Vergi borçlularının isimlerinin açıklanmasına ilişkin yeni uygulamada, tutar kadar borcun hangi tarihte doğduğu ve hangi tarihte ödenmediği de önem taşıyor. Gelir İdaresi Başkanlığının yayımladığı 597 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği, açıklama yapılacak mükelleflerin belirlenmesinde kullanılacak tarihleri ve ilan yöntemini ortaya koydu. Buna göre listeler yalnızca güncel borç bakiyesine bakılarak oluşturulmayacak; geçmiş dönemden gelen vadesi geçmiş borçlar için belirli bir kesit esas alınacak.
20 Kasım 2026 tarihi neden önemli?
İlk listeye alınacak mükelleflerin borçları belirlenirken iki tarih birlikte dikkate alınacak. Borcun 31 Aralık 2025 itibarıyla vadesinin gelmiş olması, ayrıca 20 Kasım 2026 tarihi itibarıyla ödenmemiş bulunması gerekiyor. Bu iki koşul, hangi borçların açıklama kapsamına alınacağını belirleyecek.
Bu nedenle 2025 yılının son günü itibarıyla vadesi gelmiş bir vergi veya ceza borcunun, 20 Kasım 2026'ya kadar ödenip ödenmediği önem kazanıyor. Söz konusu tarihte ödenmemiş durumda bulunan ve ilgili vergi dairesi bakımından 5 milyon TL eşiğine ulaşan borçlar listede değerlendirilecek. Borcun yalnızca geçmişte bir tarihte mevcut olması tek başına yeterli değil; tebliğde belirtilen kesit tarihindeki durum da esas alınacak.
Her vergi dairesindeki borç ayrı mı hesaplanacak?
Düzenlemede 5 milyon TL sınırı, her bir vergi dairesi bazında uygulanıyor. Bir mükellefin farklı vergi dairelerine borçlu olması durumunda bu tutarlar tek bir havuzda birleştirilmiyor. Her daireye olan borç ayrı ayrı inceleniyor ve eşik bu değerlendirmeye göre belirleniyor.
Örneğin bir mükellefin bir vergi dairesine 4 milyon TL, başka bir vergi dairesine 4 milyon TL borcu bulunması, toplam borcun 8 milyon TL olması nedeniyle doğrudan açıklanacağı anlamına gelmiyor. Çünkü her bir vergi dairesi bakımından 5 milyon TL sınırının karşılanıp karşılanmadığına bakılıyor. Buna karşılık tek bir vergi dairesindeki borcun 5 milyon TL veya daha yüksek olması, diğer koşullar da sağlandığında açıklama kapsamına girebiliyor.
Kesinleşmiş tarhiyatlarda farklı dönem uygulanacak
Vergi incelemesi veya takdir komisyonu kararı sonucunda ortaya çıkan kesinleşmiş vergi ve ceza tarhiyatları için ayrı bir ölçüt bulunuyor. Bu grupta 1 Haziran 2025 ile 31 Mayıs 2026 tarihleri arasında kesinleşen tutarlar dikkate alınacak. Vergi ve ceza toplamının 5 milyon TL veya üzerinde olması gerekiyor.
İkinci listede yer alacak mükelleflerin açıklama tarihinde hâlen borçlu olması şartı aranmayacak. Burada belirleyici olan, belirtilen bir yıllık dönemde kesinleşen tarhiyat tutarı. Bu yönüyle ikinci liste, vadesi geçmiş ve ödenmemiş borçların yer aldığı ilk listeden farklı bir ölçüm yöntemiyle hazırlanacak.
Listeler Aralık ayında iki aşamada yayımlanacak
Vergi dairelerindeki ilan süreci 1 Aralık'ta başlayacak ve 15 Aralık 2026'ya kadar devam edecek. GİB'in internet sitesindeki duyuru dönemi ise 16 Aralık'ta başlayıp 30 Aralık'ta sona erecek. Böylece kamuoyuna açıklanacak mükellef bilgileri, Aralık ayı içerisinde iki farklı kanaldan erişime açılmış olacak.
