İhanet, intikam ve güç mücadelesiyle örülü, gururlu ve incinmiş bir kadının dönüşümünü anlatan Euripides’in unutulmaz tragedyası “Medea”, Kürtçe tek kişilik anlatı tiyatrosu olarak izleyici ile buluşuyor. İlk kez Milattan Önce (M.Ö.) 432 yılında sahnelenen tragedya, Anatolia Kültür Sanat ve Edebiyat Derneği öncülüğünde Kürtçeye uyarlandı.
Diyarbakır'da 13 Kasım Cuma günü ÇandAmed'de sahnelenecek oyunun yönetmeni Zelal Anğay, Kürt tiyatrosunun bugününü değerlendirerek, “Medea” oyununa dair konuştu.
KURUMLARA DESTEK ÇAĞRISI
Kürt tiyatrosunun gelişiminde kurumların eksik kaldığını belirten Zelal Anğay, “Tiyatroyu ve tiyatrocuları destekleyecek kurumlarımız inşa edilse de maalesef çok çabuk kapatılıyorlar. Çalışmalar çok çabuk engelleniyor. Şu ana kadar çalışmalar maalesef baskı ve şiddet ile devam ediyordu. Umudumuz o ki Kürt sanatı üzerindeki bu baskılar ve engellemeler bitsin” dedi.
Kürt tiyatrosunda Amed Şehir Tiyatrosu dışında resmi kurumların bulunmaması nedeniyle çalışmalarını seyircilerin desteğiyle sürdürebildiklerini dile getiren Zelal Anğay, “Bu durum da maalesef insanlar Kürtçe tiyatroyu ne kadar severse sevsin veya gençliğinde ne kadar Kürtçe tiyatroda çok iyi çalışmalar yaparsa yapsın, bir süre sonra sürekliliğinin olmayışı ve Kürtçe tiyatronun desteksizliği yüzünden tiyatroyu bırakmak zorunda kalıyorlar” şeklinde konuşarak kurumlara destek çağrısında bulundu.
‘KÜRTLER YAŞAMINI DİLİYLE İNŞA ETMELİ’
Gençlerin Kürt tiyatrosuna mesafeli durduğuna dikkat çeken Zelal Anğay, “Kürt gençleri için de Kürt tiyatrosu, güvenli bir alan olarak görülmüyor. Yani gelip kendini geliştirebileceği, zamanını ayırabileceği bir yer olarak görmüyorlar. Çünkü burada bir gelecek görmüyorlar. Bunun aşılması için de Kürtçe’nin resmi eğitim dili olması gerekiyor” diye belirtti.
‘KÜRTÇE GÜNDELİK HAYATTA YER EDİNMELİ’
Kamusal alanda ve gündelik hayatta Kürtçe’nin yasaksız ve engelsiz bir şekilde yer edinmesi gerektiğinin altını çizen Zelal Anğay, “Biz Kürtlerin kendi diliyle yaşamını inşa etmesi gerekiyor. Sadece sanatta değil, evde, gündelik hayatta, arkadaşlarımızla iletişimimizde Kürtçe artık iletişim dili olmak zorunda. İnanıyorum ki biz dilimizi yeniden hayatımıza bu şekilde dahil ettiğimizde gençler için de durum açıklık kazanacaktır. Onlara Kürt dilinin; eğitim dili, sanat dili, aşk dili ve gündelik yaşamın dili olduğunu yeniden anlatmamız ve benimsetmemiz gerekiyor” dedi.
Kürt tiyatrosundaki çalışmalarda Kürtçe’nin yasaklı olmasından kaynaklı olarak daha çok konuşma dili olarak kullanıldığını belirten Zelal Anğay, tiyatronun yalnızca sözcükler değil beden ile inşa edildiğini söyleyerek, “Tiyatro provalarının, eğitiminin, tiyatrocuların kendi aralarındaki iletişimin Kürtçe inşa edilmesi gerekiyor. Böyle olursa tiyatrocuların beden devinimi de Kürtçe’ye dönüşür. Bunu başarabildiğimizde bizde kendi tarzımı inşa edebileceğiz” ifadelerini kullandı.
TİYATRO VE DENGBÊJLİK
Dengbêjlik geleneğine değinen Zelal Anğay, “Tarihsel olarak bildiğiniz gibi köy odalarında gece sohbetleri, dengbêjlik geleneği ve masal anlatıları çok yaygın bir şekilde Kürt toplumunun neredeyse tamamında mevcut. Şimdilerde birçok tiyatrocu dengbêjliği bir tiyatro performansı olarak yorumluyor” diye belirtti.
“Medea” oyununu ilk defa iki yıl önce 1’inci Amed Kadın Tiyatro Festivali’nde sahnelendiğini hatırlatan Zelal Anğay, şöyle devam etti: “Bu bizim için mutluluk ve gurur kaynağıydı. Ankara’da da üç defa sahneledik. Ancak o zaman hazırladığımız turne programı, bazı genel ve kişisel problemlerden kaynaklı iptal etmek zorunda kalmıştık. Bugün çok mutlu ve gururluyuz. Çünkü Ankara’da Anatolia Kültür Merkezi kuruldu. Biz burada tiyatro çalışmalarına ilk başladığımızda sadece iki kadındık. Ancak bugün tek başımıza değil, kurumumuzla ve halkımızla birlikte tiyatro çalışmalarımıza devam ediyoruz.
‘KENDİ RENGİMİZ, SESİMİZ, DİLİMİZLE…’
İptal edilen turneleri tekrardan hayata geçirmek istiyoruz. 13 Kasım’da Diyarbakır'da ‘Medea’ isimli oyunumuzu tekrardan seyirci ile buluşturacağız. ‘Medea’ 2 bin 500 yıl önce Antik Yunan döneminde Euripides tarafından yazılmış bir tregedyadır. Bugün birçok kişi Medea’nın ilk feminist olduğunu söylüyor. Zaten kadın tarihi ve kadın mücadelesi için Medea’nın yeri hep ayrı oldu. 2 bin 500 yüz yıldır ‘Medea’ tiyatro sahnesinden inmedi. Bizde kendi rengimizle, sesimizle, dilimizle Medea’yı yeniden yorumlamak istedik."
