Ortadoğu’da tansiyon her yükseldiğinde dünyanın gözü özel birkaç noktaya çevrilir. Hürmüz Boğazı. ABD, İsrail ile İran arasındaki gerilim ve karşılıklı çatışmalı ortam, bu dar su yolunu yalnızca bölgesel değil küresel bir kriz başlığı haline getirir. Hürmüz Boğazı, sıradan bir geçiş hattı değildir. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte biri bu dar koridordan geçer.
Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Irak gibi petrol zengini ülkelerin dünya pazarına açılan ana kapısı burasıdır. Bu kapının kapanması ya da sekteye uğraması, sadece bölge ülkelerini değil, dünyanın tamamını doğrudan etkiler.
Var olan çatışmaların devamı ve doğal olarak muhtemel Hürmüz Boğazı’nın kapanması veya güvenliğinin tehlikeye girmesi, ilk olarak petrol fiyatlarında sert bir sıçramaya yol açar. Küresel piyasalar arz daralmasına karşı son derece hassastır. Birkaç gün içinde petrol fiyatlarının dramatik biçimde yükselmesi, zincirleme bir etki yaratır. Bu durum, akaryakıt fiyatlarının artmasına, ulaşım maliyetlerinin yükselmesine, üretim giderlerinin katlanmasına ve en nihayetinde enflasyonun küresel ölçekte tırmanmasına neden olur.
Bu durum, zaten kırılgan olan dünya ekonomisini yeni bir krizin eşiğine getirebilir. Bu durum ilk etapta bölge ülkelerinin üzerinde çok ciddi bir etki gösterir. Hürmüz, yalnızca petrol değil, sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) sevkiyatı açısından da kritik bir arterdir. Özellikle Asya ekonomileri (Çin, Japonya ve Güney Kore) bu hat üzerinden ciddi miktarda enerji ithal eder. Geçişlerin durması, sanayi üretimini yavaşlatır, elektrik maliyetlerini artırır ve küresel ticaret akışını sekteye uğratır.
Pandemi sonrası toparlanmaya çalışan tedarik zincirleri için bu, yeni ve derin bir kırılma anlamına gelir. ABD’nin bölgedeki askeri varlığı ve İsrail ile birlikte İran’a müdahalesi, Hürmüz Boğazı’nı doğrudan bir çatışma sahasına dönüştürebilir. İran’ın geçmişte sıkça dile getirdiği ‘boğazı kapatma’ tehdidi, bu senaryoda somut bir hamleye dönüşebilir.
Bu sadece ekonomik değil, aynı zamanda jeopolitik bir depremdir. Küresel piyasalar güvenlik risklerini fiyatlamaya başlar. Yatırımcılar riskli bölgelerden çekilir, güvenli limanlara yönelir. Altın, borsalar ve para birimlerinde ciddi dalgalanmalar yaşanır.
Türkiye gibi enerji ithalatına bağımlı ülkeler için bu senaryo daha ağır sonuçlar doğurur. Artan enerji maliyetleri, cari açığın büyümesine, enflasyonun tehlikeli boyutlarda tetiklenmesine ve de sanayi üretiminin baskılanmasına sebep olur.
Aynı zamanda bölgedeki istikrarsızlık, turizmden dış ticarete kadar birçok sektörü olumsuz etkiler.
Hürmüz Boğazı’nın önemi, içinde bulunduğu coğrafyanın çok ötesindedir.
Burası, küresel ekonominin adeta nabzının attığı bir geçittir. ABD-İran ya da İsrail-İran hattında yaşananların devamı, bu dar su yolunu kilitleyerek dünya ekonomisini geniş çaplı bir sarsıntıya sürükleyebilir.
Bugün Hürmüz’de yaşanacak bir kriz, yalnızca tankerlere değil sofralara, fabrikalara ve günlük hayata yansıyacak kadar derin etkiler yaratır. Bu yüzden Hürmüz Boğazı, sadece bir coğrafya değil, küresel istikrarın en hassas fay hatlarından biridir.
