ÖZEL HABER-Mehmet TÜRK – Ceren AKYIL
Tarihin katman katman yaşadığı Diyarbakır'ın Sur ilçesinde, her gün yüzlerce kişinin yanından fark etmeden geçtiği pembe renkli bir mermer taşın yaklaşık 6 bin yıllık olduğu iddiası gündeme bomba gibi düştü. Meryem Ana Kilisesi ile tarihi Sinek Fırını arasındaki sokakta bulunan taşın, binlerce yıldır ayakta kalmayı başardığı ancak bugün kaderine terk edildiği belirtiliyor.
Diyarbakır'da sokakta unutulan 6 bin yıllık tarihhttps://t.co/ln4qgfSwjD pic.twitter.com/Jkz2Z8j6f2
— Güneydoğu Ekspres (@ekspreshaber_) July 3, 2026
Araştırmacı-yazar Şeyhmus Diken, söz konusu taşın sıradan bir mermer olmadığını, geçmişinin milattan önce 4 binli yıllara, yani pagan dönemine kadar uzandığını söyledi.
Diken, Meryem Ana Kilisesi'nin ibadet bölümünde bulunan dört sunak taşı ile iki uzun pembe sütunun da aynı kökene sahip olduğunu ifade ederek şu değerlendirmede bulundu:
"Meryem Ana Kilisesi'nin ibadet ve ayin bölümünde gördüğümüz 4 adet sunak taşı var. Ve arkasında 2 tane uzun sütun var. İbadet bölümünün iki köşesini kaplayan pembe sütunlar. Aynı şekilde dört sunak taşı da bu şekilde. Bunlar kilisenin milattan önce 4 binli yıllardan, yani 6 bin yıl öncesinden pagan döneminden kalan, Diyarbakır ile Elazığ arasındaki Alacakaya bölgesinin pembe mermerleridir. Çok kıymetlidir. O tarihten bugüne kendini koruyarak günümüze kadar gelen bu mermer bugün de sokağın sakini olmuş. Umarız bu taşı da alıp kilisenin avlusunda bir yerde korumaya alırlar."
KORUMA ALTINDA OLUP OLMADIĞI BİLİNMİYOR, AMA SOKAKTA DURUYOR
Lalebey Mahallesi'nde bulunan tarihi mermer taşın herhangi bir koruma önlemi olmadan yıllardır sokakta bulunduğu görülüyor. Bölge sakinleri, böylesine önemli olduğu öne sürülen bir kültür varlığının açık alanda bırakılmasına tepki gösterirken, taşın zarar görmeden korunmasını istiyor.
Öte yandan, söz konusu mermer taşın Diyarbakır Müze Müdürlüğü'nün tarihi eser envanterine kayıtlı olup olmadığı ise bilinmiyor. Bu belirsizlik, tarihi eserin resmî statüsü ve korunmasına ilişkin soru işaretlerini de beraberinde getiriyor.
YETKİLİLERE ÇAĞRI
Vatandaşlar ve kültürel miras konusunda duyarlılık gösteren çevreler, taşın bilimsel olarak incelenmesini, yaşının ve niteliğinin uzmanlar tarafından tespit edilmesini, envanter durumunun açıklığa kavuşturulmasını ve gerekli görülmesi halinde koruma altına alınmasını talep ediyor.
Binlerce yıllık geçmişe sahip olduğu iddia edilen pembe mermer taşın, göz önünde olmasına rağmen yıllardır sessizce sokakta beklemesi, Diyarbakır'ın zengin tarihi mirasının korunmasına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
