Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte sosyal ağ sağlayıcılarının çocuk kullanıcılar için uygulayacağı kurallar da değişti. Hesap açılışında yaş kontrolü zorunlu hale gelirken daha önce oluşturulan hesaplar için ayrı bir geçiş takvimi belirlendi. Öğrenciler, aileler ve sosyal medya kullanıcıları özellikle yaş doğrulamasının kimler için geçerli olduğunu ve eski hesapların ne zaman kontrol edileceğini araştırıyor.
15 yaş altı sosyal medya hesabı açabilecek mi?
Yönetmelik kapsamında sosyal ağ sağlayıcıları, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak. Bu yaş grubundaki kullanıcıların yeni hesap açma talepleri yaş doğrulaması sonucunda reddedilecek. Uygulamada doğum yılı tek başına yeterli olmayacak; kişinin 15'inci yaş gününü tamamlamış olması esas alınacak.
Örneğin 15 yaşına henüz girmemiş bir çocuk, doğum yılı itibarıyla 15 yaş grubuna yakın görünse bile yaş sınırını karşılamış sayılmayacak. Hesap açılışında e-Devlet üzerinden oluşturulan belirteç kullanılarak yaş durumu kontrol edilecek. Böylece sosyal ağ sağlayıcıları, kullanıcının yaş eşiğini karşılayıp karşılamadığını doğrulayabilecek.
Düzenleme, yalnızca belirli bir sosyal medya markasına yönelik değil. Türkiye'den erişilebilen ve mevzuattaki sosyal ağ sağlayıcısı tanımına giren yerli ve yabancı platformlar yükümlülük kapsamında bulunuyor.
e-Devlet sosyal medya yaş doğrulama nasıl yapılır?
Yeni hesap açmak isteyen kullanıcılar yaş doğrulamasını e-Devlet Kapısı üzerinden gerçekleştirecek. Bunun için turkiye.gov.tr adresine veya resmî e-Devlet mobil uygulamasına giriş yapılması gerekiyor. Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından sunulacak hizmet aracılığıyla dijital yaş doğrulama belirteci oluşturulacak.
Kullanıcı, oluşturulan belirteci hesap açmak istediği sosyal medya platformuna iletecek. Platform da belirtecin geçerliliğini kontrol ederek kullanıcının yaş grubunu tespit edecek. 15 yaşını doldurmayanların hesap açmasına izin verilmeyecek. 15-17 yaş aralığındaki kullanıcılar içinse özel güvenlik ve gizlilik ayarları uygulanacak.
Teknik işlem adımlarının platformlar ve yetkili kurumlar tarafından aşamalı olarak duyurulması bekleniyor. Kullanıcıların doğrulama işlemi için üçüncü taraf internet sitelerini veya sosyal medya üzerinden gönderilen bağlantıları kullanmaması gerekiyor.
Mevcut Instagram, TikTok ve Facebook hesapları ne zaman kontrol edilecek?
Yönetmelik 1 Kasım'da yürürlüğe girmiş olsa da bu tarihten önce açılan hesaplar için geçiş süresi tanındı. Sosyal ağ sağlayıcıları mevcut kullanıcıların yaş doğrulamasını en geç 31 Mart 2027'ye kadar tamamlayacak. Bu nedenle bütün eski hesapların 1 Kasım günü toplu biçimde kapatılması söz konusu değil.
Instagram, TikTok, Facebook ve X gibi sosyal ağlarda daha önce hesap oluşturmuş kullanıcıların da yaş kontrolü sürecine dahil edilmesi gerekiyor. Kontroller sonucunda 15 yaşını doldurmadığı belirlenen kişilerin hesapları bilgilendirme yapılarak kapatılacak. Yaş sınırını karşılayan çocuk kullanıcılar ise yetişkin hesaplarından farklı koşullarla hizmet alacak.
Hesabı kapatılan kullanıcılar itiraz edebilecek mi?
Yaş doğrulama sonucunda hesabı kapatılan kullanıcılar için itiraz mekanizması bulunuyor. Kullanıcılar, yaş tespitine veya hesap kapatma kararına ücretsiz olarak itiraz edebilecek. İtiraz süreci tamamlanıncaya kadar hesapta bulunan içeriklerin ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin hükümler uygulanacak.
Bu mekanizma, yanlış yaş tespiti veya doğrulama sürecinde ortaya çıkabilecek hataların yeniden değerlendirilmesine imkân tanıyor. Kullanıcıların itiraz için izleyeceği teknik yol ve başvuru adımları, ilgili platformların uygulamaları ve yetkili kurumların bilgilendirmeleri doğrultusunda yürütülecek.
15-17 yaş grubuna hangi sosyal medya kısıtlamaları uygulanacak?
15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşına ulaşmamış kullanıcılar için hesaplar varsayılan olarak gizli olacak. Bu hesaplardan canlı yayın yapılamayacak ve kişiselleştirilmiş reklam gösterilemeyecek. Çocuklar yalnızca takip ettikleri hesaplardan özel mesaj alabilecek. Diğer kullanıcılar, çocukların takipçi ve takip edilen listelerini görüntüleyemeyecek.
Sosyal ağ sağlayıcıları ebeveyn kontrol araçları da sunacak. Ebeveynler çocuklarının hesap ayarlarını denetleyebilecek, ekran süresine sınır koyabilecek ve ücretli işlemleri kontrol edebilecek. Bu kurallar, 15-17 yaş grubundaki kullanıcıların sosyal medya hizmetlerinden yararlanmasını sürdürürken hesap güvenliğini ve gizliliğini artırmaya yönelik düzenlemeler arasında yer alıyor.
