Van Emek ve Demokrasi Platformu, İşkence, kötü muamele ve hak ihlallerin yaşandığı "Kuyu Tipi" cezaevleri olarak bilinen Yeni Tip Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumlarında devam ettirilen tecrit politikalarına ilişkin Sanat Sokağı’nda basın açıklaması gerçekleştirdi. Gerçekleştirilen basın açıklamasında, “Tecrit insanlık suçudur, Kuyu Tipi Hapishaneler kapatılsın”, pankartı açılırken, "Siyasi tutsaklar onurumuzdur" sloganları atıldı. Açıklamaya Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Van Milletvekili Mahmut Dindar, kente bulunan siyasi ve sivil toplum örgütü temsilcilerinin yanı sıra çok sayıda yurttaş katıldı.
Platform adına açıklamayı Türkiye İnsan Hakları Vakfı (THİV) Van şube Yöneticisi Hüseyin Yaviç okudu. Türkiye’de cezaevlerinin insanların özgürlüklerinden mahrum bırakıldığı yerler olmaması gerektiğini vurgulayan Yaviç, “Şüpheli ölüm vakaları, kamuoyunda ‘Kuyu Tipi’ hapishanesi olarak bilinen Yeni Tip Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumlarında devam ettirilen tecrit politikaları insanların sağlığını olumsuz etkilemektedir. Hasta tutsakların tedavilerinin ve tahliyelerinin engellenmesi, idare ve gözlem kurulları tarafından verilen infaz uzatma kararları, hapishanedeki ihlallere karşı gerçekleştirilen açlık grevi eylemlerinin kritik bir aşamaya gelmiş olması; hapishanelerde kronik hale gelmiş sorunların bir devlet politikası olarak sürdürüldüğüne işaret etmektedir” dedi.
'TEMEL HAKLARA ERİŞİM ENGELLENİYOR'
Birçok cezaevinde tutsakların en temel haklarına erişimin engellendiğini ağır tecrit koşullarının sistematik bir uygulama haline geldiği aktaran Yaviç, “Türkiye’nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS)’nin yaşam hakkını düzenleyen 2. maddesi; taraf devletlere öldürmeme, yaşamı koruma ve ölümü soruşturma yönünde üç tür yükümlülük getirmektedir. Yine Sözleşme’nin 3. maddesinden kaynaklanan yükümlülükleri çerçevesinde, taraflar kendi gözetim ve sorumluluğu altında olan tutuklu ve hükümlülerin insan onuruna yaraşır koşullarda tutulmalarını sağlamakla yükümlüdür. Tutuklu ve hükümlüler hakkında verilen kararın yerine getirilmesinin usul ve esaslarının, onların özgürlüğünden yoksun bırakılmasından kaynaklanan kaçınılmaz ızdırap düzeyini aşan yoğunlukta acı ve zorluğa yol açmaması gerekmektedir” şeklinde konuştu.
ŞÜPHELİ ÖLÜM VE BİLGİ VERİLMEMESİ
Kırşehir S Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda tutulan tutsak Rojhat Babat’ın cezaevinde farklı tarihlerde iki kez intihar girişiminde bulunduğunu söyleyen Yaviç, “1 Nisan 2026 tarihinde ise Kayseri’deki Şehir Hastanesi’nde intihar ederek yaşamına son verdiği bilgisinin ailesine verildiği belirtildi. Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre; intihar girişimi ve hastaneye sevk sürecinde mahpusun ailesine herhangi bir bilgilendirme yapılmadığı, cenazenin ailenin ikamet ettiği Wan’a gönderildiği ve ikinci otopsi talepleri de yerine getirilmedi” diye konuştu.
'TECRİT KOŞULLARI RUHSAL SORUNLARI DERİNLEŞTİRİYOR'
Tek kişilik hücrelerde tutma, sosyal izolasyon ve aileden uzak cezaevlerne sevk uygulamalarının ruhsal sorunları derinleştirdiğini söylenirken tutsakların yaşamla bağını zayıflatıldığını vurgulayan Yaviç, “Kamuoyunda “Kuyu Tipi Hapishaneler” olarak bilinen Yeni Tip Yüksek Güvenlikli Cezaevlerinin tek kişilik tecrit modeline dayanıyor. Bu hücrelerde havalandırma bulunmadığı, camlarda sıkı teller olduğu ve mahpusların günde yalnızca bir ila iki saat arasında değişen sürelerle havalandırmaya çıkarılmıyor. Teknolojik imkanların ise bu hapishanelerde izolasyonu artırmak amacıyla kullanılıyor” dedi.
'TUTSAKLARIN AÇLIK GREVİ DERİNLEŞİYOR'
Cezaevlerinde tutsakların maruz bırakıldığı hak ihlallerine karşı gerekli önlemlerin alınmamasına tepki veren Yaviç, “Antalya Döşemealtı Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumu’nda tutulan Tahsin Sağaltıcı, Gürkan Türkoğlu ve Hüseyin Özen’in; bu hapishanelerin kapatılması ve sevk talepleriyle süresiz-dönüşümsüz açlık grevine başlamıştır. 05.04.2026 tarihi itibariyle Tahsin Sağaltıcı ve Gürkan Türkoğlu’nun eylemlerinin 250’nci gününe, Hüseyin Özen’in ise 230’uncu gününe girdiği ifade edildi. Uzun süreli açlık grevleri sonucu mahpuslarda ağır kilo kaybı, duyu ve denge kaybı ile artan enfeksiyon risklerinin ortaya çıktığı ve sağlık durumlarının kritik aşamaya ulaştığı aktarıldı” şeklinde konuştu.
'HASTA TUTSAKLARIN DURUMU AĞIRLAŞIYOR'
Hasta tutsakların sağlık haklarına yönelik hak ihlallerin arttığına dikkat çeken Yaviç, “Ağır hastalıklarına rağmen Adli Tıp Kurumu’nun raporları nedeniyle tahliye edilmeyen mahpusların yaşam hakkının ihlal edildiği ortadadır. Marmara (Silivri) 5 No’lu L Tipi Kapalı Cezaevi’nde tutulan 70 yaşındaki ağır hasta mahpus Mehmet Edip Taşar’ın yaşamını yitirmesi örnek olarak gösterilebilir. Mehmet Edip Taşar’ın kalp yetmezliği, prostat kanseri, diyabet, KOAH ve böbrek yetmezliği gibi hastalıkları bulunduğu, 40 kilonun altına düşmesine ve yatalak hale gelmesine rağmen tahliye edilmedi” ifadelerini kullandı.
TALEPLER SIRALANDI
Cezaevlerinde sürdürülen tecrit uygulamalarından derhal vazgeçilmesi ve açlık grevindeki tutsakların taleplerinin dikkate alınması gerektiğine dikkat çeken Yaviç, son olarak şöyle devam etti: “Şüpheli ölüm vakalarına ilişkin etkin soruşturma yürütülmesi ve kamuoyunun bilgilendirilmesi, Hasta mahpusların tedaviye erişim haklarının güvence altına alınması ve bağımsız sağlık kurulu raporları esas alınarak tahliyelerinin sağlanması, “İyi halli değil” değerlendirmesiyle tahliyeleri engelleyen İdare ve Gözlem Kurullarının lağvedilmesi, Hapishanelerdeki ihlallerin izlenmesi için sivil toplumun da yer aldığı bağımsız bir denetim mekanizmasının oluşturulması.”
Taleplerin dinlenmesi ardından acıkama son buldu.
