kürt toplulukları, gittikleri ülkelerde hem yeni yaşamlar kurdu hem de kültürel ve siyasal kimliklerini koruma mücadelesi verdi.
Bu göç deneyiminin kimlik ve siyasal katılım üzerindeki etkilerini araştıran ABD'deki Amherst College'da öğrenim gören Ukraynalı öğrenci Sofiia Syzonenko, gazetemiz Güneydoğu Ekspres’e konuşarak lisans tezi kapsamında İstanbul ve Diyarbakır'da başladığı saha çalışmasını Avrupa'nın Kürt diasporasının yoğun olduğu ülkelerde sürdüreceğini söyledi.
Sofiia Syzonenko’na yönelttiğimiz sorulara verdiği cevaplar şöyle:
“ABD’DE SİYASET BİLİMİ VE TARİH EĞİTİMİ ALIYORUM”
- *Kısaca kendinizi tanıtır mısınız? Nerede eğitim görüyorsunuz ve kaçıncı sınıftasınız?
“Benim adım Sofiia Syzonenko. Ukrayna'nın Lviv bölgesine bağlı Drohobych kentindenim. Şu anda Amerika Birleşik Devletleri'nin Massachusetts eyaletindeki Amherst College'da Siyaset Bilimi ve Tarih eğitimi alıyorum. Dördüncü sınıf öğrencisiyim. Azınlık hakları, çatışma çözümü, demokratik dayanıklılık, değişen jeopolitik ittifaklar ve Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaşın stratejik sonuçları benim için büyük ilgi alanlarıdır.
“LİSANS TEZİM KAPSAMINDA DİYARBAKIR’A GELDİM”
*Diyarbakır’a neden geldiniz?
Amed'e lisans tezim kapsamında saha araştırması yapmak için geldim. Araştırmam, Kürt diasporasında ulusal kimliğin yeniden üretilmesi ve siyasal mobilizasyon üzerine odaklanıyor. Çalışmam şu temel sorulara yanıt arıyor: Diaspora toplulukları zaman içinde anavatanlarıyla olan kültürel ve siyasal bağlarını nasıl koruyor? Ulusal kimlik kuşaklar boyunca nasıl yeniden üretiliyor? Bu kimliği hangi kurumlar ve sosyal ağlar ayakta tutuyor? Diaspora toplulukları anavatanın siyasal meselelerinde ne ölçüde aktif ve etkili olabiliyor? Kürt diasporasında milliyetçiliğin farklı biçimlerini hangi etkenler açıklıyor?
“KİTAPLAR VE MEDYA TÜRKİYE’DE KÜRT OLARAK BÜYÜMEYİ TAM OLARAK ANLATAMAZ”
Kürt milliyetçiliğini daha iyi anlayabilmek ve bu sorulara yanıt bulabilmek için Türkiye’ye gelerek Kürtlerle doğrudan konuşmak, onların tarihini ve kişisel deneyimlerini dinlemek istedim. Ne kitapların ne de medyanın Türkiye'de Kürt olarak büyümenin ne anlama geldiğini tam anlamıyla aktarabileceğine inanıyorum. Bu nedenle Amed'e gelerek milletvekilleri, akademisyenler, avukatlar ve sivil toplum temsilcileriyle görüşmeler gerçekleştiriyorum.
“YAPTIĞIM MÜLAKATLARI KARŞILAŞTIRACAĞIM”
Amed'deki araştırmamın ardından Almanya, İsveç, Fransa ve Belçika'ya giderek Kürt diasporasıyla görüşmeler yapacağım. Bu mülakatları karşılaştırarak Türkiye'de Kürt olarak büyümek ile anavatandan uzakta büyümek arasındaki farkları ve bu farklı deneyimlerin kimlik, siyasal katılımın nasıl şekillendirdiğini daha iyi anlamayı amaçlıyorum.
“UKRAYNA VE KÜRT KİMLİĞİ BASKIYA MARUZ KALDI”
*Neden Kürtler üzerine bir araştırma yapıyorsunuz? Bu çalışmayı tek başınıza mı yürütüyorsunuz, yoksa bir kurum ya da akademisyenle bağlantınız var mı?
Bu projeye başlamamın iki temel nedeni var. Birincisi, bir Ukraynalı olarak Ukrayna ve Kürt kültürleri arasında birçok benzerlik görüyorum. Hem Ukrayna hem de Kürt kimliği yüzlerce yıldır baskıya maruz kaldı; her iki halkın da kültürü, dili ve kimliği emperyal rejimler tarafından yok edilmeye çalışıldı. Ukrayna açısından bu baskı Rus devleti tarafından uygulanırken, Kürtler açısından Türkiye devleti tarafından uygulanmıştır.
“KÜRT MESELESİ ULUSLARARASI KAMUOYUNDA YETERİNCİ İLGİ GÖRMÜYOR”
İkinci neden ise Kürt meselesinin uluslararası kamuoyunda yeterince ilgi görmediğine inanmamdır. Kürtler hâlâ baskı ve ayrımcılığa maruz kalıyor ve çoğu zaman kendilerini özgürce ifade edemiyorlar. Buna rağmen bu sorunlar uluslararası alanda yeterince tartışılmıyor. Araştırmam aracılığıyla bu zorluklara daha fazla dikkat çekmeyi ve Kürt toplumunun karşı karşıya olduğu sorunlara ilişkin farkındalığın artmasına katkı sağlamayı umuyorum. Bu araştırmayı lisans tezim kapsamında danışmanım Profesör Shils'in rehberliğinde yürütüyorum. Ayrıca, bu araştırma seyahatini mümkün kılan ve Amherst College aracılığıyla finanse edilen Varmus Fellowship'e de içten teşekkürlerimi sunmak isterim.
“DÜNYA’NIN KÜRTLERİN YAŞADIĞI ACILARI DUYMASINI İSTİYORUM”
*Çalışmanızın özellikle dikkat çekici olduğunu düşündüğünüz bir yönü var mı?
Bence çalışmamın en dikkat çekici yönü, kişisel hikâyelere odaklanması ve Türkiye'nin farklı bölgelerinden Kürtlerin aile geçmişlerini görünür kılmayı amaçlamasıdır. Bu yaz boyunca hem Türkiye’de hem de yurt dışında mümkün olduğunca çok sayıda Kürt bireyle görüşüyor, onlardan öğreniyor ve mülakatlar yapıyorum. Çünkü Kürt tarihinin büyük ölçüde sözlü bir tarih olduğuna ve her bireyin hikâyesinin kendine özgü ve son derece değerli olduğuna inanıyorum. Dünyanın, Kürtlerin yaşadığı acıları, kuşaklar boyunca aktarılan travmaları, gösterdikleri direnci ve hakları, kültürleri ile temsilleri için verdikleri uzun soluklu mücadeleyi bu kişisel hikâyeler aracılığıyla duymasını ve anlamasını istiyorum.
“PEK ÇOK AÇIDAN UKRAYNA’DAKİ MEMLEKETİMİ HATIRLATIYOR”
*Diyarbakır'ı beğendiniz mi? Kürtler hakkındaki düşünceleriniz nelerdir?
Diyarbakır'ı gerçekten çok sevdim. Hem bu şehre hem de Türkiye'ye ilk kez geliyorum. Buna rağmen burada kendimi tamamen evimde hissediyorum. Pek çok açıdan bana Ukrayna'daki memleketimi hatırlatıyor. Savaş nedeniyle yaklaşık beş yıldır evime dönemiyorum ve uzun zamandır ilk kez ziyaret ettiğim bir şehir bana bu kadar huzurlu, sıcak ve ait hissettirdi. Çok uzun zamandır böyle hissetmemiştim.
“KENDİMİ KÜRT AİLESİNİN PARÇASI GİBİ HİSSEDİYORUM”
Kürt toplumunu da gerçekten çok seviyorum. Bu araştırmaya başladığımdan beri tanıştığım her Kürt son derece nazik, misafirperver ve cömert davrandı. Kendimi büyük ve sevgi dolu bir Kürt ailesinin parçası gibi hissediyorum. Binlerce kilometre uzaktan gelmiş olmama rağmen burada kendime ikinci bir yuva buldum. Kürt dili, müziği ve kültürü son derece özgün ve çok güzel. Tanıştığım her Kürt, kimliğine ve kültürüne duyduğu güçlü bağlılıkla bana ilham verdi. Onların bu tutkusu, kendi kimliğime ve köklerime duyduğum takdiri de daha da artırdı.”
