Diyarbakır’da Hevsel Bahçeleri ve On Gözlü Köprü'deki yapılaşmanın yanı sıra park ve bahçelerde bulunan işletmeler de amacı dışında hizmet veriyor. Park ve bahçelerdeki onlarca işletmenin (kafeterya, büfe, düğün salonu, lokanta...) büyük bir bölümü özel şahıs ve şirketler tarafından işletiliyor. Birçoğu kayyımlar döneminde ihale yapılmadan 10 yıllığına kiralanmış. İhale ile kiraya verilen işletme sayısı ise bir elin parmaklarını geçmiyor.
DÜŞÜK ÜCRETLİ KİRALAR
İşletmelerden birçoğu, belediyelerle imzalanan protokol ya da sözleşmedeki maddelere aykırı işletiliyor. Özellikle Bağlar ilçesindeki işletmeler okey salonuna dönüştürülmüş durumda. Yüksek Seçim Kurulu (YSK) tarafından belediyeye atanan Hüseyin Beyoğlu döneminde yeni yapılan kafe ve büfeler düşük kiralarla peşkeş çekilmiş.
Kent genelinde zamanla alanı genişletilen büfe ve kafelerin sayısı da bir hayli fazla.
BAĞLAR İLÇESİNDEKİ 72 PARKTA, 12 İŞLETME, 3 BÜFE
72 adet park ve yeşil alanı bulunuyor. Bu parkların 6 tanesinde 12 işletme, ayrıca 3 park içerisinde ecrimisil olarak devam eden 3 büfe bulunuyor.
* Ersin Tatar Parkı: Buradaki kafe 23 Ağustos 2022'de ihale yapılmadan 10 yıllığına Rojda Odabaşı'ya verildi. Aylık kirası ise 13 bin 32 TL. Tahliyesi için hukuki süreç devam ediyor.
* Ersin Tatar Parkı: 70 metrekarelik natamam (tamamlanmamış) yapı 1 Aralık 2022'de ihale yapılmadan 10 yıllığına kiraya verildi. Kira bedeli 7 bin 384 TL. Hukuki süreç devam ediyor.
* Ersin Tatar Parkı: 35 metrekarelik natamam yapı 1 Aralık 2022'de ihalesiz 10 yıllığına kiraya verildi. Aylık kirası 11 bin 76 TL. Hukuki süreç devam ediyor.
* Millet Bahçesi: Kafe 23 Ekim 2023'de ihale yapılmadan 10 yıllığına kiraya verildi. Aylık kirası 21 bin 34 TL. Hukuki süreç devam ediyor.
* Rihan Park: Sipan Kafe 15 Mayıs 2020'de ihaleyle 6 yıllığına 23 bin 657 TL'ye (aylık) kiraya verildi.
* Leyla Kasım Parkı: Kafe 15 Mayıs 2020'de 6 yıllığına 11 bin 607 TL'ye (aylık) kiraya verildi.
* MTA Parkı: Avedik (Berff) Kafe 15 Mayıs 2020'de sözleşmesi 10 yıllığına uzatıldı. Aylık kirası 20 bin 45 TL.
* Göletli Park: Andok Kafe 15 Ekim 2019'da sözleşmesi 10 yıllığına uzatıldı. Yürütmeyi durdurma kararı alındı. Tahliye işlemi başlatıldı.
* Göletli Park: Rossa Kafe 15 Ekim 2019'da sözleşmesi 10 yıllığına uzatıldı. Kirası 20 bin 789 TL.
* Göletli Park: Bajar Kafe 15 Ekim 2019'da sözleşmesi 10 yıllığına uzatıldı. Kirası 19 bin 776 TL.
* Göletli Park: Ada Kafe 15 Ekim 2019'da sözleşmesi 10 yıllığına uzatıldı. Kirası 28 bin 887 TL.
* Göletli Park: Raperin Kafe 15 Ekim 2019'da sözleşmesi 10 yıllığına uzatıldı. Kirası 13 bin 52 TL.
YENİŞEHİR İLÇESİNDE 27 PARK VE BAHÇE
27 park ve bahçe bulunuyor. Bazı parklardaki işletmeler kayyım döneminde İl Sağlık Müdürlüğü'ne tahsis edildi. Yargı süreçleri devam ediyor. Aliye İzzet Begoviç Gençlik Kültür Merkezi de Diyanet'e devredildi.
* Prof. Aziz Sancar Parkı: İşletme Kuran Kursu olarak kullanılıyor. (Kayyım dönemi)
* Turgut Özel Parkı: İşletme Kuran Kursu olarak kullanılıyor. (Kayyım dönemi)
* Ebu Ali El Cezari Parkı: İşletme Kuran Kursu olarak kullanılıyor. (Kayyım dönemi). Büfe boş.
* Nureddin Mahmud Zengi Parkı: İşletme Kuran Kursu olarak kullanılıyor. (Kayyım dönemi). Büfe boş.
* Hamidiye Parkı: İşletme Kuran Kursu olarak kullanılıyor. (Kayyım dönemi)
* Kırmızı Park: Büfe boş.
* Rızvanağa Parkı: Büfe boş.
* Kültür Parkı: Büfe 9 Şubat 2023'de Gurbet Akın'a 10 yıllığına kiraya verildi.
* Belediye Hizmet Binası Parkı: Engelsiz Yaşam Merkezi kaymakamlıkta. Dava belediye lehine sonuçlandı.
* Ahi Evran Parkı: Engelsiz Yaşam Merkezi, Hanım Evi Millet Kıraathanesi, İkinci Bahar Millet Kıraathanesi ve Kütüphane kaymakamlıkta. Büfe boş. Dava belediye lehine sonuçlandı.
* Nev Bahçe: 11 Nisan 2023'de 3 büfe 3 yıllığına, 3 adet büfe ve lokanta da 10 yıllığına Bülent Topkaya'ya kiraya verildi. Süt Ürünleri İşleme Tesisi, Yenişehir Hanımeli Kooperatif'ine 10 yıllığına verildi.
* Koru Park: Bilgi Evi kaymakamlıkta. Dava belediye lehine sonuçlandı.
* Gazi Köşkü: 25 Haziran 2024'te 3 büfe, otopark ve Kır Düğün Salonu EXPERT Bilgisayar'a 10 yıllığına kiraya verildi.
* Lavanta Bahçesi: Kafeterya, 15 Mart 2023'te Hüsamettin Akcan'a 10 yılığına kiraya verildi.
SUR’DAKİ PARKLARDA İŞLETME YOK
* Kırsal mahalleler dahil toplam 103 park alanı bulunuyor. Park alanlarından 2'si belediye ek binası olarak kullanılıyor. Parklarda herhangi bir işletme bulunmuyor.
KAYAPINAR İLÇESİNDEKİ 91 PARKTA 7 İŞLETME
91 parkta 7 işletme bulunuyor.
* Ekin Parkı: 2017 yılından 25 yıllığına Türkiye Gençlik Vakfı (TÜGVA) tahsis edildi. Kullanım amacı "eğitim ve kültürel faaliyetler" olarak belirlendi. Büfe fiili olarak şu an üçüncü bir kişi tarafından işletiliyor. Yargı kararına rağmen boşaltılmadı. Karşı tarafından açtığı dava nedeniyle konu yeniden yargıda.
* Zeynel Durmuş Parkı: 2008'de 9 metrekarelik büfe Mehmet Güzel’e verildi. İlk yıllarda “geçici işgal” adı altında belediyeye ödeme yapıldı. Sonraki süreçte büfe kaldırılarak, belediyeden habersiz 40 metrekare büyüklüğünde yeni bir yapı inşa edildi. Herhangi bir resmi sözleşme ya da protokol bulunmuyor.
* Rojava Parkı: Büfe 2024 yılı belediye meclis kararıyla kuruldu. Büfenin kullanımına ilişkin herhangi bir kiralama, tahsis veya ihale işlemi yapılmadı. Büfenin izinsiz işletildiği tespit edildi, resmi işlem başlatıldı.
* Medya Parkı: Büfe tadilatta.
* Ahmed Arif Parkı: Büfe 10 yıldan fazla süredir Sebahat Beğik adlı kişide. 2021'den bu yana belediyeye herhangi bir ödeme yapılmadı. Herhangi bir protokol ya da sözleşme bulunmuyor.
* Spor Parkı: Atıl durumda olan yapı için tadilat süreci başlatıldı. Yapı, Peyas A.Ş.’ye devredilecek.
BELEDİYELER HAREKETE GEÇTİ
Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) yönetimindeki belediyeler, söz konusu işletmelerin dönüştürülmesine dair harekete geçti. Belediyeler, amacı dışında kullanılan yerleri geri almak için girişimlerde bulunacak. Ayrıca bu yerler hakkında hukuki süreç başlatacak.
Belediyeler, kurdukları komisyonlar aracılığıyla işletme sahipleriyle de temas halinde olacak. Olası bir mağduriyetin yaşanmaması için çaba gösterilecek.
KADIN SIĞINMA EVLERİ VE OKUMA SALONLARI
Yenişehir Belediyesi Eşbaşkan Yardımcısı Abdullah Karahan, “Bu yerler bize tahsis edildiğinde kadın sığınma evleri, kadın merkezleri, gençlik merkezleri ve okuma salonları olarak halkımızın hizmetine sunacağız” dedi.
Karahan, kayyım döneminde peşkeş çekilen birçok işletmenin amacı dışında hizmet verdiğini ve bazı yerlerin ise farklı kurumlara tahsis edildiğini aktardı. Belediye hizmet binasının bulunduğu parktaki yerin dahi kaymakamlığa tahsis edildiğine dikkati çeken Karahan, “Bu uygulamalardan vazgeçilmesi gerektiğini düşünüyoruz. Çünkü bunlara bizim ihtiyacımız var. Biz hizmet amaçlı bu işe bakıyoruz. Siyaseten iklimin değiştiği bu ortama paralel olarak yerlerimizin devrini istiyoruz” diye konuştu.
Karahan, bazı yapıların da zamanla izinsiz bir şekilde yerlerini genişlettiğine işaret ederek, “Bu sözleşmeleri biten veya bitecek olan büfelerimizi kullanan insanları mağdur etmek değil, amacına uygun olarak kullanılması için bir çaba içerisinde olacağız. Tabii ki önceliğimiz o parklardaki büfelerin kentin kültürüne kentin halkına yakışır bir tarzda bir hizmet üretmesi olacaktır. Amacımız kimseyi mağdur etmek değil, daha işlevsel hale getirmektir” diye konuştu.
İKİNCİ SOSYAL TESİS AÇILACAK
Süreçleri tamamlanan parklar halkın hizmetini sunulacak. Özellikle büyük parklardaki uygun işletmeler sosyal tesis ya da kadın/gençlik merkezlerine dönüştürülecek. Büfeler ise sözleşme/protokole uygun bir şekilde yeniden kiraya verilecek. Kullanımı dışında hareket eden yerlere müdahale edilecek.
Diyarbakır’da sadece bir sosyal tesis bulunuyor. O da Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı Fiskaya Sosyal Tesisleri. Dicle Vadisi ve Hevsel Bahçeleri’ne bakan bir noktada bulunan tesis, Haziran 2025'de halkın hizmetine sunuldu.
Yaz aylarında günlük binlerce kişi burayı ziyaret ediyor. Kalite ve hijyenin yanı sıra ürünlerin fiyatı da bir hayli uygun; çay 10 TL, kahvaltı çeşitleri 120 TL, pizzalar 120-150 Tl arasında değişiyor, hamburger ise sadece 110 TL.
Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi'nin iştiraki olan MED A.Ş. Genel Koordinatörü Özcan Ortaç, yaz aylarında günlük ortalama 3 bin ila 4 bin arasında kişiye hizmet verildiğini aktardı.
Ortaç, "İnsanlar çocuklarıyla güzel vakit geçirebiliyor. Dışarıya oranla çok uygun fiyatlar. Dışarıda bir çay en az 20 ya da 30 TL. Burada 10 TL. Su 10 TL. Halk o yüzden tercih ediyor" diye kaydetti. Ortaç, belediyenin önümüzdeki dönemde yeni bir tesis açmayı planladığını dile getirdi.
