Çocuklarımızı birçok ciddi hastalıktan koruyan en etkili yöntemlerden biri aşılamadır. Buna rağmen, ebeveynlerin aklında hâlâ pek çok soru bulunuyor. İşte poliklinikte bana en sık yöneltilen sorular ve bilimsel kaynaklar ışığında yanıtları…
1. Aşılar gerçekten gerekli mi?
Kesinlikle evet. Aşılar sayesinde çiçek hastalığı dünyadan tamamen silinmiş, çocuk felci birçok ülkede ortadan kaldırılmış, kızamık, difteri ve menenjit gibi ölümcül hastalıklar büyük ölçüde kontrol altına alınmıştır. Aşı yaptırmayan çocuklar ise bu hastalıklarla karşılaşma ve ağır seyretme açısından çok daha yüksek risk taşır.
2. Aynı gün birden fazla aşı yapılması zararlı mıdır?
Hayır. Bebeklerin bağışıklık sistemi aynı anda binlerce mikropla mücadele edebilecek kapasitededir. Aynı gün yapılan birden fazla aşı bağışıklık sistemini yormaz, aksine çocuğun en kısa sürede korunmasını sağlar.
3. Aşılar otizme neden olur mu?
Hayır. Bu konuda yapılan milyonlarca çocuğu kapsayan araştırmalar, aşılarla otizm arasında hiçbir ilişki olmadığını açıkça göstermiştir. Bu iddiayı ortaya atan çalışma ise bilimsel usulsüzlük nedeniyle yıllar önce geri çekilmiştir.
4. Aşıdan sonra ateş olması normal midir?
Evet. Hafif ateş, huzursuzluk, enjeksiyon yerinde kızarıklık ve ağrı bağışıklık sisteminin çalıştığını gösteren beklenen yan etkilerdendir. Genellikle 24–48 saat içinde kendiliğinden düzelir.
5. Çocuğum hasta olduğunda aşı ertelenmeli mi?
Her zaman değil. Hafif üst solunum yolu enfeksiyonu, burun akıntısı veya düşük dereceli ateş çoğu zaman aşıya engel değildir. Ancak yüksek ateşli veya orta-ağır seyreden hastalıklarda doktorunuz kısa süreli erteleme önerebilir.
6. Prematüre bebekler de aşı olmalı mı?
Evet. Prematüre bebekler enfeksiyonlara daha duyarlı oldukları için aşılar onlar için daha da önemlidir. Aşılar doğum kilosuna göre değil, kronolojik yaşa göre uygulanır. Doktorunuzun önerdiği özel durumlar dışında takvim değişmez.
7. Aşı yaptırılmazsa ne olabilir?
Aşıyla önlenebilen hastalıklar yeniden ortaya çıkabilir. Kızamık zatürreye ve beyin iltihabına, boğmaca solunum yetmezliğine, menenjit ise kalıcı işitme kaybına, nörolojik hasara ve ölüme neden olabilir. Aşı yalnızca bireyi değil, toplumdaki en savunmasız kişileri de korur.
8. Ücretli aşılar gerekli midir?
Bazı aşılar ulusal aşı takviminde yer alırken, bazıları henüz özel olarak uygulanmaktadır. Rotavirüs, meningokok ve HPV aşıları bunlara örnektir. Bu aşılar ciddi hastalıkları önlemede önemli faydalar sağlar. Hangi aşının çocuğunuz için uygun olduğuna çocuk doktorunuzla birlikte karar vermeniz en doğru yaklaşımdır.
9. Aşıdan sonra nelere dikkat edilmelidir?
Çocuk normal şekilde beslenebilir, banyo yapabilir ve günlük yaşamına devam edebilir. Enjeksiyon bölgesine diş macunu, kolonya, bitkisel ürünler veya farklı kremler sürülmesine gerek yoktur. Yüksek ateş veya beklenmeyen bir durum gelişirse mutlaka doktorunuza başvurun.
10. Aşılar sadece kendi çocuğumu mu korur?
Hayır. Aşılanan her çocuk, hastalığın toplum içinde yayılmasını da azaltır. Böylece kanser tedavisi gören çocuklar, bağışıklık sistemi baskılanmış hastalar ve henüz aşı olamayacak kadar küçük bebekler de dolaylı olarak korunmuş olur. Buna “toplumsal bağışıklık” denir ve toplum sağlığının en önemli kazanımlarından biridir.
